Për 271 ditë, një veshkë nga një derr i modifikuar gjenetikisht bëri punën që trupi i një pacienti nuk mund ta bënte më vetë. Arritja, sipas mjekëve amerikanë, është periudha më e gjatë e operacionit të një transplanti të veshkës së derrit tek një njeri deri më sot.
Amerikani Tim Andrews, i cili vuante nga sëmundja e veshkave në fazën e fundit për shkak të diabetit të tipit 2 , e përshkroi transplantin si një mundësi për të rifituar “shpresën” e tij dhe, më e rëndësishmja, për të qenë i lirë nga procesi i dializës për muaj të tërë .
Ekipi në Spitalin Mass General Brigham në Boston beson se ky rast tregon se si organet e derrit mund të përdoren si një zgjidhje e përkohshme për pacientët që presin një transplant njerëzor të pajtueshëm .
Transplanti që zgjati 271 ditë
Pritja për një veshkë mund të zgjasë me vite. Në SHBA, rreth 100,000 njerëz janë në listën e transplantit , por vetëm rreth 25,000 operacione kryhen çdo vit. Në Mbretërinë e Bashkuar, më shumë se 7,000 pacientë presin për një transplant.
Andrewsit i ishte thënë se mund të duhej të priste deri në shtatë vjet për të arritur në krye të listës. Në të njëjtën kohë, tha ai, mbijetesa mesatare për njerëzit në dializë është rreth pesë vjet .
Tim Andrews ishte 66 vjeç kur iu nënshtrua operacionit të rëndësishëm më 25 janar 2025.
Sipas të dhënave të publikuara në revistën mjekësore The Lancet, veshka e derrit filloi të funksionojë menjëherë pas transplantimit.
Ai mbeti funksional për 271 ditë , deri në tetor të atij viti, kur mjekët u detyruan ta hiqnin.
Andrews më pas iu rikthye dializës për 82 ditë , derisa, në janar të vitit 2026, u gjet më në fund një transplant njerëzor . Veshka e re, sipas mjekëve të tij, po funksionon mirë.
Pse përdoren derrat?
Teknika njihet si ksenotransplantim – transplantimi i qelizave, indeve ose organeve nga një specie shtazore në një tjetër.
Derrat konsiderohen nga shkencëtarët si kandidatë veçanërisht të pajtueshëm, ndër të tjera sepse organet e tyre janë afërsisht në madhësinë e duhur për trupin e njeriut dhe ka përvojë të gjerë në rritjen e tyre.
Pengesa kryesore, megjithatë, është sistemi imunitar i njeriut. Një veshkë e zakonshme derri do të njihej menjëherë si trup i huaj dhe do t’i nënshtrohej një sulmi shkatërrues imunitar . Pa ndërhyrjet e duhura, transplanti mund të shkatërrohej në çast.
Për të kapërcyer këtë problem, studiuesit përdorën derra miniaturë të Jukatanit , të cilët kanë pësuar gjithsej 69 modifikime gjenomike.
Disa prej tyre heqin karakteristikat e qelizave të derrit që sistemi imunitar i njeriut i njeh dhe i sulmon. Të tjera shtojnë ADN njerëzore për t’i bërë indet më “të padukshme” ndaj mbrojtjes së trupit, ndërsa ndryshime shtesë çaktivizojnë viruset e ngulitura në ADN-në e derrit , duke kufizuar rrezikun e transmetimit të tyre.
Pse u hoq veshka?
Gjatë muajve të parë, kishte shenja se trupi i Atrius po përpiqej ta refuzonte transplantin . Problemi u trajtua me sukses me një rregullim të ilaçeve.
Megjithatë, rreth gjashtë muaj pas transplantit, enët e gjakut të veshkës filluan të tregonin dëmtime, u shfaq inflamacion dhe gradualisht organi filloi të humbiste funksionalitetin e tij.
Shkencëtarët ende nuk e dinë me siguri se çfarë e shkaktoi këtë zhvillim , pasi nuk u gjetën prova që antitrupat e pacientit po sulmonin veshkën e derrit.
“Ky rast tregon si potencialin ashtu edhe sfidat që mbeten në ksenotransplantimin klinik të veshkave”, thanë mjekët në botimin e tyre në The Lancet.
Organet njerëzore nuk janë të mjaftueshme
Për Dr. Leonardo Riela, nga Spitali Brigham and Women’s i Masaçusetsit, problemi që po përpiqet të adresojë ky hulumtim është jashtëzakonisht specifik: nuk ka mjaftueshëm organe njerëzore në dispozicion .
“Jemi në një krizë”, tha ai, duke iu referuar mungesës së transplanteve.
“Po punojmë shumë për të dhënë shpresë dhe besojmë vërtet se ksenotransplantimi mund të jetë një alternativë për pacientët që nuk kanë një dhurues të gjallë, për të anashkaluar potencialisht dializën dhe për t’i çuar ata në një transplant”.
Rasti i Andrews nuk do të thotë që veshkat e derrit mund të zëvendësojnë ende transplantet njerëzore. Por ai tregon se një organ shtazor i modifikuar gjenetikisht mund ta mbajë një person në jetë për shumë muaj – ndoshta mjaftueshëm gjatë për t’i dhënë kohë derisa të gjendet një dhurues njerëzor.
