Përgjigja për katastrofën në Beirut filloi gjashtë vjet në të kaluarën kur një anije me qira ruse bëri një ndalesë të paplanifikuar në portin e kryeqytetit Libanez.
Anija u gjurmua për paratë që kishte borxh të krijuara ndaj ekuipazhit të pakënaqur dhe ajo mbartte një ngarkesë të madhe me mbi 2,000 tonë nitrat amoniumi, një material që ishte destinuar për Mozambik.
E përfshirë në një mosmarrëveshje monetare dhe diplomatike, ajo ishte e lënë e shkretë nga biznesmeni rus që e kishte marrë me qira. Dhe nitrati i amonit u transferua në një depo në Bejrut, vendin ku do të mbahej për vite me radhë, deri të martën, kur oficerët libanezë përmendën se shpërtheu, duke lënë viktima 130 persona dhe plagosi 5 mijë të tjetër, shkruan prestigjozja amerikane New York Times.
Historia e anijes dhe ngarkesave të saj vdekjeprurëse, që dolë të mërkurën në Liban ka lidhje me Rusinë dhe Ukrainën duke treguar një histori të zymtë se si përplasja monetare e kthyen atë në një aksident të tmerrshëm që shkatërroi një nga shumë qytete më të pëlqyera të Lindjes së Mesme.
“Unë u tmerrova“, përmendi Boris Prokoshev, kapitenin rus në pension 70-vjeçar i anijes, lidhur me aksidentin, duke folur në një intervistë nga Soçi, Rusi, një qytet turistik në Detin e Zi, në bregdetin nga vendi i nitratit të amonit ku filloi udhëtimin për në Beirut në 2013.
Në Liban, tërbimi publik u drejtua nga pakujdesia e autoriteteve të cilët kanë qenë të vetëdijshëm për rrezikun që paraqet depozitimi i 2,750 tonë nitrat amoniumi në një depo në portet e Bejrutit, por nuk vepruan.
Oficerët e lartë të doganave i shkruajtën gjykatave libaneze në të paktën gjashtë raste nga 2014 deri në 2017, në kërkim për të mësuar se si të eleminojnë nitratin e amonit, në përputhje me të dhënat publike të postuara në mediat sociale nga një ligjvënës libanez, Salim Aoun.
“Në funksion të rrezikut serioz të paraqitur nga mbajtja e kësaj dërgese në depot në një klimë të papërshtatshme,” shkroi Shafik Marei, drejtori i doganave libaneze, në maj 2016, “ne përsërisim kërkesën tonë për të kërkuar nga agjensia detare të rieksportojë materiale menjëherë. “
Zyrtarët doganorë propozuan një shumëllojshmëri të opsioneve, së bashku me dhurimin e nitratit të amonit në ushtrinë libaneze, ose dhurimin e saj në ndërmarrjen private të shpërthimeve libaneze. Z. Marei dërgoi një letër të dytë, të lidhur me të, 12 muaj më vonë, por gjyqësori nuk arriti të përgjigjet në asnjë prej kërkesave të tij.
Z. Prokoshev, kapiteni, u bashkua me anijen në Turqi pas një rebelimi për pagat e papaguara ndaj një ekuipazhi të mëparshëm. Z. Grechushkin ishte paguar 1 milion dollarë për të zhvendosur nitratin e amonit me densitet të lartë në portin e Beira në Mozambik, përmend kapiteni.
Z. Grechushkin, i cili ishte në Qipro në atë kohë dhe foli në telefon duke udhëzuar kapitenin që të gjente para për të paguar kalimin nga Kanali Suezit. Kështu ai dërgoi anijen në Bejrut për të fituar para duke marrë një ngarkesë shtesë të pajisjeve të rënda.
Por në Beirut, ngrakesa nuk u bë pasi anija ishte e vjetër dhe nuk lejohej që dilte në lundrim se kishte rrezik thekson kapiteni.
Atëherë oficerët libanezë bllokuan anijen dhe ekuipazhi u përpoqë të kontaktojnë me z. Grechushkin për nevojat e tyre por mesa dukej ai kishte braktisur anijen që kishte marrë me qira.
Kapiteni, një qytetar rus, i bëri thirrje Ambasadës Ruse në Liban për ndihmë, megjithatë mori vetëm një reagim: “A prisni që Presidenti Putin të dërgojë forca speciale për t’ju larguar“, kujtoi ai.
Largimi i ekuipazhit në gusht të 2014 i la autoriteteve libaneze përgjegjësin ngarkesën vdekjeprurëse të anijes, e cila u zhvendos në një dep depoozitimi të quajtur shpesh Hangar 12, vendi ku mbeti deri në shpërthim të martën.
Mbikëqyrësi i zakonshëm i portit të Bejrutit, Hassan Koraytem, përmendi në një intervistë se oficerët e doganave dhe të sigurisë u bënë kërkesa të përsëritura gjykatave të Libanit për të lëvizur materialet. “Por asgjë nuk ndodhi,” përmendi ai.
“Na u tha që ngarkesa do të shitej në një ankand,” shtoi ai. “Por ankandi nuk ndodhi kurrë dhe gjyqësori nuk veproi kurrë.”
Z. Koraytem, i cili është përgjegjës për portin për 17 vjet, përmendi se kur dëgjoi për herë të parë shpërthimin të martën, ai kuptoi se ka mundesi të jetë një sulm ajror.
Por për shumë libanezë, historia është një sinjal tjetër i keqmenaxhimit të pushtetit të një klase qeverisëse që e shtyu vendin në një katastrofë financiare ndëshkuese këto 12 muaj./ Javanews
g.kosovari
