Ai njihet për miliardat e tij dhe stilin e jetës së tij luksoze, por jeta e pronarit të Çelsit, Roman Abramoviç, filloi në mënyrën më të keqe të mundshme. Para se të mbushte tre vjeç, ai kishte humbur të dy prindërit – nënën e tij për shkak të helmimit të gjakut kur ai ishte vetëm një vjeç dhe babai i tij në një aksident në një kantier ndërtimi. I rritur nga të afërmit, i riu Roman braktisi dy universitete dhe fitonte paratë nga shitja e kukullave plastike në një tezgë tregu.
Një shpirt sipërmarrësi i kombinuar me lidhje të fuqishme e pa atë të bëhej një nga njerëzit më të pasur në botë përpara se të mbushte 40 vjeç. Ndërsa tani 55-vjeçari rus nxjerr në shitje klubin e tij të futbollit për rreth 3 miliardë paund pas gati 20 vitesh pronësi, ne hedhim një vështrim në fillimet e perandorisë së tij.
Famijëria, mes tragjedive
Nëna e tij, Irina, mbeti përsëri shtatzënë më pak se një vit pasi kishte lindur Roman përpara se të vuante nga helmimi fatal i gjakut. Ajo vdiq në moshën 28-vjeçare. Të dy prindërit e tij ishin hebrenj dhe ishin takuar gjatë punës. Pas vdekjes së nënës së tij, Roman u dërgua të jetonte me gjyshen e tij nga babai, Tatjana, kështu që babai i tij, Arkadi, mund të shkonte në punë.
Tatjana dhe bashkëshorti i saj Nahman ishin hebrenj bjellorusë që kishin jetuar në Lituani dhe ishin dëbuar kur ajo u aneksua në Bashkimin Sovjetik. Ajo dhe Nahman u ndanë dhe ai vdiq në një kamp internimi. Në maj të vitit 1969, Arkadi doli vullnetarisht për të mbikëqyrur punën e ndërtimit dhe ndërsa një vinç u zhvendos, krahu u shkëput dhe shtypi këmbët e Arkadi. Ai vdiq disa ditë më vonë.
Më pas, Roman u dërgua të jetonte me xhaxhain e tij, Leib, gruan e tij Ludmilla dhe dy vajzat e tyre në banesën e tyre të vogël në Ukhta, 200 milje nga Moska. Leib dhe Ludmilla flinin në divan në dhomën e ndenjes në mënyrë që Roman të mund të flinte në në shtratin e tyre. Familja më vonë u transferua në kryeqytet. Pavarësisht humbjeve të tij tragjike, Roman nuk e përjetoi fëmijërinë e tij si veçanërisht të keqe.
Ai dikur tha: “Në fëmijërinë tuaj, nuk mund t’i krahasoni gjërat: njëri ha karota, tjetri ha karamele, të dyja kanë shije të mirë. Si fëmijë nuk mund të dallosh ndryshimin.” Gjyshërit e Romanit nga nëna, Vasili dhe Faina, ishin nga Ukraina, ku presidenti rus Vladimir Putin aktualisht po zhvillon luftën e tij të përgjakshme. Ata ikën gjatë Luftës së Dytë Botërore, kur nëna e Romanit, Irina, ishte tre vjeç.
Si u kthye në një tregtar të fuqishëm
Detajet e rinisë së Romanit – në të vërtetë jeta – mbeten shumë mister. Thuhet se ai ka braktisur dy universitete, duke pranuar më vonë: “Nuk kam insistuar kurrë që kam qenë student i mirë”. Biznesi i tij i parë ishte shitja e kukullave nga një tezgë në një treg në Moskë në fund të viteve ‘80. Sipas biografisë Roman Abramoviç: “Miliarderi nga askund”, shkruar në vitin 2015, ai ende ka të punësuar gruan që filloi të punonte për të në atë kohë.
Ai gjithashtu shiti rosakë gome në banesën e tij në Moskë dhe pasi prindërit e gruas së tij të parë Olga i dhanë 2000 rubla si dhuratë për martesë në vitin 1987, ai zgjeroi gamën e tij te deodorantët dhe parfumet. Shpërbërja e Bashkimit Sovjetik dhe perestrojka e Mikhail Gorbaçovit – që do të thotë ristrukturim – lejuan oligarkët të blinin biznese shtetërore dhe ndryshuan rrjedhën e jetës së Romanit.
“Portofoli” i Jelcinit
Për Romanin, ky ishte shansi për të fituar para me shuma të mëdha. Në vitin 1992, ai u arrestua për përdorimin e dokumenteve false për të blerë 55 cisterna me naftë, por akuzat u hodhën poshtë. Roman tha në vitin 2011: “Unë kurrë nuk kam falsifikuar asnjë dokument. Asnjë nga njerëzit e afërt me mua nuk ka falsifikuar ndonjëherë një dokument. Nëse data e prapambetur (skadenca) e dokumenteve është diçka që nuk është shumë etike, atëherë ndoshta ne mund të akuzohemi për këtë.”
