Nga Artur Ajazi
Qarku i Elbasanit, i ndarë në 7 zona etnografike, ka një gurrë të pashtershme folklorike. Elbasani, mbetet “burim i pashterrueshëm” këngësh, vallesh, sazesh, fyejsh, dhe dhjetra veglash të tjera muzikore, mbetet zona e vetme në Shqipërinë e Mesme, që ka nxjerrë Usta Isuf Myzyrin, Mustafa Bodinin, dhe dhjetra emra të tjerë që kanë mbajtur gjallë muzikën dhe vallet e vjetra shekullore qytetare dhe popullore.
Numurohen mbi 2400 tekste këngësh që datojnë mbi 300 vjet më parë, të shkruara dhe kënduara, mbi 270 koreografi vallesh që janë më të vjetra se Kalaja e Elbasanit, dhe qindra emra solistësh popullorë të çdo fshati, krahine dhe qyteti që përfshihet gjeografikisht në atë qark. Elbasani mbetet qarku më i vlerësuar në çdo Festival Folklorik që mbahet tradicionalisht në Gjirokastër. Çmime të para , të dyta, medalje ari për emrat e njohur dhe kompozitorët e këngëve qytetare dhe jo vetëm, janë marrë ndër vite nga Grupi Artistik i Ansamblit të Këngëve dhe Valleve Popullore të Elbasanit.
Edhe sot, emra të tillë si vëllezërit Zena, apo dirigjenti i apasionuar dhe ndër më të njohurit e muzikës shqiptare si Blerim Narazani dhe Sulejman Balza, Mjeshtri i Madh Sopot Serica apo Edmond Rrapi dhe Krenar Korça, grupi i mrekullueshëm i valleve popullore dhe interpretuesit e këngës popullore, po mbajnë gjallë frymën e muzikës së trevave. Asgjë nuk duhet lënë në harresë-thotë Narzani. Elbasani ka fatin e madh të ketë plot 7 zona etnografike, me një ansambël këngësh dhe vallesh të hershme që këndohen dhe luhen nga solistët dhe emrat e njohur të muzikës popullore. Në Elbasan, atje ku mbahet gjallë tradita e sazeve, fyejve, këngëve dhe valleve popullore, riteve dhe zakoneve të hershme, rritet dhe kultivohet vazhdimisht nga më të vjetrit dhe më të rinjtë, gurra e pashtershme popullore.
Elbasani, mbetet ndër zonat e pasura me repertorin e bukur të këngëve të vjetra, valleve të bukura të luajtura nga burra dhe gra të fshtrave dhe qyteteve të atij qarku. Gramshi apo Librazhdi, Peqini apo Belëshi, Cerriku apo Shmili dhe Bradasheshi, kanë qenë dhe mbeten burime të pashterueshme të teksteve të këngëve popullore, dhe valleve shekullore. Mjeshtri i madh Sopot Serica, ndër emrat e njohur të muzikës popullore në Elbasan dhe jo vetëm, flet me dashuri të madhe për Grykën e Zaranikës, e cila ka brënda saj këngët dhe vallet e bukura popullore, duke mbetur “shtyllë” e Ansamblit të Këngëve dhe Valleve Popullore të Elbasanit. vetë Elbasanit. Vetë banorët e atyre zonave, e kanë ruajtur të pastër këngën dhe vallen, nuk kanë prekur asgjë nga versioni origjinal, duke rritur kredibilitetin e interpretuesve të vjetër dhe të rinj.
Komisioni i “Festivalit Folklorik 2023” të Gjirokastrës, po përcakton materialet e duhura muzikore dhe vallet që do të përfaqësojnë qarkun e Elbasanit atje. Rrahja e mendimeve, diskutimet, thithja e elementëve të rinj që do të interpretojnë me origjinalitet dhe finesë këngët dhe vallet e bukura popullore të trevave të Elbasanit, mbetet synimi kryesor, e pandarë kjo nga ambicja për të marrë sivjet Kupën e Festivalit, çmime të para dhe vlerësime maksimale nga juria dhe specialistët e folklorit.
