Ish-zyrtari i NATO-s, Kurt Volker në një intervistë për Corriere Della Sera shprehet se as SHBA-të dhe as Irani nuk duan ta vazhdojnë luftën. Ai thekson se presidenti amerikan po kërkon një marrëveshje, ndërsa vendet evropiane po përgatiten për periudhën e pasluftës.
“As Shtetet e Bashkuara dhe as Irani nuk duan të vazhdojnë luftën. Trump e gjen veten në një pozicion negociues më të pafavorshëm dhe për këtë arsye duket shumë i frustruar.
Kurt Volker, 61 vjeç, ka kaluar një jetë si diplomat, ka qenë përfaqësuesi i SHBA-së në NATO nga viti 2008 deri në vitin 2009 dhe i dërguari në Ukrainë, nën presidencën e Donald Trump, nga viti 2017 deri në vitin 2019.
Volker përsa i përket çështjes së Ngushticës së Hormuzit u shpreh se të dyja qeveritë si ajo e SHBA-ve por edhe ajo iraniane duan ta rihapin atë.
A janë Uashingtoni dhe Teherani më afër një marrëveshjeje apo vazhdimit të luftës?
“Nuk mendoj se Trump dëshiron të kthehet në luftë, në një përballje të plotë me Iranin. Dhe nuk mendoj se as Teherani e dëshiron këtë. Për më tepër, të dy qeveritë synojnë të rihapin Ngushticën e Hormuzit.
Problemi është se Ajatollahët po përpiqen të nxjerrin sa më shumë lëshime të jetë e mundur nga amerikanët. Dhe amerikanët po përpiqen të nxjerrin angazhime të rrepta nga iranianët. Për shembull, për bombën atomike, për raketat”, u shpreh ai.
Duket një bazë disi e brishtë për të imagjinuar se një marrëveshje mund të arrihet në ditët në vijim…
“Sigurisht. Dhe në fakt, mendoj se raundi tjetër i negociatave nuk do të jetë vendimtar. Delegacionet do të largohen duke deklaruar se kanë pasur një ‘diskutim produktiv’ dhe do të vendosin të takohen përsëri për të vazhduar negociatat”, tha Volker.
A është Trump në një pozicion negociues të pafavorshëm?
“Po. Ai është i bindur se mund t’i përdorë kundërshtarët e tij duke kërcënuar shkatërrimin total të Iranit, por realiteti është ndryshe. SHBA-të nuk duan ta rrafshojnë vendin; ata duan që Ngushtica e Hormuzit të jetë përsëri e lundrueshme sa më shpejt të jetë e mundur. Iranianët po e shfrytëzojnë këtë situatë në maksimum: një minë, një dron, një e shtënë topi janë të mjaftueshme për të fundosur një anije.
Trump nuk është në gjendje ta parandalojë këtë, pavarësisht superioritetit të madh ushtarak të SHBA-ve. Shoh që frustrimi i presidentit amerikan po rritet”, theksoi ish-zyrtari i NATO-s.
Trump po nxiton ta mbyllë marrëveshjen, por në të njëjtën kohë po minon formulat e kompromisit që kanë dalë deri më tani. Për shembull, të biesh dakord, për një numër të caktuar vitesh, për një moratorium bërthamor me Iranin. A nuk është kjo një kontradiktë?
“Ka disa kontradikta. Është e vërtetë, Trump dëshiron një ndalim të plotë të energjisë bërthamore iraniane, dhe kjo e bën një marrëveshje të vështirë. Nga ana tjetër, Teherani gjithashtu mund të zotohet të mos ndjekë rrugën drejt ndërtimit të bombës atomike për pesë, shtatë ose dhjetë vjet. Por kush mund të garantojë se ata nuk do të mashtrojnë përsëri?”, tha ai.
Ai nuk ka besim në regjimin e Ajatollahëve…
“Jo. Unë besoj se për sa kohë që ekziston, ky regjim do të mbetet armiqësor ndaj Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit, kushdo që të jetë udhëheqësi në Shtëpinë e Bardhë”, u shpreh Volker.
Vendet e Gjirit kanë frikë se Trump do të nënshkruajë në fund një marrëveshje të përgjithshme, duke e lënë kërcënimin iranian praktikisht të paprekur. A është e mundur kjo?
“E mundur. Trump mund të bëjë çdo marrëveshje që dëshiron, për sa kohë që pretendon se i ka dhënë fund një lufte me Shtetet e Bashkuara që, në fakt, ka vazhduar prej 47 vitesh. Udhëheqësit e monarkive të Gjirit janë shumë të shqetësuar për këtë skenar.
Presidenti amerikan e filloi luftën pa u konsultuar me ta. Pastaj ai vazhdoi para dhe mbrapa. E përshpejtoi dhe e ngadalësoi atë. Tani vendet arabe kanë frikë se duhet të jetojnë me një regjim iranian që është i njëjtë, nëse jo më i keq, se më parë”, tha ish-zyrtari i NATO-s.
Po evropianët?
“Më duket se janë në një pozicion të ndryshëm. Ata madje mund të pranojnë një marrëveshje të përgjithshme, për sa kohë që i jep fund luftës. Pastaj ata mund të rifitojnë një rol në stabilizimin e Hormuzit, brenda NATO-s dhe me vetë Trumpin. Nëse ai është i disponueshëm”, përfundoi Volker.
