Rrënojat e një kioske të plaçkitur dhe të djegur janë ndër gjurmët e pakta të mbetura në Champs-Elysées nga nata e kaosit pas fitores së Paris Saint Germain në finalen e Champions League.
“Ishin të shpejtë për të pastruar gjithçka”, thotë në anglisht një turiste teksa i tregon burrit, duke u kujdesur të fokusojë mirë smartfonin për të fotografuar një nga dëshmitë e pakta të trazirave. Pak më tej, një furgon i djegur qëndron pranë rreshtit të kamionëve të policisë të parkuar buzë trotuarit. Ndërkohë, në atë që parizienët e quajnë bulevardi më i bukur në botë, jeta vazhdon sikur të mos ketë ndodhur asgjë.
Vetëm disa orë më parë, rruga që lidh Place de la Concorde me Harkun e Triumfit ishte shndërruar sërish në një arenë përleshjesh. Me fishkëllimën përfundimtare të Puskàs Arena në Budapest që vulosi suksesin e PSG-së ndaj Arsenalit, në Paris dhe në qytete të tjera të Francës shpërtheu një gëzim që shpejt u kthye në dhunë. Për të përfunduar më pas në tragjedi.
Në périphérique, që është unaza autostradale rreth kryeqytetit e bllokuar nga tifozët, një djalë me motor humbi jetën pasi u përplas me disa blloqe betoni. Një tjetër mbeti në gjendje kritike në rrugët e arrondissement-it të 16-të, lagjja e pasur e Parisit, pasi u sulmua nga disa individë që e akuzuan për vjedhje.
Në pjesën tjetër të qytetit kishte plot: biçikleta të djegura, një tentativë sulmi ndaj një komisariati, mobilje të shkatërruara, dyqane të plaçkitura dhe sulme kundër forcave të rendit (ku pati 57 të plagosur).
Një bilanc që ngjan me atë të një lufte urbane: në të gjithë vendin u regjistruan 219 të plagosur dhe 780 kontrolle policore, nga të cilat rezultuan 457 ndalime, 32% më shumë se vitin e kaluar, kur parizienët fituan për herë të parë Champions League. Vetëm në kryeqytet u kryen 306 arrestime, prej të cilave 81 ishin të mitur.
Është e vështirë të përcaktohet një profil i qartë i vandalëve: në disa raste ata vepruan të veshur me të zeza si grupet “black bloc”, ndërsa në raste të tjera mbanin thjesht fanellën e klubit të tyre si ultras.
Megjithatë, mëngjesin pasues, nëpër “Qytetin e Dritës”, ku kuptohet që shiheshin më shumë fanella kuqeblu se zakonisht, gjurmët e trazirave ishin fshirë pothuajse plotësisht. Në Champs-Élysées, disa dyqane të markave të njohura të modës mbanin ende barrierat metalike të vendosura një ditë më parë.
“Dikush ka pasur shumë probleme sonte, por unë për fat shpëtova”, tregon duke buzëqeshur Karim, i cili ka një kioskë pikërisht në bulevard, ku në fund, pavarësisht trazirave, asnjë biznes nuk pësoi dëme, ndryshe nga ajo që ndodhi në pjesë të tjera të lagjes. “As që krahasohet me periudhën e protestave të jelekëve të verdhë; atëherë situata ishte vërtet e vështirë”, kujton tregtari.
Ndërsa u jep faturën dy turistëve që blenë suvenire, ai vazhdon të tregojë atë që pa para se të mbyllte dyqanin një natë më parë: “Ishte një rrëmujë e madhe, shpresoj që sot të mos kthehen”.
Ai i referohej festimeve të planifikuara në Champs de Mars, pranë Kullës Eiffel. Kryetarja e arrondissement-it të tetë, republikania Catherine Lecuyer, ndaloi çdo formë grumbullimi përgjatë rrugës simbol të Parisit, duke tërhequr kritika nga ministri i Brendshëm Laurent Nunez, i cili e quajti vendimin “një ide të mirë vetëm në dukje”.
Megjithatë, në Paris ka edhe nga ata që përpiqen ta minimizojnë situatën. Mes tyre edhe Laurent, që punon në një bar pranë Place de la Bastille, një nga zonat më të nxehta të përplasjeve të së shtunës në mbrëmje.
“Këtu nuk patëm probleme. Pas fishkëllimës së fundit të gjithë klientët dolën për të festuar në shesh; pati pak rrëmujë, por asgjë më shumë”, thotë ai duke sistemuar filxhanët e kafesë mbi banak.
“Unë jetoj pranë Parc des Princes, një nga vendet ku pati më shumë incidente, por kur u ktheva në shtëpi pas punës gjithçka kishte përfunduar tashmë”, shton ai.
Në rrugën ngjitur me lokalin e tij, policia luajti deri vonë “macen me miun” me qindra të rinj, të cilët iu përgjigjën ndërhyrjeve të forcave të rendit duke hedhur bomba tymuese dhe fishekzjarre.
Pamje që bënë xhiron e rrjeteve sociale dhe televizioneve, duke shkaktuar një dënim unanim nga klasa politike: nga Rassemblement National i Marine Le Pen deri te La France Insoumise, të gjithë kritikuan mënyrën e menaxhimit të rendit publik.
Megjithatë, një ditë pas fitores, festimet vazhduan pavarësisht frikës për trazira të reja.
“Ju lutem, festoni me qetësi, duhet të mbrojmë qytetin tonë”, u kërkoi 100 mijë tifozëve të pranishëm presidenti i PSG-së, Nasser Al-Khelaifi, nga Champs de Mars, para se të shkonte me ekipin në Pallatin Élysée për t’u takuar me presidentin Emmanuel Macron.
Edhe presidenti iu bashkua korit të kritikave, duke i cilësuar episodet e dhunës si “të papranueshme” dhe “të pajustifikueshme”.
“Kjo nuk është sport. Do të jemi të pamëshirshëm me ata që janë arrestuar”, premtoi ai, para se të përgëzonte ekipin e udhëhequr nga kapiteni Marquinhos.
Festimet vazhduan në mbrëmje në stadiumin Parc des Princes, mes gëzimit dhe polemikave që ende nuk ishin shuar.
