Pasi i bindi me sukses Shtetet e Bashkuara të bashkohen me Izraelin në luftën kundër Iranit, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu tani përballet me një ekuacion më kompleks.
Rritja e ndjeshme e popullaritetit të tij në fillim të konfliktit dukej se konfirmonte triumfin politik të udhëheqësit më të qëndrueshëm në historinë e vendit, pasi forcat izraelite dhe amerikane pretenduan se i kishin dhënë goditje vendimtare regjimit iranian dhe strukturave të tij ushtarake.
Por ky momentum ka kufijtë e tij. Kur Presidenti i SHBA-ve Donald Trump vendosi një armëpushim, sado të brishtë, Netanyahu duhej të bindej, megjithëse me ngurrim. Me afrimin e zgjedhjeve, në një kontekst rajonal ende të pasigurt, tani lind një pyetje thelbësore: çfarë hapësire manovrimi i ka lënë atij për ta kthyer luftën në një avantazh politik?
Irani dhe Libani, teatrot politike të së njëjtës luftë
Me zgjedhjet e planifikuara për në fund të vitit, mbijetesa politike e Netanyahut duket se varet gjithnjë e më shumë nga rezultati i konfliktit.
“Ka kritika në rritje ndaj Netanyahut, përfshirë brenda bazës së tij, veçanërisht në lidhje me rezultatet e arritura në Iran dhe Liban”, vëren Laure Foucher, një studiuese në Fondacionin për Kërkime Strategjike.
Shumica e izraelitëve kundërshtojnë armëpushimin aktual me Iranin dhe parashikojnë një rifillim të luftimeve brenda vitit të ardhshëm, sipas një sondazhi nga Instituti për Studime të Sigurisë Kombëtare (INSS), i cili nxjerr në pah skepticizëm të thellë në lidhje me forcën e marrëveshjes dhe aftësinë e saj për të arritur objektivat e deklaruara.
Kështu, 73% e të anketuarve besojnë se Izraeli do të duhet të rifillojë luftën kundër Iranit brenda 12 muajve të ardhshëm, ndërsa 76% besojnë se negociatat me Republikën Islamike nuk do të arrijnë qëllimet e luftës: çmontimin e aftësive të raketave balistike të Iranit, përfundimin e programit të tij bërthamor dhe përmbysjen e regjimit.
“Shumë izraelitë menduan se çështja bërthamore do të zgjidhej, ose të paktën do të shtyhej për disa vite, dhe se kërcënimi i raketave balistike do të zvogëlohej. Megjithatë, sot ata e gjejnë veten të zhytur përsëri në një luftë të madhe, me kosto të konsiderueshme dhe pa një rezultat të qartë”, vazhdon Laure Foucher.
Të përballur me rënien e opinionit publik në një vit zgjedhor ku sondazhet janë të pafavorshme për të – një sondazh i kryer nga transmetuesi publik izraelit Kan i jep 51 vende koalicionit të Netanyahut dhe 59 partive opozitare, Benjamin Netanyahu po kërkon të rivendosë besueshmërinë e tij të dëmtuar.
Më 12 prill, në një fjalim të pararegjistruar, kryeministri izraelit, besnik ndaj retorikës së tij për një vend të rrethuar, por më të sigurt, paraqiti një hartë të rajonit ku Izraeli, duke përfshirë në mënyrë të qartë Bregun Perëndimor, shfaqet i rrethuar nga disa vende: Libani, Iraku, Irani dhe Jemeni, të gjitha të theksuara me të kuqe.
Po atë ditë, ai vizitoi zonat e Libanit jugor nën kontrollin izraelit për t’u takuar me trupat e angazhuara kundër Hezbollahut. “Ka ende shumë për të bërë, dhe ne po e bëjmë”, deklaroi ai. “Ne e kemi penguar kërcënimin e një pushtimi nga Libani falë kësaj zone të sigurt”. “Libani është shumë më i prekshëm në vetëdijen izraelite”, thekson Laure Foucher.
Në anketën e lartpërmendur të INSS, një shumicë e madhe e të anketuarve (69%) besojnë se Izraeli duhet të vazhdojë operacionet e tij ushtarake kundër Hezbollahut, pavarësisht nga çdo armëpushim.
“Një popullsi e tërë në veri të vendit, të cilës Netanyahu i kishte premtuar një kthim të sigurt, ende nuk mund të kthehet në shtëpi”.
