Nga Lorenc Vangjeli
Në harkun e dy javëve, në të njëjtin vend, për të njëjtat arsye e me të njëjtat mjete, u ripërsërit në mënyrë ngjethëse e njëjta skenë kriminale. Herën e parë me dy të mitur si viktima të vrarë barbarisht nga një shofer i dehur dhe herën e dytë, me një tjetër shofer të dehur që desh vrau po me makinë disa punonjës policie. Në të dy rastet protagonistët përfunduan në pranga. Ajo që i bën shumë të ngjashme këto krime, është mënyra e reagimin ndaj tyre. Mallkimi i një shoqërie të frustruar dhe që ndjehet e pambrojtur dhe marrja me pasojën dhe jo shkakun nga politika. Asaj politike, që duke ju bashkuar korit të mallkimeve, gjykon sipas një tipologjie të ngulitur se ndëshkimi dhe ashpërsimi i masave ndëshkimore janë zgjidhja e problemit. Pa kujtuar e kuptuar se krijohet në këtë mënyrë një reaksion zinxhir i kriminalizimit të shoqërisë. Parimi lindor, vodhe, priji një dorë, nuk arrin të ndreqësh, lidhe me pranga, është tashmë prej më shumë se tre dekada një kostum i vjetër që nuk vlen më. Burgu si përgjigje për cdo hall të ditës, është vetëm zgjidhje emergjente, e castit, ekstreme dhe njëkohësisht edhe e papërshtatshme dhe jo përfundimtare. Reagimi i politikës në rastin e aksidenteve me shoferë të dehur është një ngjyrësh: ashpërsim i legjislacionit dhe tundja e gogolit të burgut.
Me fatin e atij që mbërrin i fundit, Shqipëria jo vetëm nuk ka takat të bëjë shpikje të reja, por fatkeqësisht nuk ka as vullnetin të mësojë. Qoftë dhe me një kërkim tyë thjeshtë dembelësh në ChatGPT. Një problem i tillë më shumë se arrogancën e prangave, në 2026-ën ka zgjidhje paraprake shumë më të thjeshta. Duke thirrur në apel teknologjinë. E cila mund të përdoret edhe në një vend të varfër si Shqipëria, pa ndonjë kosto shtesë dhe pa efekte anësore. Eshtë më mirë të dish sesa të kesh! Dhe po të dinin, ligjvënësit shqiptarë mund të kuptonin se me disa ndryshime të thjeshta ligjore, mund të bëhet e detyrueshme që në makinat që janë burim i shtuar risku, mund të instalohet, në servise të certifikuar, një sensor i thjeshtë.
Renis Bodinaku, një koleksionist i çmendur mencurisht i makinave retro dhe mjeshtër i mekanikës, mund t’i shpjegonte falas trupës së deputetëve se ai sensor elektronik nuk e lejon makinën të ndizet nëse drejtuesi i saj ka një nivel të caktuar alkooli në gjak. Shoferë autobuzësh apo taksish, kamionësh të rëndë, furgonësh furnizimi, ambulancash apo dhe mjete të policisë e të tjerë, mund të jenë të parët që të jenë subjekt i kësaj metode. Pas tyre mund të jetë detyrim i drejtuesve të identifikuar qoftë dhe njëherë si përdorues të alkoolit në timon. Herën e parë hiqet patenta dhe ajo mund të rijepet mbas një periudhe të caktuar dhe vetëm nëse në mjet vendoset sensori antialkool.
Kostoja e sensorit shkon nga vetëm disa mijëra lekë prodhim kinez, deri në qindra euro prodhim evropian e amerikan. Asgjë në krahasim me dramat dhe tragjeditë rrugore të shkaktuara nga dashnorët e alkoolit apo dhe jetët e shkatërruara të fajtorëve në qeli. Pastaj dora – dorës kjo mund të shtrihet tek mjetet e tjera. Mbas këtij momenti fillestar, pakkush do të tentonte të hipte në makinë me disa gota në stomak sepse do t’i mbetej vetëm të flinte në timon. Dhe mbi të gjitha, do të kuptonte se do ta paguante nga xhepi edhe kosto të tjera vec gjobës.
Vite më parë, me “Policinë që duam!”, të premtet e të shtunat në mbrëmje ishin bërë makthi i frekuentuesve të jetës së natës. Patrullat e policisë ndodheshin kudo në afërsi të klubeve të natës dhe qelitë mbusheshin me ashikë të alkoolit. Me kalimin e kohës, si çdo gjë që bëhet si aksion dhe reaksion, edhe reaksioni, edhe aksioni u harruan, por problemi mbeti! Pas kanë mbetur vetëm statistikat e djeshme dhe kujtesa e shkurtër për tragjeditë e sotme. Kur shumëkush, pas solidaritetit të çastit me viktimat, kujtohet për tragjeditë e rrugëve vetëm kur ato rindodhin sërish në një vend që është mallkuar të mallkojë pasojat, por si rregull nuk di apo edhe refuzon të luftojë shkaqet!
