Zgjedhjet në Izrael kanë sjellë një rezultat historik për partitë arabe, të cilat kanë siguruar 19 mandate, pothuajse dyfishin e dhjetë mandateve që kishin në legjislaturën e kaluar. Megjithatë, asnjë nga kampet politike nuk ka arritur shumicën prej 61 mandatesh të nevojshme për të formuar qeverinë, duke lënë të hapur të ardhmen politike të kryeministrit Benjamin Netanyahu.
Sipas rezultateve paraprake, Netanyahu dhe aleatët e tij kanë siguruar 54 mandate, ndërsa kampi i opozitës i drejtuar nga Gadi Eisenkot ka marrë 47 mandate. Partitë arabe, me 19 mandate, kanë fituar një peshë të rëndësishme në parlament dhe mund të bëhen vendimtare për formimin e qeverisë së ardhshme.
Një nga rezultatet më të rëndësishme të këtyre zgjedhjeve është pjesëmarrja e lartë e qytetarëve arabë të Izraelit. Në qytetin Kafr Qasim, pjesëmarrja arriti në 84,9 për qind, ndërsa në nivel kombëtar shifra ishte 77,7 për qind. Kjo tregon mobilizimin e madh të komunitetit arab, veçanërisht të të rinjve, të cilët u përfshinë aktivisht në fushatën zgjedhore dhe u bënë thirrje bashkëmoshatarëve dhe familjarëve të tyre të votonin.
Për partitë arabe, rezultati përfaqëson një sukses historik dhe një dëshmi se ato nuk mund të anashkalohen më në skenën politike izraelite. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse kjo forcë e re politike do të përkthehet në ndikim të drejtpërdrejtë në qeverisjen e vendit.
Një nga partitë që ka fituar vëmendje të veçantë është Raam, e udhëhequr nga Mansour Abbas. Në vitin 2021, kjo parti u bë pjesë e koalicionit qeverisës të Naftali Bennettit dhe Yair Lapidit, duke shënuar herën e parë që një parti e pavarur arabe merrte pjesë në një qeveri izraelite.
Strategjia e Abbasit është përqendruar te përmirësimi i kushteve të jetesës së qytetarëve arabë, duke vënë në plan të parë luftën kundër kriminalitetit, ndërtimin e banesave dhe financimin e shërbimeve publike. Sipas mbështetësve të tij, këto janë çështje që prekin drejtpërdrejt jetën e përditshme të komunitetit arab dhe duhet të kenë përparësi ndaj mosmarrëveshjeve më të gjera politike.
Problemet janë të shumta. Viti 2025 u mbyll me 252 qytetarë arabë të vrarë, shifra më e lartë e regjistruar ndonjëherë. Shqetësim mbetet edhe mungesa e mundësive ligjore për ndërtimin e banesave në disa qytete dhe fshatra arabe, si dhe shkurtimet e pretenduara në fondet publike të parashikuara për zhvillimin e këtyre komuniteteve.
Në të njëjtën kohë, pjesëmarrja e lartë e votuesve arabë është kthyer në një çështje të debatit politik. Gjatë ditës së zgjedhjeve, Netanyahu pretendoi në rrjetet sociale se votuesit arabë po vërshonin drejt qendrave të votimit për të ndikuar në mënyrë të padrejtë rezultatin. Edhe ministri Bezalel Smotrich bëri thirrje për mobilizimin e së djathtës, duke paralajmëruar për rrezikun e një qeverie të majtë.
Këto deklarata rikthyen në vëmendje debatin e vitit 2015, kur Netanyahu kishte paralajmëruar për pjesëmarrjen e lartë të arabëve në zgjedhje. Megjithatë, mobilizimi i këtij viti duket se ka pasur një ndikim të rëndësishëm në rezultatet përfundimtare.
Një rol të veçantë në këtë proces kanë luajtur të rinjtë arabë, të cilët u angazhuan në universitete, në terren dhe në rrjetet sociale. Shumë prej tyre e konsideruan pjesëmarrjen në zgjedhje si një mënyrë për të ndikuar në vendimet që prekin komunitetet e tyre, pas viteve të trazuara nga pandemia, tensionet politike dhe lufta në Gaza.
Pavarësisht rezultatit, formimi i qeverisë së re mbetet i vështirë. Eisenkot ka deklaruar se nuk sheh parti arabe të gatshme për të pranuar kushtet e tij, ndërsa politikanë të tjerë të opozitës, përfshirë Avigdor Liebermanin dhe Naftali Bennettin, kanë përjashtuar marrëveshjet me partitë arabe.
Ndryshe nga ata, Yair Golan, drejtues i Demokratëve, ka pranuar se ekziston mundësia e një shumice prej 65 mandatesh kundër Netanyahut, nëse në llogaritje përfshihen edhe deputetët arabë.
Tashmë, në skenën politike izraelite janë tri mundësi kryesore: krijimi i një qeverie të pakicës të drejtuar nga Eisenkoti, me mbështetjen e jashtme të partive arabe; formimi i një koalicioni të gjerë mes Likudit dhe partisë Yashar, pa përfshirjen e Ben Gvirit dhe Smotrichut; ose zhvillimi i zgjedhjeve të reja.
Për momentin, asnjëra prej këtyre mundësive nuk duket e sigurt. Ajo që është e qartë është se partitë arabe kanë arritur rezultatin më të mirë në historinë e tyre dhe se vota e tyre mund të jetë vendimtare për përcaktimin e qeverisë së ardhshme të Izraelit.
