Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, ka konfirmuar zyrtarisht se Beogradi do të blejë sistemin kinez të mbrojtjes ajrore me rreze të gjatë HQ-9, një zhvillim që pritet ta bëjë Serbinë vendin evropian me arsenalin më të madh të mbrojtjes ajrore me teknologji kineze, gjë e cila ka ngjallur shqetësim në qarqet e sigurisë të NATO-s, bën të ditur Defence Security Asia.
Deklarata u bë gjatë një prezantimi të pajisjeve ushtarake në bazën ajrore “Pukovnik-pilot Milenko Pavlović”, duke i dhënë fund spekulimeve disamujore mbi planet e Serbisë për modernizimin e sistemit të saj të mbrojtjes ajrore.
HQ-9, shtresa strategjike e mbrojtjes ajrore
Sistemi HQ-9 konsiderohet si një nga sistemet më të avancuara kineze të mbrojtjes kundërajrore dhe është i krahasueshëm me sistemin rus S-300, ndërsa disa variante i afrohen edhe aftësive të S-400.
Me këtë blerje, Serbia plotëson shtresën e mbrojtjes me rreze të gjatë, pasi aktualisht disponon sistemet kineze HQ-22 (FK-3), sistemet me rreze të shkurtër HQ-17A, sistemet ruse Pantsir-S1 dhe bateritë e modernizuara S-125 Neva.
Analistët ushtarakë vlerësojnë se varianti HQ-9B mund t’i japë Serbisë aftësinë për të monitoruar dhe mbuluar një pjesë të konsiderueshme të hapësirës ajrore të Ballkanit Perëndimor, duke rritur ndjeshëm kapacitetet e saj parandaluese dhe mbrojtëse.
Deklaratat e Vuçiçit kanë shtuar spekulimet se Serbia mund të blejë edhe avionë luftarakë kinezë, krahas flotës së ardhshme të Rafale.
Sipas analistëve, kandidatët më të mundshëm janë Chengdu J-10C, i pajisur me radar AESA dhe raketa moderne ajër-ajër, si dhe JF-17 Block III, një avion më ekonomik i zhvilluar nga Kina dhe Pakistani.
Një zhvillim i tillë do ta bënte Serbinë një nga vendet e rralla që operon njëkohësisht avionë francezë, rusë dhe potencialisht edhe kinezë.
Bashkëpunimi ushtarak me Kinën po thellohet
Vitet e fundit Kina është shndërruar në partnerin kryesor ushtarak të Serbisë jashtë Perëndimit.
Përveç sistemeve të mbrojtjes ajrore, Beogradi ka blerë dronët CH-92 dhe CH-95, ndërsa ka integruar edhe raketat kineze CM-400AKG në avionët MiG-29.
Vuçiç ka deklaruar më parë se këto raketa, të cilat mund të arrijnë shpejtësi deri në Mach 6, do t’i japin Serbisë aftësi goditëse me rreze të gjatë, duke e bërë potencialisht vendin e parë evropian që operon armë ajër-tokë me karakteristika pothuajse hipersonike.
Shqetësim në NATO dhe rajon
Ekspertët perëndimorë të sigurisë vlerësojnë se blerja e HQ-9 nuk përfaqëson vetëm një kontratë për pajisje ushtarake, por një transformim të plotë të arkitekturës së mbrojtjes ajrore të Serbisë.
Sipas tyre, kombinimi i sistemeve HQ-9, HQ-22, Pantsir-S1 dhe HQ-17A krijon një rrjet shumë më të fortë të mbrojtjes ajrore dhe rrit aftësinë e Serbisë për të kontrolluar hapësirën ajrore në rajon.
Zyrtarët serbë këmbëngulin se të gjitha blerjet kanë karakter mbrojtës, por Kroacia dhe autoritetet në Kosovë kanë shprehur vazhdimisht shqetësim për ritmin e modernizimit të forcave të armatosura serbe.
Analistët vlerësojnë se konfirmimi i blerjes së HQ-9 është një sinjal i qartë se Serbia po ndjek një strategji afatgjatë për të ndërtuar një ushtri moderne me furnizime nga burime të ndryshme, duke balancuar marrëdhëniet me Bashkimin Evropian, Rusinë dhe Kinën. Ky zhvillim pritet të ndikojë në ekuilibrin ushtarak në Ballkan dhe të shtojë vëmendjen e NATO-s ndaj krahut juglindor të Aleancës.
