Më shumë se 29 mijë persona, që ofrojnë shërbimin e profesioneve të lira, nuk janë dakord me një ligj të qeverisë të miratuar tashmë edhe nga Kuvendi i Shqipërisë. Bëhet fjalë për ligjin e ri të tatimit mbi të ardhurat, që i takson këto profesione parashikuar më parë të paguanin ZERO tatim mbi të ardhurat, deri në vitin 2029.
Qeveria e kishte hedhur në gusht të vitit 2023 për konsultim publik këtë ligj të asistuar nga Agjencia Suedeze e Taksave. Projekti nuk mori vëmendjen e aktorëve të interesit në atë kohë. Në janar të vitit 2024 ligji u miratua dhe hyri në fuqi.
Pas debateve të shumta që shkaktoi te profesionet e lira miratimi i ligjit për tatimin mbi të ardhurat, kontabilistët kanë dërguar në Gjykatën Kushtetuese ankimimin për rrëzimin e tij, pasi krijon pabarazi mes tatimpaguesve. Ankimi u depozitua në Gjykatën Kushtetuese nga Instituti i Kontabilistëve të Miratuar (IKM) dhe Instituti i Ekspertëve Kontabël të Autorizuar (IEKA), por edhe shoqatat e avokatëve. Gjykata vendosi datën 18 Qershor për të marrë në shqyrtim ankimimet.
Paditësit pretendojnë disa shkelje kushtetuese, mes të cilave cenimin e parimit të barazisë para ligjit; shkelja e të drejtës themelore të lirisë së veprimtarisë ekonomike dhe të profesionit; dhe cenimin e parimit të rezervës ligjore në fushën tatimore, sipas padisë së parë edhe nga RTSH.
Qeveria shqiptare, sakaq, ka deklaruar se kjo është faza e parë e një rregullimit të plotë të sistemit të taksimit të pagave, duke përfshirë, së pari, profesionet e lira dhe, më pas, të gjithë biznesin e vogël, duke filluar nga janari 2030. Kjo, sepse më shumë se 99 mijë biznese të vogla janë përjashtuar nga taksat deri më 31 dhjetor 2029.
Profesionistët e lirë kanë paditur qeverinë edhe “për shkak të trajtimit të pabarabartë tatimor që u bëhet kategorive të bizneseve”, sipas padisë dhe kërkojnë shfuqizimin e një neni të vetëm, atij 69, që përcakton përjashtimin e bizneseve të tjera nga taksimi dhe të listës së shërbimeve të profesioneve të lira, që u përfshinë në taksimin e ri.
Sipas deklarimit të dikasterit të financave, nga viti 2019 deri në fund të vitit 2023, profesionet e lira kanë deklaruar të ardhura në vlerën 3,3 miliardë euro dhe kanë paguar ZERO tatim për këto të ardhura. Ministria e quan këtë një pabarazi fiskale.
Në gjykim përballë përfaqësuesve të profesioneve të lira, më 18 Qershor, do të jenë Avokati i Shtetit, Departamenti Ligjor i Këshillit të Ministrave dhe Ministria e Financave.
Palët, deri tani nuk kanë ndryshuar pozicionet e deklaruara publikisht dhe, për këtë arsye, do të jetë Gjykata Kushtetuese, që do të vendosë nëse ligji do të jetë në fuqi apo do të rrëzohet, sipas tri aktpadive që po shqyrtohen.
/a.r
