Britania e Madhe dhe 45 vende të tjera evropiane kanë nënshkruar një marrëveshje politike që mbështet idenë e dërgimit të azilkërkuesve të refuzuar në “qendra të vendeve të treta”, jashtë territorit të shteteve ku ata kanë aplikuar për azil.
Dokumenti, i miratuar në kuadër të Këshillit të Evropës që mbikëqyr Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut (ECHR), thekson se shtetet kanë të drejtën sovrane për të kontrolluar kufijtë e tyre dhe për të zhvilluar politika që synojnë uljen e migracionit të parregullt.
Sipas marrëveshjes, vendet mund të përdorin modele të ndryshme, përfshirë shqyrtimin e kërkesave për azil në vende të treta, si dhe krijimin e “qendrave të kthimit” ku do të dërgohen personat që u është refuzuar kërkesa për mbrojtje ndërkombëtare. Këto qendra janë frymëzuar nga modeli i ngjashëm i Italisë me Shqipërinë, ku qendrat fillimisht u konceptuan për shqyrtimin e kërkesave të azilkërkuesve, por më pas janë përdorur edhe për persona në proces deportimi.
Dokumenti gjithashtu sugjeron një interpretim më fleksibël të disa neneve të ECHR-së, veçanërisht nenit 3 (ndalimi i torturës dhe trajtimit çnjerëzor) dhe nenit 8 (e drejta për jetë familjare), të cilat shpesh janë përdorur nga gjykatat për të bllokuar dëbimet.
Qeveritë pjesëmarrëse argumentojnë se këto rregulla janë përdorur shpesh për të penguar largimin e personave që nuk kanë të drejtë qëndrimi, ndërsa kritikët paralajmërojnë se kjo mund të dobësojë mbrojtjen e të drejtave të njeriut në Evropë.
Ministrat britanikë thonë se reforma është e nevojshme për të luftuar rrjetet e kontrabandës së njerëzve dhe për të forcuar kontrollin e kufijve, ndërsa opozita dhe organizatat e të drejtave të njeriut paralajmërojnë se ndryshimet mund të hapin rrugën për shkelje të standardeve ndërkombëtare të azilit.
Në të njëjtën kohë, vende si Austria, Danimarka, Gjermania, Greqia dhe Holanda po diskutojnë gjithashtu krijimin e qendrave të tilla, ndërsa disa shtete jashtë Evropës janë përmendur si destinacione të mundshme për marrëveshje të ardhshme.
