Një studim i publikuar të martën nga Use.AI, një platformë që bashkon disa modele të mëdha gjuhësore në një abonim të vetëm, anketoi 9,684 të rritur në punë në SHBA, Mbretërinë e Bashkuar, Kanada, Bashkimin Evropian dhe Amerikën Latine.
Sipas studimit, 52% e të anketuarve thanë se AI i kishte bërë të dukeshin më me përvojë nga sa ishin realisht, duke krijuar një hendek mes rezultateve që ata arrijnë dhe nivelit të tyre real të aftësive.
Rreth 64% thanë se kishin përdorur AI për të përfunduar punë që përndryshe nuk do të kishin qenë në gjendje t’i kryenin në mënyrë të pavarur. Ndërkohë, 43% thanë se AI i kishte ndihmuar të merrnin përsipër përgjegjësi për të cilat ende nuk ndiheshin të kualifikuar.
Një tjetër 35% pranuan se do ta kishin të vështirë të kryenin disa pjesë të punës së tyre aktuale pa ndihmën e AI-t, ndërsa një e katërta thanë se shqetësohen se punëdhënësi i konsideron më të aftë nga sa janë në të vërtetë.
Drejtuesit shpesh nuk janë në dijeni të përdorimit të AI-t. 39% e punonjësve thanë se kishin dorëzuar punë të realizuar me ndihmën e AI-t pa e bërë këtë të ditur, ndërsa 30% thanë se kishin pranuar lavdërime për punë që ishte prodhuar në masë të konsiderueshme nga teknologjia. Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se është shkelur ndonjë rregull, pasi shumica e vendeve të punës nuk kanë kërkesa për deklarimin e përdorimit të AI-t. Megjithatë, kjo do të thotë se performanca po vlerësohet pa u ditur se sa pjesë e punës është kryer në të vërtetë nga vetë punonjësi dhe sa është deleguar te teknologjia.
Pasojat shkojnë edhe më tej, deri te zhvillimi i karrierës: 19% e të anketuarve thanë se puna e realizuar me ndihmën e AI-t kishte kontribuar në marrjen e një promovimi.
A duhet t’i tregoni shefit se keni përdorur AI?
Zgjidhja më e dukshme do të ishte që punonjësit të detyroheshin të deklaronin përdorimin e AI-t. Por kompania që qëndron pas studimit nuk e mbështet plotësisht një qasje të tillë.
“Nuk mendoj se kompanitë duhet t’u kërkojnë punonjësve të deklarojnë çdo ndërveprim me AI-n”, tha për Euronews Ihor Herasymov, bashkëthemelues dhe CEO i Use.AI.
Sipas tij, një kërkesë e tillë do të bëhej shpejt e pazbatueshme, pasi këto mjete po integrohen gjithnjë e më shumë në programet që përdoren çdo ditë dhe në proceset rutinë të punës.
Herasymov propozoi një kriter më të ngushtë: nëse AI ka ndikuar në mënyrë thelbësore në përmbajtjen e punës.
“Nëse AI ka gjeneruar një pjesë të konsiderueshme të një analize, rekomandimi, prezantimi, kodi apo një rezultati tjetër me rëndësi, punonjësit duhet ta deklarojnë këtë ndihmë.”
Sipas tij, qëllimi nuk duhet të jetë kontrolli apo ndëshkimi i stafit.
“Qëllimi nuk duhet të jetë mbikëqyrja. Ai duhet t’u japë drejtuesve informacion të mjaftueshëm për të vlerësuar si punën, ashtu edhe kontributin njerëzor në të”, tha Herasymov.
Ai shtoi se një politikë funksionale duhet të fokusohet te përdorimi thelbësor i AI-t, verifikimi dhe përgjegjësia, duke e bërë të qartë se personi që dorëzon punën mbetet përgjegjës për ta kuptuar dhe mbrojtur atë.
Si duhet ta matin drejtuesit performancën?
Studimi nuk tregon se punonjësit që përdorin AI janë domosdoshmërisht të pakualifikuar. Përkundrazi, përdorimi efektiv i AI-t po bëhet vetë një aftësi profesionale gjithnjë e më e rëndësishme.
Problemi është se rezultati përfundimtar i një pune nuk tregon më për aftësitë e personit që e ka realizuar aq sa tregonte më parë. Kjo është veçanërisht e rëndësishme kur një kompani duhet të vendosë se kush është gati për më shumë përgjegjësi.
“Rezultati përfundimtar mbetet i rëndësishëm, por po bëhet një tregues gjithnjë e më pak i plotë i aftësive”, tha Herasymov për Euronews.
Sipas tij, punëdhënësit duhet të kuptojnë gjithashtu nëse një punonjës mund të shpjegojë arsyetimin pas punës së tij, të identifikojë gabimet në një përgjigje të gjeneruar nga AI, të marrë vendime me informacion të paplotë dhe të reagojë kur teknologjia prodhon diçka të gabuar ose të papritur.
Për këtë arsye, Herasymov veçoi një aftësi në veçanti: aftësinë për të përcaktuar saktë problemin.
“A është dikush në gjendje të përcaktojë pyetjen e duhur, të sfidojë një supozim dhe të shpjegojë pse një mënyrë veprimi është më e mirë se një tjetër? Kjo është shumë më e vështirë të kuptohet vetëm nga një rezultat përfundimtar i përpunuar mirë”, tha ai.
Megjithatë, pak punëdhënës kanë gjetur ende një mënyrë të konsoliduar për të vlerësuar performancën në epokën e AI-t. Ai shtoi se dallimi mes asaj që dikush mund të prodhojë me ndihmën e AI-t dhe asaj që kupton realisht do të bëhet gjithnjë e më i rëndësishëm në këto vendime.
Mjet pune apo patericë?
I pyetur nëse fakti që 35% e punonjësve do ta kishin të vështirë të punonin pa AI është shqetësues për një kompani që shet akses në këto teknologji, Herasymov nuk e minimizoi problemin.
“Po, mendoj se ky rezultat duhet marrë seriozisht”, tha ai.
Shqetësimi lind kur një person është në gjendje të prodhojë një përgjigje me ndihmën e AI-t, por nuk mund të dallojë me besueshmëri kur ajo përgjigje është e gabuar, nuk mund të shpjegojë pse është e përshtatshme ose nuk është në gjendje të marrë një vendim të arsyeshëm kur sistemi nuk ka një përgjigje të besueshme.
“Në atë pikë, marrëdhënia fillon të duket më shumë si varësi sesa si përforcim i aftësive”, tha Herasymov për Euronews.
Ai e përshkroi këtë si një kompromis dhe jo si një përfundim absolut.
“AI mund t’i bëjë njerëzit më të shpejtë dhe t’u zgjerojë kapacitetet. Por nëse këto përfitime shoqërohen me dobësim të gjykimit të pavarur, ky është një kompromis që punëdhënësit dhe kompanitë e teknologjisë duhet të jenë të gatshme ta njohin dhe ta trajtojnë.”
