Këshilli i Ministrave ka miratuar një paketë të re dhe gjithëpërfshirëse rregullash që riformatojnë procedurat e verifikimit në pikat e kalimit kufitar të Republikës së Shqipërisë. Vendimi i ri i qeverisë shfuqizon rregulloret e mëparshme të viteve 2016 dhe 2023, duke bërë një përafrim të rëndësishëm me “Kodin e Kufijve Shengen” të Bashkimit Evropian.
Dokumenti i ri përcakton standarde të qarta se kush përfiton kalim të përshpejtuar (korsitë e gjelbra), si do të kontrollohen mjetet e transportit dhe, më e rëndësishmja, vendos filtra të hekurt sigurie për udhëtimin e fëmijëve të mitur jashtë vendit, për të luftuar fenomenin e trafikimit dhe braktisjes.
Filtra të rreptë për udhëtimin e të miturve
Pjesa më jetike e vendimit që prek drejtpërdrejt qytetarët është regjimi i ri për kalimin e kufirit nga personat nën 18 vjeç. Shteti ka shtrënguar procedurat e verifikimit, duke kërkuar dokumentacion specifik në varësi të moshës dhe shoqëruesit.
Nën 16 vjeç mund të udhëtojnë vetëm të shoqëruar nga një person madhor dhe detyrimisht me një deklaratë noteriale të firmosur nga të dy prindërit (ose prindi me kujdestari ligjore). Deklarata noteriale tani kërkohet të jetë e përpiluar në dy gjuhë (shqip dhe anglisht) nëse hartohet jashtë vendit.
16 deri në 18 vjeç, kjo grupmoshë lejohet të udhëtojë e pashoqëruar (p.sh. si vizitor te një i afërm ose për aktivitete kulturore/sportive), por sërish kërkohet një deklaratë noteriale nga prindërit ku përcaktohet adresa e saktë e pritësit dhe garancia e mosbraktisjes.
Për fëmijët me prindër të divorcuar, shoqëruesi duhet të ketë deklaratën noteriale nga të dy prindërit ose vendimin e formës së prerë të gjykatës që i jep atij kujdestarinë. Të dhënat e vendimit gjyqësor tashmë do të regjistrohen në mënyrë elektronike në sistemin e kufirit TIMS.
Vendimi i jep kompetenca të zgjeruara Policisë Kufitare për të bllokuar kalimin në rastin më të vogël të dyshimit:
“Në rast dyshimi, roja kufitare i bën një intervistë të shkurtër shoqëruesit, kryen verifikime të imtësishme të dokumenteve për t’u siguruar që i mituri nuk po largohet kundër dëshirës së personave që ushtrojnë kujdesin prindëror, në mënyrë që të parandalojë rrëmbimin ose trafikimin.”
Nëse konstatohet braktisje e të miturit në një shtet tjetër, njoftohet menjëherë Prokuroria, Agjencia për Mbrojtjen e Fëmijëve dhe autoritetet ndërkombëtare homologe.
Kush përfiton kalim pa radhë dhe verifikim minimal?
Për të lehtësuar qarkullimin e zyrtarëve, trupave të sigurisë dhe punonjësve jetikë, vendimi specifikon kategoritë që kalojnë me procedura të përshpejtuara, duke përjashtuar detyrimin për të provuar “mjetet e mjaftueshme financiare”.
Krerët e shteteve, qeverive, parlamenteve dhe familjet mbretërore u nënshtrohen vetëm “verifikimeve minimale” bazuar në njoftimin zyrtar. E njëjta gjë vlen për mbajtësit e pasaportave diplomatike dhe anëtarët e organizatave si OKB, BE dhe NATO.
Në raste të krizave apo luftës, trupat dhe asetet e NATO-s kalojnë me procedura të përshpejtuara ose përjashtime të plota. Punonjësit e kërkim-shpëtimit, zjarrfikësit dhe policitë në detyrë kanë gjithashtu prioritet absolut.
Qytetarët që kalojnë kufirin rregullisht çdo ditë për arsye pune dhe janë të regjistruar në sistem, do të kalojnë me verifikime të thjeshtuara.
Rregullat sipas mjeteve të transportit
Qeveria ka standardizuar mënyrën se si kontrollohen pasagjerët në varësi të mjetit që ata përdorin për të udhëtuar:
| Mjeti i Transportit | Rregulli i Verifikimit Kufitar |
| Autoveturat (Makinat) | Pasagjerët qëndrojnë brenda në mjet gjatë kontrollit. U kërkohet të zbresin vetëm nëse ka dyshime për mallra/persona të fshehur, mospërputhje identiteti ose sinjalizime në sistemin policor. |
| Autobusët | Udhëtarët i nënshtrohen verifikimit individual këmbësor në terminale. Në raste të fluksit të lartë, autobusët e linjave të rregullta kanë përparësi kalimi. |
| Tragetet dhe Kroçerat | Kapiteni duhet të dorëzojë listën e pasagjerëve/ekuipazhit të paktën 24 orë para mbërritjes. Për kroçerat me rrugëtim të brendshëm nuk kryhen kontrolle, ndërsa linjat ndërkombëtare kontrollohen në korsi të veçanta. |
| Avionët (Transfertat) | Kontrolli bëhet vetëm në aeroportin e parë të mbërritjes në RSH (për hyrje) dhe në të fundit (për dalje). Për fluturimet private, piloti duhet të dërgojë planin e fluturimit dhe identitetin e pasagjerëve para nisjes. |
| Trenat | Kontrolli mund të bëhet në stacionin e parë të mbërritjes ose gjatë lëvizjes së trenit brenda vagonëve për të shmangur vonesat. |
Ky vendim hyn në fuqi pas botimit në Fletoren Zyrtare, duke i lënë detyrë Drejtorisë së Përgjithshme të Policisë së Shtetit të përditësojë menjëherë sistemet kompjuterike dhe udhëzuesit e brendshëm për çdo punonjës në pikat kufitare të Shqipërisë.
