Shkencëtarët Henri Kagan dhe Kenso Soai fituan Çmimin Nobel në Kimi për vitin 2026 për zgjidhjen e një enigme të gjatë se si të formohet një imazh i vetëm molekular në pasqyrë, një zbulim jashtëzakonisht i rëndësishëm për prodhimin farmaceutik, tha të mërkurën organi që jep çmimin.
“Kjo është dita më emocionuese në jetën time, jam shumë i lumtur që e ndaj këtë çmim me profesorin Henri Kagan”, tha Soai, duke folur në telefon në konferencën për shtyp të Çmimit Nobel.
Soai është japonez, dhe Kagan francez.
Çmimi Nobel për Kimi, gjithmonë çmimi i tretë që jepet gjatë Javës së Nobelit, pasoi ato për mjekësi dhe fizikë të shpallura të hënën dhe të martën.
Shumë nga molekulat thelbësore për jetën ekzistojnë në dy forma që janë imazhe pasqyruese të njëra-tjetrës, si dora e majtë dhe e djathtë, tha ai. Megjithatë, organizmat e gjallë përdorin pothuajse ekskluzivisht vetëm një version, një fenomen i njohur si “homokiralitet” – nga fjala greke për dorën – që i ka hutuar kimistët për më shumë se një shekull.
Çmimi i këtij viti u dha për zbulimet që treguan se si reaksionet kimike mund të nxiten për të favorizuar një imazh të vetëm molekular në formë pasqyre, një punë që ka qenë thelbësore për kimistët që hartojnë reaksione për prodhimin e produkteve farmaceutike.
“Shumë nga molekulat e ilaçeve ndodhin në dy variante që janë imazhi pasqyrë jo-identik i njëra-tjetrës: njëra ka efektin terapeutik, ndërsa tjetra mund të shkaktojë efekte anësore të panevojshme dhe nganjëherë të dëmshme”, tha Fondacioni Nobel.
Ndonjëherë të lënë në hije nga laureatë më të famshëm në fushat e fizikës, letërsisë dhe paqes, çmimet e kimisë kanë njohur ende shumë zbulime me ndikim, të tilla si ndarja bërthamore dhe teknikat e sekuencimit gjenetik.
Çmimi i kimisë i vitit të kaluar iu dha shkencëtarëve Susumu Kitagawa, Richard Robson dhe Omar Yaghi për zhvillimin e të ashtuquajturave struktura metalo-organike, konstruksione molekulare që mund të ndihmojnë në përballimin e sfidave të tilla si ndryshimi i klimës dhe mungesa e ujit të pijshëm.
