“Më mirë të humbasësh një sy sesa të rrezikosh reputacionin”, bëri shaka miku im Eri, ndërsa udhëtonim mes trafikut të dendur drejt Tiranës shkruan faqja e njohur britanike timeout.com duke treguan përshtypjet e një turisteje britanike.
Po diskutonim për reputacionin që Shqipëria ka pasur për krimin e organizuar dhe mafian. Si një udhëtare që po udhëtoja e vetme, isha disi e shqetësuar se çfarë do të gjeja. Eri, pronari i kompanisë Inside Balkan, e cila organizon ture për të zbuluar vendet më pak të njohura të Shqipërisë, po më jepte këshillat e fundit para se të nisja udhëtimin tim rrugor të nesërmen.
Gjithmonë kam qenë e magjepsur nga Shqipëria. Ky vend i vogël – vetëm pak më i madh se Uellsi – mbeti i izoluar nga pjesa tjetër e botës për 40 vjet nën regjimin paranojak të diktatorit Enver Hoxha.
Vitet e fundit ka përjetuar një rritje të madhe të turizmit, por edhe sot shpesh mbetet në hijen e fqinjëve më të njohur turistikë, Greqisë dhe Malit të Zi.
Shqipëria ka një sistem transporti publik mjaft efikas, sidomos për udhëtimet më të gjata, por unë doja të zbuloja disa nga vendet më pak të njohura të saj, ndaj vendosa të udhëtoja me makinë.
Pas një nate në hotelin historik Zheko Imperial, në zonën e ish-Bllokut në Tiranë, ku dikur banonin drejtuesit e regjimit komunist, shkova të merrja makinën me qira.
Tirana – Durrësi: Nga kryeqyteti në bregdet
Para se të largohesha nga kryeqyteti, ndalova në Bunk’Art 1, një bunker gjigant i Luftës së Ftohtë, i mbushur me objekte dhe dëshmi që tregojnë tmerrin e jetës së përditshme gjatë diktaturës së Enver Hoxhës, kur Shqipëria njihej si “Koreja e Veriut e Europës”.
Sot, rreth 30 vjet pas rënies së regjimit komunist, Shqipëria ka rreth 2.7 milionë banorë dhe më shumë se një e treta jetojnë në Tiranë. Trafiku ishte i rënduar ndërsa nisa rrugën drejt veriut në autostradën SH2.
Fatmirësisht, ai u lehtësua kur mbërrita në Durrës, qytetin bregdetar me plazhin e gjatë me rërë dhe shëtitoren buzë detit, që më kujtoi një version më të vogël të Costa del Sol në Spanjë, por pa turmat dhe lokalet e mbushura me turistë.
Më tërhoqën vëmendjen statujat e John Lennon, Bob Dylan dhe ikonave të tjera të muzikës pop përgjatë shëtitores.
“Muzika moderne ishte e ndaluar gjatë regjimit të Hoxhës, ndaj këta artistë simbolizojnë lirinë,” më tha Arbeni, kamarier në restorantin Idua Restaurant – Gatime Tradicionale, ndërsa shijoja një pjatë të bollshme me tasqebap, zierje qengji e gatuar ngadalë me hudhër.
Tale dhe Laguna e Patokut: Bunkerë të kthyer në kafene dhe plazhe me rërë të butë
Më tej në veri, ndalesa ime e radhës ishte Tale. Me kënetat, dunat e rërës dhe peizazhet e gjera, kjo zonë e vizituar më pak është e mbushur me mijëra bunkerë të ndërtuar gjatë programit gjigant të fortifikimit të Enver Hoxhës në vitet 1970 dhe 1980.
Shumica e këtyre bunkerëve, që ngjajnë me breshka prej betoni, u braktisën pas rënies së regjimit në fillim të viteve 1990, por disa pranë bregdetit janë shndërruar në lokale hamburgerësh dhe kafene interesante.
Kalova disa net në Mrizi i Zanave, një bujtinë dhe restorant “nga ferma në tavolinë” në Lezhë, në pronësi të vëllezërve Prenga, të cilët kultivojnë pothuajse gjithçka vetë – madje edhe orizin për të përgatitur specat me oriz, një nga gatimet e tyre më të shijshme.
Kjo zonë e mrekullueshme, me plazhe me rërë të mëndafshtë dhe fshatra tradicionale, është gjithashtu shtëpia e Lagunës së Patokut, ku restorantet mbi shtylla druri shërbejnë prodhime deti të freskëta. Me vetëm 1.000 lekë mund të shijoje pjata të mbushura me karkaleca, qefull të skuqur, midhje ose mish gaforreje – një vlerë e shkëlqyer për çmimin.
Gjirokastra: Rrugë me kalldrëm dhe tunele nëntokësore
Duke u kthyer drejt jugut përgjatë bregdetit, lashë valixhet në Argjiro Castle, një Airbnb komod në një kabinë prej druri pranë qytetit, dhe nisa të eksploroja rrugicat e pjerrëta me kalldrëm të Gjirokastrës.
Pasi bëra pazar në Pazarin e Vjetër, ku gjeta suvenire dhe objekte të epokës komuniste, vizitova Shtëpinë e Skëndulajve, me dhomat e saj të dekoruara me finesë dhe vendet sekrete të fshehjes.
Më pas zbrita në rrjetin e frikshëm të tuneleve nëntokësore, të ndërtuara si bunker bërthamor gjatë regjimit të Hoxhës.
Nga Tepelena në Përmet: Rrugë me kthesa dhe kala mbi shkëmbinj
Në ditën e fundit mora me vete një piknik me byrekë me spinaq dhe presh nga furra e njohur Byrektore Dauti në Gjirokastër dhe ndoqa rrugën plot kthesa nga Tepelena drejt Përmetit, duke ndjekur rrjedhën e Vjosës, lumit të fundit të egër të Europës, i cili rrjedh lirshëm nga malet e Pindit në Greqi deri në Adriatik pranë Vlorës.
Me rrugët e ngushta, të rrethuara nga shkëmbinj të lartë në njërën anë dhe humnera në anën tjetër, kjo ishte pjesa më sfiduese e udhëtimit tim me makinë.
Por ia vlejti plotësisht për pamjet spektakolare nga Kalaja e Tepelenës, emocionin e përshkimit të Grykës së Këlcyrës dhe bisedat e ngrohta me banorët vendas, ndërsa shijoja ujërat termale të Bënjës./ATSH
