Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka ripërtërirë kritikat e tij për ekzekutimin e protestuesve nga Irani, duke pretenduar se Teherani nuk mund të përballojë më financimin e forcave të tij të armatosura dhe po përballet me një krizë humanitare “me përmasa epike”.
“Republika Islamike e Iranit në dështim nuk po i paguan segmente të mëdha të ushtrisë së saj, ndërkohë që në të njëjtën kohë po vret protestues, edhe kur ata nuk protestojnë, në nivele të papara më parë”, shkroi Trump në platformën e tij Truth Social të martën.
“Është një krizë humanitare me përmasa epike dhe duhet të ndalet tani”, shtoi ai.
Në janar, duke paralajmëruar për ekzekutime të afërta, Trump tha se Shtetet e Bashkuara do të ndërmerrnin “masa shumë të ashpra” nëse ato do të vazhdonin.
Disa ditë më vonë ai tha se burime të besueshme e kishin informuar se ekzekutimet e “më shumë se 800 protestuesve të ndaluar” ishin ndaluar, një pretendim që zyrtarët iranianë nuk e konfirmuan.
Në prill, Trump tha se tetë gra iraniane të paraqitura në një fotografi që qarkullonte në internet ishin dënuar me vdekje dhe bëri thirrje për lirimin e tyre. Të nesërmen ai tha se ato ishin falur.
Një hetim i Euronews Persian , duke cituar dy organizata të pavarura për të drejtat e njeriut, zbuloi se vetëm një nga tetë gratë, Beita Hemmati, kishte marrë dënim me vdekje.
Muajin e kaluar, Trump ripostoi materiale në lidhje me ekzekutimin e protestuesve dhe, duke reaguar ndaj vrasjes së Gol-Mohammad Mohammadi, një demonstrues 23-vjeçar, e quajti Republikën Islamike “barbare”.
Shqetësimi ndërkombëtar për përdorimin e dënimit me vdekje nga Teherani kundër protestuesve është rritur ndjeshëm.
Më 12 gusht, 32 vende, përfshirë Francën, Mbretërinë e Bashkuar dhe Kanadanë, lëshuan një deklaratë të përbashkët duke dënuar përdorimin e dënimit me vdekje nga Republika Islamike për të “heshtur disidentët” dhe duke bërë thirrje për ndalimin e menjëhershëm të ekzekutimeve dhe lirimin e atyre që janë ndaluar në mënyrë arbitrare.
Komisioneri i Lartë i OKB-së për të Drejtat e Njeriut, Volker Türk, tha se Teherani po përdorte ekzekutimet për të “krijuar frikë”.
“Që nga 19 marsi 2026, të paktën 56 persona janë ekzekutuar me akuza që lidhen me sigurinë kombëtare, përfshirë 27 në raste të lidhura me protestat e janarit”, tha Türk në një deklaratë këtë muaj, duke shtuar se më shumë se 100 të tjerë ishin në rrezik ekzekutimi.
Qendra Abdorrahman Boroumand, një organizatë iraniane për të drejtat e njeriut me seli në Uashington, regjistroi të paktën 901 ekzekutime në Iran në shtatë muajt e parë të vitit 2026, 56 prej tyre për akuza politike ose të sigurisë kombëtare. Nga këto, të paktën 29 u ekzekutuan në lidhje me protestat e janarit.
Protestat e janarit 2026 shpërthyen pas rënies së rialit iranian një muaj më parë dhe u përhapën me shpejtësi në më shumë se 180 qytete.
Forcat e sigurisë vranë mijëra njerëz gjatë një goditjeje më 8 dhe 9 janar, si pasojë e goditjes që rezultoi.
Këshilli i Lartë i Sigurisë Kombëtare i Iranit pranoi një numër të të vdekurve prej më shumë se 3,000. Raportuesi Special i OKB-së për Iranin e vlerësoi shifrën në të paktën 5,000, ndërsa grupet e të drejtave të njeriut dhe njerëz të brendshëm në Iran besojnë se numri real i të vrarëve mund të ketë tejkaluar 32,000.
Të paktën 1,639 persona u ekzekutuan në Iran në vitin 2025, shifra më e lartë vjetore që nga viti 1989, sipas të Drejtave të Njeriut në Iran dhe organizatës Së Bashku Kundër Dënimit me Vdekje.
