Kupa e Botës 2026 pritet të jetë turneu më i madh dhe më fitimprurës në historinë e futbollit, me më shumë ekipe, më shumë ndeshje dhe miliarda dollarë të gjeneruara jashtë fushës së lojës. Ndërsa yjet e futbollit kërkojnë lavdinë sportive, për shumë kompani dhe institucione, turneu është një mundësi e madhe ekonomike. Megjithatë, jo të gjithë dalin fitues.
FIFA është padyshim përfituesja më e madhe financiare e Kupës së Botës. Organizata që drejton futbollin botëror siguroi rreth 7.6 miliardë dollarë të ardhura nga Botërori i Katarit 2022 dhe pritet të kalojë këtë shifër me edicionin 2026, i cili zhvillohet në Shtetet e Bashkuara, Kanada dhe Meksikë. Rritja e numrit të ekipeve në 48 dhe shtimi i ndeshjeve pritet të sjellë më shumë të ardhura nga të drejtat televizive, sponsorët, licencat, biletat dhe aktivitetet e tjera tregtare.
Ekspertët e Deutsche Bank Research vlerësojnë se të ardhurat e FIFA-s gjatë ciklit katërvjeçar mund të jenë afër 13 miliardë dollarë. Organizata ka zgjeruar gjithashtu aktivitetin në tregun e rishitjes së biletave, duke marrë komisione nga transaksionet. Me diskutimet për zgjerime të mëtejshme të turneut në të ardhmen, përfshirë mundësinë e një Botërori me 64 ekipe, FIFA mund të përfitojë edhe më shumë nga tregjet e mëdha si Kina dhe India.
Në anën tjetër, tifozët janë ndër humbësit kryesorë financiarë. Edhe pse shumë prej tyre realizojnë ëndrrën për të parë ekipet e tyre në stadium, kostot janë rritur ndjeshëm. Çmimet e biletave, veçanërisht për ndeshjet e mëdha dhe finalen, kanë sjellë kritika. Disa bileta për finalen në stadiumin MetLife në Nju Xhersi janë ofruar me çmime shumë të larta, ndërsa në tregun dytësor disa kanë shkuar në miliona dollarë.
Përveç biletave, tifozët janë përballur me shpenzime të mëdha për udhëtime, hotele, ushqim dhe transport. Në disa qytete pritëse, çmimet e transportit publik u rritën ndjeshëm gjatë turneut, duke shkaktuar reagime nga publiku.
Fitues të mëdhenj janë edhe transmetuesit televizivë dhe sponsorët. Edhe pse kompanitë televizive paguajnë shuma të mëdha për të drejtat e transmetimit, shikueshmëria masive u jep mundësi të fitojnë nga reklamat. Në Shtetet e Bashkuara, pushimet për hidratim gjatë ndeshjeve janë kthyer në hapësira të reja reklamuese, ku markat mund të promovohen për miliona shikues.
Sponsorët zyrtarë të turneut, si kompanitë e veshjeve sportive dhe pijet ndërkombëtare, investojnë shuma të mëdha për t’u lidhur me imazhin e Kupës së Botës. Markat përfitojnë nga ekspozimi global dhe nga lidhja emocionale që tifozët kanë me futbollin.
Një tjetër fitues në aspektin komercial është ish-futbollisti anglez David Beckham. Edhe pse nuk arriti të fitojë Kupën e Botës gjatë karrierës së tij, ai është shndërruar në një nga figurat më të vlefshme të marketingut sportiv. Përmes reklamave dhe rolit të tij si bashkëpronar i klubit Inter Miami, Beckham vazhdon të ketë ndikim të madh në tregun amerikan të futbollit.
Ndërkohë, qytetet pritëse nuk janë gjithmonë përfitues të mëdhenj. Edhe pse turneu sjell turistë dhe rrit aktivitetin në restorante, bare dhe biznese lokale, disa ekspertë argumentojnë se përfitimet ekonomike afatgjata shpesh janë të kufizuara. Shumë vizitorë shmangin zonat ku zhvillohet turneu, për shkak të kaosit dhe kostove të larta.
Ekonomistët theksojnë se krijimi i vendeve të punës gjatë një eventi të tillë zakonisht lidhet me sektorë me paga më të ulëta, si hoteleria dhe shërbimet. Përfitimi më i madh do të ishte ndërtimi i infrastrukturës së re, por në Botërorin 2026 shumica e stadiumeve dhe objekteve ekzistuese tashmë janë në përdorim.
Edhe industria e hoteleve nuk ka përfituar aq sa pritej. Në disa qytete pritëse rezervimet kanë qenë më të dobëta nga parashikimet, ndërsa disa operatorë hotelesh kanë kritikuar menaxhimin e rezervimeve nga FIFA. Sipas tyre, pritshmëritë për një periudhë të gjatë me hotele plot nuk u realizuan, pasi kërkesa u përqendrua vetëm në ditët e ndeshjeve të caktuara.
Një tjetër sektor që pritet të fitojë shumë është industria e basteve sportive. Kupa e Botës 2026 mund të bëhet ngjarja më e madhe e basteve në histori, me rreth 50 miliardë dollarë të vendosura në baste. Rritja e numrit të ndeshjeve dhe zgjerimi i tregut amerikan të basteve online pritet të sjellin fitime të mëdha për kompanitë e këtij sektori.
Kupa e Botës 2026 tregon kontrastin mes magjisë sportive dhe realitetit financiar. FIFA, sponsorët, transmetuesit dhe kompanitë e basteve pritet të jenë fituesit kryesorë, ndërsa tifozët, disa hotele dhe qytetet pritëse përballen me kosto më të larta dhe përfitime më të kufizuara.