Por del në pah një paradoks: në të njëjtën kohë, 62% e të anketuarve besojnë se lufta aktuale në Liban nuk do të arrijë siguri të qëndrueshme. Kritika ndaj Netanyahut bashkëjeton kështu me mbështetjen e gjerë për strategjinë që ai mishëron, në mungesë të një alternative të qartë.
Është në këtë kontekst që ideja e një “brezi sigurie” në Liban është rishfaqur – një ringjallje e një strategjie të zbatuar tashmë nga Izraeli midis viteve 1980 dhe 2000, që konsiston në një pushtim të zgjatur të jugut të vendit për të larguar kërcënimet nga kufiri.
Kjo politikë konsiderohet gjerësisht si një dështim në Izrael, por Benjamin Netanyahu tani po përpiqet ta paraqesë atë si një zgjidhje për të siguruar veriun e vendit.
“Në mungesë të ndonjë opozite të vërtetë ndaj vizionit të tij rajonal, nëse Netanyahu arrin të krijojë një zonë sigurie në Libanin jugor, ndërkohë që arrin edhe një rezultat diplomatik dhe një farë suksesi në Iran, kjo mund ta forcojë atë qartë”, beson Laure Foucher.
Konsensusi për sigurinë dhe militarist që ka zënë rrënjë në shoqërinë izraelite që nga 7 tetori i jep atij një avantazh të dallueshëm krahasues ndaj një opozite që megjithatë po bëhet gjithnjë e më e ashpër, përfshirë çështjet e sigurisë.
I konsideruar rivali i tij kryesor dhe në ballë të opozitës ndaj reformave të tij gjyqësore, Naftali Bennett akuzon Kryeministrin për shtyrjen përpara të ligjeve të diskutueshme gjatë kohës së luftës, duke kërkuar të vendosë tërësisht përjashtimin nga shërbimi ushtarak për hebrenjtë ultra-ortodoksë dhe duke mbajtur këshilltarë me lidhje me Katarin në pozicionet e tyre.
“Problemi me opozitën është se ajo nuk ofron një vizion rajonal që është thelbësisht i ndryshëm nga ai i Netanyahut”, analizon Laure Foucher. Ai është ai që vazhdon të përcaktojë kushtet e debatit mbi politikën e jashtme izraelite, qoftë për Iranin, Libanin apo edhe çështjen palestineze.
Me fjalë të tjera, veprimet e Kryeministrit do të kenë një ndikim më të madh në rezultatin e zgjedhjeve sesa fushatat e zhvilluara nga kundërshtarët e tij.
Por varësia e Izraelit nga Shtetet e Bashkuara në ndjekjen e ambicieve të tij rajonale po bëhet gjithnjë e më e dukshme dhe po fillon të peshojë rëndë në debatin publik.
I prezantuar prej kohësh si ndërmjetësi kryesor midis Uashingtonit dhe Tel Avivit, Netanyahu tani mund të jetë duke testuar kufijtë e kësaj marrëdhënieje. Ndërsa ai arriti të bindë administratën Trump të angazhohet në luftën kundër Iranit dhe ende gëzon mbështetjen e tij politike, opinioni publik amerikan po ndryshon.
Sipas një sondazhi të Qendrës Kërkimore Pew të publikuar më 7 prill, 60% e amerikanëve tani kanë një pikëpamje të pafavorshme për Izraelin, krahasuar me 53% vitin e kaluar.
Ky ndryshim është i dukshëm edhe brenda bazës elektorale të Donald Trump, mbështetësve të sloganit “Amerika e Para”, të cilët besojnë gjithnjë e më shumë se roli që i është dhënë Izraelit në politikën e jashtme amerikane po e largon vëmendjen nga prioritetet kryesore të lëvizjes MAGA: më pak përfshirje jashtë vendit dhe më shumë fokus në çështjet e brendshme.
“Shumë do të varet nga dinamika Trump-Netanyahu”, vëren Laure Foucher.
Për të rifituar iniciativën, Benjamin Netanyahu po mbështetet në ngurrimin e Donald Trump për t’u tërhequr pa një fitore të qartë dhe synon të shfrytëzojë ndikimin e tij në Uashington për të ruajtur presionin amerikan në mbështetje të objektivave izraelite në këtë konflikt.
Analizë nga L’Orient-Le Jour
