Në një fushë të hapur jashtë Qendrës së Prodhimit të Avionëve të Shangait pranë Korporatës së Avionëve Komercialë të Kinës (COMAC) gjenden të parkuar prej mbi 30 vjetësh dy avionë, një i tipit “Y-10” dhe tjetri “MD-82”. Edhe pse nuk mund të fluturojnë dot më, ata kanë një domethënie të madhe për sektorin e aviacionit të Kinës dhe kanë dëshmuar zhvillimin e avionit të tipit “C919”.
“C919” është avioni i parë i udhëtarëve i krijuar nga Kina dhe përbën një gur kilometrik në përpjekjet e Kinës për projektimin dhe prodhimin brenda vendit të avionëve civilë.
“C919”, që synon të konkurrojë me avionët e udhëtarëve me rreze të mesme fluturimi, si “Airbus A320” dhe “Boeing 737 MAX”, mori certifikatën e besueshmërisë nga Administrata e Aviacionit Civil e Kinës (CAAC) të enjten e kaluar.
Prodhimi i një avioni të madh është një proces i gjatë. Krijimi i avionit “C919” ka pasur luhatje gjatë përpjekjeve 50-vjeçare.
Avioni i prodhimit kinez “Y-10”, me një trup të vogël dhe me katër motorë, e bëri fluturimin e parë më 26 shtator 1980. Më pas, ai kreu shumë fluturime eksperimentale komerciale në mbarë Kinën. Mirëpo, në vitin 1982 funksionimi i tij u ndërpre, pasi kapaciteti prodhues i Kinës në atë kohë nuk mund të mbështeste një projekt kaq të madh.
Disa vjet më pas, Kompania Industriale e Aviacionit e Shangait, në bashkëpunim me kompaninë amerikane “McDonnell Douglas”, zhvilloi me sukses avionin “MD-82”, që e bëri fluturimin përurues në korrik 1987.
Në vitin 1995, të palët filluan bashkëpunimin për montimin e avionit “MD-90”, por “McDonnell Douglas” u bashkua me një kompani tjetër në dhjetor 1996 dhe bashkëpunimi me palën kineze ndaloi.
Kina në atë kohë filloi bashkëpunimin me vende të tjera mbi avionin civil, si ai i tipit “AE-100” me Francën dhe Italinë, por këto projekte nuk përfunduan mbarë.
“Arritëm në përfundimin që teknologjia thelbësore për avionin e madh nuk blihet me para dhe as nuk mund të shkëmbehet dot me tregun e brendshëm,” thotë Zhang Yanzhong, një këshilltar për projektin “C919”.
Me publikimin e Programit Kombëtar për Zhvillimin Tekniko-Shkencor Afatmesëm dhe Afatgjatë nga qeveria kineze në vitin 2006, u shpall për herë të parë prodhimi i avionit të madh vendas e, qysh nga ajo kohë, ky proces është futur në një rrugë të shpejtë zhvillimi.
Në fillim nuk kishte mjaft besim, por me përvojën e mbledhur, Kina mori vendim që të prodhonte një avion rajonal, i cili mund të shërbente si “akullthyes” për procesin e mëvonshëm. Kështu filloi procesi i krijimit të “ARJ21”, një avion rajonal me 78-90 vende i prodhuar nga COMAC.
Më 21 dhjetor 2007, avioni i parë “ARJ21” doli nga linja e prodhimit. Në gjashtë vjetët më pas, ai bëri mbi 5 mijë orë fluturime dhe 300 misione eksperimentale.
Në vitin 2007 u miratua edhe projekti për krijimin e avionit “C919”.
“C919”, me trup të ngushtë, është avioni i parë kinez i prodhuar me standardet ndërkombëtare të besueshmërisë dhe me të drejta të pavarura të pronësisë intelektuale.
Gjerësia e krahëve të “C919-s” është pothuajse 36 metra dhe gjatësia e trupit është afro 39 metra, ndërsa lartësia rreth 12 metra. Ai mund të mbajë 192 udhëtarë për një gjatësi fluturimi deri në 5 555 km.
