Qeveria duhet të dëmshpërblejë ish-të përndjekurit në shumën e 52.7 miliardë lekëve apo 425 milionë dollarë, shkruan ‘Panorama”.
Pas daljes të ligjit për dëmshpërblimin e ish-të përndjekurve për periudhën 2009- 2015 janë dhënë 16.7 miliardë lekë apo 135 milionë dollarë, ndërsa detyrimi i palikujduar i qeverisë llogaritet 36 miliardë lekë ose 290 milionë dollarë.
Fatura financiare e dëmshpërblimit për ish-të përndjekurit është zbardhur nga Kontrolli i Lartë i Shtetit. Bëhet fjalë për dëmshpërblimin e viteve të burgut, duke mos përfshirë shpërblimin për punën e papaguar.
Kontrolli i Lartë i Shtetit, duke marrë parasysh numrin e dosjeve të ish-të përndjekurve dhe këstet e dëmshpërblimit të ndara gjatë këtyre 7 viteve, arrin në përfundimin se për përfundimin e procesit duhen edhe 18 vjet.
Në këto kushte kreu i institucionit, Bujar Leskaj, i ka rekomanduar qeverisë rritje të fondit, duke përdorur 20 për qind të të ardhurave nga privatizimet strategjike për kompensimin.
FATURA
Kontrolli i Lartë i Shtetit kontrolloi të gjithë legjislacionin dhe skemën e shpërndarjes së dëmshpërblimit. Në raportin e performancës, KLSH shprehet se nga institucionet shtetërore përgjegjëse, jo vetëm që nuk janë realizuar detyrimet ligjore ndaj ish-të përndjekurve, por nuk ka një datë të saktë se kur përfundon procesi i dëmshpërblimit.
KLSH arrin në përfundimin se nisur nga numri i dosjeve dhe dëmshpërblimit që llogarit çdo vit buxheti në vlerën e 1.93 miliardë lekëve, detyrimi i palikuiduar do të shlyhej brenda 18 viteve. Në total fatura financiare për përfundimin e procesit llogaritet 52.7 miliardë lekë, ndërsa pa likuiduar kanë mbetur 36 miliardë lekë.
“Përqindja e planifikuar për dëmshpërblimin e ish-të përndjekurve politikë rezulton në nivel shumë të ulët nga të ardhurat e planifikuara në buxhet. Në periudhën 2009- 2015, pas daljes së ligjit mbi dëmshpërblimin e ish-të dënuarve politikë të regjimit komunist, për çdo vit rezulton të jenë paguar mesatarisht 1.93 miliardë lekë dhe bazuar në përllogaritjen e bërë nga Ministria e Financave për 13.167 dosje të pranuara dhe të miratuara me vendimet përkatëse të Këshillit të Ministrave, shoqëria i detyrohet shtresës së ish-të përndjekurve një shumë prej 52.7 miliardë, nga të cilat janë dhënë 16.7 miliardë lekë.
Me ritmet e pagesës së 7 viteve të fundit, pra mesatarisht 1.93 miliardë në vit, detyrimi i palikuiduar prej 36 miliardë lekësh do të shlyhej nga qeveria pas 18 vjetësh. Vlera e mësipërme përbën një shumë simbolike, pa folur për shpërblimin për punën e papaguar”, thuhet në raportin e Kontrollit të Lartë të Shtetit.
RRITJA E DËMSHPËRBLIMIT
Kontrolli i Lartë i Shtetit rekomandon rritje të fondit për skemën e dëmshpërblimit në mënyrë që procesi të përfundojë më shpejt. Leskaj rekomandon mënyrat duke nisur që nga të ardhurat e privatizimeve strategjike.
Sipas raportit, 20 për qind të të ardhurave nga privatizimet të shkojnë për dëmshpërblimin e ish-të përndjekurve. Po ashtu kërkohet që të gjitha ndërmarrjet shtetërore jobuxhetore në zbatim të ligjit të derdhin 1% të fondit të pagave në buxhetin e Institutit të ish-të Përndjekurve Politikë.
Sipas KLSH, për vitin 2015 janë 15 ndërmarrje ekzistuese jobuxhetore shtetërore që kanë detyrim derdhjen e fondit të 1% mbi fondin e tyre të pagave, për llogari të Institutit të ish-të Përndjekurve dhe nuk e kanë plotësuar këtë detyrim ligjor.
REKOMANDIMET E KLSH
• Ministria e Mirëqenies Sociale dhe Rinisë dhe Ministria e Financave të kërkojnë shtimin e fondeve për dëmshpërblimin e ish-të përndjekurve, duke mundësuar shlyerjen e detyrimeve:
• Brenda vitit 2017 për dosjet e ish-të përndjekurve që janë dorëzuar në Ministrinë e Drejtësisë në vitet 2007–2008.
• Brenda vitit 2018 për aplikimet e ish-të përndjekurve të dorëzuara pas vitit 2008 në Ministrinë e Drejtësisë.
• Ministria e Financave dhe Instituti i ish-të Përndjekurve të plotësojnë dokumentacionin e dosjeve të përfituesve të shpallur me vendim qeverie që të mos të kalojnë periudha 3-vjeçare e pagesës së këstit të parë.
• Për rritjen e fondit 20% të të ardhurave nga privatizimi i sektorëve strategjikë të shkojë për dëmshpërblimin.
• Ndërmarrjet shtetërore jobuxhetore për çdo vit buxhetor të plotësojnë detyrimin ligjor për derdhjen 1% të fondit të pagave në buxhetin e Institutit të ish-të Përndjekurve
• Për vitin 2015 janë 15 ndërmarrje ekzistuese jobuxhetore shtetërore që kanë detyrim derdhjen e fondit të 1% mbi fondin e tyre të pagave, për llogari të Institutit të ish-të Përndjekurve dhe nuk e kanë plotësuar këtë detyrim ligjor.
• Ministria e Mirëqenies Sociale dhe Rinisë për forcimin e rolit të Institutit të ish-të Përndjekurve të kërkojë rritjen e fondeve vjetore të këtij institucioni, në një shumë sa pesëfishi i fondeve vjetore të akorduara deri tani.
• Brenda vitit 2016 të ngrihet zyra “One stop Shop” për dokumentacionin e ish-të përndjekurve në institucionet shtetërore.
• Brenda vitit 2016 të ngrihet një bazë të dhënash elektronike (të koordinuara ose regjistër kombëtar) për çdo ish-të dënuar e të përndjekur, që do të mundësonte në kohë reale informacionin e përditësuar për të gjithë organet shtetërore dhe efektet financiare të politikave të ndryshme që do të ndiqen./Panorama/a.m.