Ishte periudha kur u bashkua me oligarkun e ndjerë Boris Berezovski, i cili i kishte fituar paratë e tij duke importuar makina Mercedes, kur Romanit iu hapën rrugët. Së bashku, ata blenë kompaninë e naftës Sibneft për 100 milionë paund – një e gjashta e asaj që thuhej se vlente – duke përdorur një program të diskutueshëm kredie për aksione.
Lidhjet e Berezovskit me Presidentin Boris Jelcin i dhanë atij nofkën “Rasputin”, sipas këshilltarit të famshëm të dinastisë Romanov. Lidhja jo vetëm që i dha Romanit aksese të rëndësishme, por edhe një banesë në zemër të qeverisë, në Kremlin. Më vonë, Roman dhe Berezovksi ndihmuan në shtytjen e Putinit në pushtet, me Roman që thuhet se ishte një nga të parët që sugjeroi Jelcin të emëronte Putinin si pasues të tij.
Në vitin 2012, Roman fitoi një çështje gjyqësore të lartë kundër Berezovski mbi një borxh të diskutueshëm prej 3 miliardë paund, i cili përfshinte akuza për shantazh, shkelje të besimit dhe shkelje të kontratës.
Babai i shtatë fëmijëve që u martua i ri
Pas një periudhe të shkurtër shërbimi në ushtrinë ruse, Roman u martua me gruan e tij të parë, Olga, në moshën 21-vjeçare. Dyshja u divorcuan tre vjet më vonë. Ai ka shtatë fëmijë me dy ish-gra të tjera, Irina dhe Dasha. Pjesa më e madhe e pasurisë së Roman vjen nga të qenit aksioneri më i madh i Evraz, një gjigant çeliku dhe minierash i listuar në bursën e Londrës. Roman u bë i njohur për publikun rus për herë të parë në vitin 1998, kur ai kishte bërë tashmë miliarda, por pavarësisht interesimit, asnjë gazetë nuk kishte një foto të tij.
Sipas një biografie nga Dominik Midglei dhe Kris Hatçins, një botim ofroi një shpërblim prej një milion rubla për këdo që mund të prodhonte një foto të asaj që ata e përshkruajnë si “fuqizues i izoluar”. Ai prodhoi një imazh të paqartë, i cili u përdor për muaj të tërë në shtyp derisa këshilltarët e Romanit e bindën atë të pozonte për foto zyrtare.
“Ndërmjetës i vetëm i pushtetit”
Ai është njeriu i tetë më i pasur në botë, sipas listës më të fundit të të pasurve të Sunday Times, me një pasuri marramendëse prej 12 miliardë paund. I përshkruar si “shumë i qetë” dhe “i turpshëm” nga miqtë, duke shijuar vetëm një gotë verë të kuqe herë pas here. Në kohën e tij joproduktive, si dhe duke pushuar në superjahtet e tij dhe në shtëpitë e tij në Francë, SHBA dhe Karaibe, Roman shijon peshkimin, boëling dhe sigurisht futbollin.
Në një intervistë me The Observer në vitin 2006, në me pamje nga Sheshi i Kuq të Romanit, reporteri vuri në dukje se kishte një “foto të vogël të Putinit”. Përveç lidhjeve në Rusi, ai është mik me markezën e Riding dhe milionerin bankar Lord Rothsçajld. Një herë ai i dha hua Princit Çarls helikopterin e tij për të fluturuar në një turne polo me kërkesë të organizatorit.
Mesia apo ‘shmangësi i paturpshëm i taksave’?
Në vitin 1999, duke mos shkelur kurrë në territorin e largët siberian të Çukotka, pranë rrethit Arktik, Roman ishte guvernator – dhe fitoi me gati 100% të votave. Biografët e tij e përshkruajnë atë si një “grusht shteti të pamëshirshëm, por pa gjak”. Ata vazhdojnë të pretendojnë: “Eskimezët mirënjohës në Çukotka e nderojnë atë si një Mesia. Stafi i ri e admiron besnikërinë dhe sharmin e tij; Punonjësit siberianë të naftës flasin me hidhërim për pagat e tyre të shkurtuara dhe në mënyrën se si u bisedua për të shitur aksionet e tyre në kompaninë e tij të naftës”.
Në vitin 2006, u vlerësua se Roman kishte derdhur rreth 770 milion paund në rajon, duke ndërtuar 18 shkolla dhe duke rinovuar 18 të tjera, si dhe 28 spitale të reja. Injeksioni i parave rriti jetëgjatësinë dhe lindshmërinë dhe përgjysmoi vdekshmërinë foshnjore.
Roman, i cili mbajti postin deri në vitin 2008, i tha Observer në një intervistë të rrallë: “Secili ka arsyen e vet. Disa besojnë se kam ndihmuar Çukotkan për shkak se kam kaluar një pjesë të fëmijërisë sime në veriun e largët, disa besojnë se kam pasur një fëmijëri të vështirë, disa besojnë se kam ndihmuar Çukotkan sepse kam vjedhur para. Asnjë nga këto nuk është e vërtetë. Kur del dhe sheh një situatë dhe ka 50000 njerëz, dëshiron të bësh diçka.”.
g.kosovari
