Nga Elisa Dedja
Zjarri i rënë në pallatin “Arlis” pranë QSUT rikthen në vëmendje një shqetësim që nuk është më episodik, por po merr formën e një fenomeni të përsëritur. Vetë fakti që një ngjarje e ngjashme është regjistruar edhe një vit më parë, këtë herë në një tjetër objekt të ndërtuar nga i njëjti ndërtues, e bën të vështirë që rasti të shihet si një incident i izoluar. Përkundrazi, ai ngre pikëpyetje të forta mbi cilësinë reale të ndërtimit, materialet e përdorura dhe standardet që në letër premtohen, por në praktikë shpesh duken të diskutueshme. Në një treg ku ndërtimet e reja shiten si produkte cilësore dhe moderne, ngjarje të tilla krijojnë një kontrast të fortë mes imazhit të ofruar dhe sigurisë që realisht garantohet.
Kjo situatë më kthen pas në kohë, në periudhën pas Tërmeti i 26 nëntorit 2019, kur frika kryesore lidhej me qëndrueshmërinë e ndërtesave. Asokohe, diskutimi publik dominohej nga dyshimet mbi cilësinë e betonit, shtyllave mbajtëse dhe mënyrën si ishin realizuar ndërtimet, ndërsa qytetarët përballeshin me ankthin nëse banesat e tyre do t’i rezistonin një lëkundjeje të fortë. Sot, disa vite më pas, duket se kemi hyrë në një fazë tjetër të së njëjtës pasiguri: nëse dikur frika ishte shembja, sot po shfaqet frika e djegies. Ky ndryshim nuk është thjesht psikologjik, por lidhet drejtpërdrejt me mënyrën se si ndërtohen dhe vishen fasadat e godinave moderne.
Në qendër të diskutimit qëndron pikërisht cilësia e fasadave, të cilat në shumë raste përdorin materiale izoluese më ekonomike, por potencialisht të rrezikshme në rast zjarri. Kur këto materiale nuk janë të certifikuara sipas standardeve të larta të sigurisë ose kur nuk aplikohen sistemet e duhura mbrojtëse, zjarri mund të përhapet me shpejtësi nga një kat në tjetrin, duke e kthyer një incident të lokalizuar në një rrezik për të gjithë ndërtesën. Në këtë kontekst, rasti i “Arlis” nuk është thjesht një lajm i ditës, por një sinjal që kërkon reflektim më të thellë mbi atë çfarë po ndërtohet realisht në qytetet tona.
Në këtë pikë lind natyrshëm një pyetje që shkon përtej një pallati të vetëm dhe prek të gjithë tregun e pasurive të paluajtshme: a përputhen çmimet me cilësinë? Kur apartamentet në zona të tilla shiten me rreth 2500 euro për metër katror, pritshmëria është që blerësi të marrë jo vetëm një hapësirë të bukur vizualisht, por mbi të gjitha një ambient të sigurt dhe të ndërtuar sipas standardeve bashkëkohore. Por kur ngjarje si kjo përsëriten, krijohet një hendek i dukshëm mes vlerës së paguar dhe garancisë reale që ofrohet. Në këtë kuptim, tregu nuk po sfidohet vetëm nga çmimet e larta, por nga besimi i konsumatorit, i cili sot është më i ndjeshëm se kurrë ndaj sigurisë së investimit të tij më të madh: shtëpisë.
Në fund, zjarri në “Arlis” nuk duhet parë thjesht si një episod i radhës, por si një reflektim i një realiteti më të gjerë, ku standardet e ndërtimit nuk maten vetëm me estetikë apo vendndodhje, por me sigurinë që ato ofrojnë në situata reale. Sepse nëse për vite me radhë kemi jetuar me dyshimin nëse ndërtesat tona mund të shemben, sot po përballemi me një pyetje po aq thelbësore: sa të sigurta janë ato për të mos u djegur. Dhe përgjigjja e kësaj pyetjeje është ajo që do të përcaktojë jo vetëm të ardhmen e tregut, por edhe qetësinë e përditshme të qytetarëve.
