Që nga fillimi i konfliktit në Lindjen e Mesme, të paktën njëmbëdhjetë anije të ngarkuara me gaz natyror të lëngshëm, fillimisht të destinuara për Evropën, kanë ndryshuar kursin për të mbërritur në Azi, ku blerësit janë të gatshëm të paguajnë çmime më të larta.
Kjo panoramë, e dokumentuar nga kompania monitoruese Kpler, është një nga sinjalet e shumta alarmuese që po shfaqen në tregun evropian të GNL-së pas mbylljes së Ngushticës së Hormuzit dhe që po ndikojnë në vendimmarrjen politike të aktorëve institucionalë.
Procesi i miratimit ishte ngrirë nga Parlamenti Evropian në janar, pas kërcënimeve amerikane ndaj Groenlandës. Ai mbeti i bllokuar edhe pas presioneve të Donald Trump ndaj Spanjës dhe Bashkimit Evropian në përgjithësi në frontin tregtar.
Përballë rrezikut të tarifave të reja, Parlamenti Evropian kishte vendosur të mos e ratifikonte marrëveshjen. Tani tensionet në marrëdhëniet transatlantike mbeten të larta, me liderët kryesorë evropianë që kanë mbajtur një distancë të qartë dhe zyrtare nga operacioni ushtarak në Iran.
Megjithatë, pikërisht për shkak të pasojave ekonomike të konfliktit, veçanërisht në sektorin e energjisë, Evropa aktualisht nuk ka asnjë qëllim të rrezikojë situatën, edhe nëse kjo do të thotë t’i nënshtrohet një tjetër shantazhi amerikan.
Ditët e fundit, ambasadori amerikan pranë BE-së ka ndërmarrë një fushatë mediatike në disa media evropiane për të përcjellë një mesazh të dyfishtë.
I pari, se Brukseli duhet patjetër të japë dritën jeshile për marrëveshjen tregtare me SHBA-të, përndryshe rrezikon të humbasë “aksesin e favorshëm” në tregun amerikan të GNL-së. Me fjalë të tjera: ‘nëse bllokoni marrëveshjen, ne do të mbyllim rubinetat e gazit të lëngshëm’.
I dyti, se Komisioni duhet të rishikojë rregullat mbi standardet e emetimeve të metanit. Rregullorja aktuale vendos një sërë detyrimesh për kompanitë që eksportojnë gaz në Evropë, të cilat duhet të japin të dhëna të detajuara mbi emetimet në të gjithë zinxhirin e furnizimit.
“Nëse BE-ja dëshiron të ketë për një kohë të gjatë energji me çmime të përballueshme, ka thënë ambasadori Andrew Puzder, duhet të ulë kërkesat rregullatore dhe kufizimet aktuale”. Shantazhe shumë të ngjashme me ato që Bashkimi Evropian ka përjetuar për vite nga Rusia.
Shtetet e Bashkuara kanë luajtur një rol kyç në procesin e diversifikimit të furnizimeve pas ndërprerjes së blerjeve të gazit rus, duke qenë se në vitin 2025 Evropa ka importuar nga SHBA-të rreth 56% të GNL-së së saj dhe synon ta rrisë këtë pjesë pikërisht në dritën e marrëveshjes tregtare të nënshkruar nga Trump dhe Ursula von der Leyen.
Kjo varësi është përkeqësuar më tej me krizën e Hormuzit dhe bllokimin e furnizimeve nga Katari, që prek veçanërisht Italinë.
“Nxitja e importeve të gazit natyror të lëngshëm nga Shtetet e Bashkuara ka krijuar një varësi të re gjeopolitike potencialisht me rrezik të lartë”, shpjegon Ana Maria Jaller-Makarewicz, analiste në Institutin për Analiza Ekonomike dhe Financiare të Energjisë. Sipas saj, “Plani i BE-së për të rritur varësinë nga një furnizues i vetëm energjie është një déjà vu për një kontinent që ende po rimëkëmbet nga një krizë energjetike”.
Megjithatë, frika nga pasojat në sektorin energjetik duket se po mbizotëron mbi vullnetin për t’iu përgjigjur me forcë shantazheve amerikane. Për këtë arsye, Parlamenti Evropian pritet të miratojë me shumicë të fortë ratifikimin e marrëveshjes për tarifat, edhe pse raportuesit e Komisionit për Tregtinë Ndërkombëtare kanë tentuar të vendosin disa kushte, mes të cilave: një afat skadimi të marrëveshjes (31 mars 2028), masa mbrojtëse për produktet që përmbajnë çelik dhe alumin, si dhe një klauzolë pezullimi në rast se SHBA-të vendosin tarifa të reja.
Megjithatë, ekziston frika se qeveritë mund ta ndryshojnë tekstin gjatë negociatave ndërinstitucionale që do të pasojnë votimin e sotëm dhe do të paraprijnë miratimin përfundimtar.
“Këto janë kushtet minimale për mbështetjen tonë, paralajmëron Brando Benifei, eurodeputet i Partisë Demokratike dhe kryetar i delegacionit për marrëdhëniet me SHBA-të, pa përfshirjen e duhur të këtyre garancive nuk mund të japim miratimin për marrëveshjen finale”.
Në këtë kontekst, është hapur edhe një front i ri në luftën energjetike mes Ukrainës dhe Hungarisë. Viktor Orbán ka njoftuar se Budapesti nuk do të furnizojë më me gaz Kievin derisa të rikthehen flukset e naftës ruse përmes tubacionit Druzhba.
