Pas më shumë se gjashtë dekadash, dokumentari britanik “Seven Up!” po arrin në kapitullin e fundit, duke sjellë për herë të fundit në ekran fëmijët që u filmuan për herë të parë në vitin 1964, kur ishin vetëm shtatë vjeç.
Dy pjesët 90-minutëshe të “70 Up, The Final Chapter” do të transmetohen në ITV dhe ITVX më 15 dhe 22 shtator. Me këtë rikthim mbyllet një cikël televiziv që nisi në vitin 1964 dhe u ndoq nga publiku për 62 vjet.
Projekti filloi si një dokumentar i vetëm për programin “World in Action” të Granada Television. Paul Almond drejtoi filmin e parë, ndërsa Michael Apted, në atë kohë studiues i ri në ekip, propozoi që të njëjtët fëmijë të ndiqeshin nga kamerat çdo shtatë vjet.
Kjo ide solli filmat “14 Up”, “21 Up”, “28 Up” dhe vazhdimet e tjera, deri te “63 Up”, i transmetuar në vitin 2019.
Në përzgjedhjen fillestare ishin 14 fëmijë, dhjetë djem dhe katër vajza, të marrë nga rrethana të ndryshme shoqërore në Britani. Në të njëjtin projekt u përfshinë fëmijë nga familje të pasura dhe shkolla elitare, si edhe bashkëmoshatarë nga familje dhe institucione të klasës punëtore.
Qëllimi ishte të vëzhgohej nëse origjina familjare dhe klasa shoqërore ku lind një individ ndikojnë në drejtimin që merr jeta e tij.
Me kalimin e viteve, megjithatë, “Seven Up!” e tejkaloi kuadrin e një eksperimenti social. Përmes tij, shikuesit ndoqën nga afër marrëdhëniet, martesat, divorcet, lindjen e fëmijëve, karrierat, arritjet, dështimet, vështirësitë ekonomike, sëmundjet dhe humbjet e protagonistëve.
Tony Walker është një nga personazhet më të spikatur të serisë. Kur ishte shtatë vjeç, ai ëndërronte të bëhej xhokej dhe për një periudhë garoi me kuaj. Më vonë hoqi dorë nga kjo dëshirë, punoi si shofer taksie në Londër dhe mori edhe disa role si aktor.
Andrew Brackfield ndoqi një rrugë që lidhej më shumë me prejardhjen e tij. Ai u arsimua në Kembrixh, u bë avokat i suksesshëm dhe arriti të ishte partner në firmën Linklaters.
Bruce Balden, i cili në fëmijëri dëshironte të takonte të atin që shërbente në ushtri në Rodezinë Jugore, zgjodhi profesionin e mësuesit. Tashmë në pension, ai jeton në Berwick-upon-Tweed, këndon në korin e kishës dhe angazhohet si vullnetar në shërbimin lokal të shpëtimit.
Neil Hughes kishte thënë në moshën shtatëvjeçare se donte të bëhej astronaut. Në vitet që pasuan, ai kaloi probleme të rënda të shëndetit mendor dhe një periudhë si i pastrehë. Më pas e rindërtoi jetën, duke punuar si këshilltar dhe predikues laik, ndërsa u angazhua edhe në politikën lokale.
Simon Busterfield u rrit në një institucion të Barnardo-s. Në të ardhmen ai krijoi familjen e tij dhe iu përkushtua kujdesit për fëmijët. Sipas episodeve të fundit, ai dhe familja e tij janë kujdesur për më shumë se 120 fëmijë.
Dy nga 14 pjesëmarrësit e dokumentarit të parë kanë ndërruar jetë. Lynn Johnson, e cila punoi si bibliotekare për fëmijë, vdiq në vitin 2013. Nick Hitchon, me origjinë nga një familje bujqësore në Yorkshire, u bë fizikant bërthamor në SHBA dhe vdiq nga kanceri në fyt në vitin 2023.
Pak para vdekjes, Hitchon dha një intervistë të fundit për “70 Up”, e cila është përfshirë në episodet përmbyllëse.
Produksioni final sjell gjithashtu dy protagonistë që kishin munguar për një kohë të gjatë. Charles Furneaux u largua nga seriali pas “21 Up”, në vitin 1977, dhe më pas u bë producent televiziv dhe krijues dokumentarësh. Tashmë ai ka pranuar të shfaqet sërish.
Rikthehet edhe Susie Lusk, e cila vinte nga një familje e pasur dhe e kishte ndërprerë shkollën në moshën 16-vjeçare. Ajo nuk kishte marrë pjesë në “63 Up”, por është pjesë e finales.
Ky kapitull i fundit nuk do të ketë praninë e Michael Apted, regjisorit që e shndërroi “Seven Up!” në një projekt që zgjati për dekada. Apted, i cili vazhdoi t’u rikthehej protagonistëve gjatë gjithë kësaj periudhe, vdiq në vitin 2021, në moshën 79-vjeçare.
Regjinë e “70 Up” e ka marrë përsipër fituesi i çmimit Oscar, Asif Kapadia, i njohur për dokumentarët “Amy”, “Senna” dhe “Diego Maradona”.
Që prej fillimit, pyetja qendrore e serialit ka qenë nëse fëmija shtatëvjeçar do të shndërrohej në personin që publiku do të shihte në dekadat e ardhshme.
“Seven Up!” nuk e vërtetoi se fati i një njeriu vendoset që në moshën shtatë vjeç. Megjithatë, ai dokumentoi një proces jashtëzakonisht të rrallë: ndryshimin e një individi dhe ndërtimin e jetës së tij, pothuajse në kohë reale.
Nga pamjet bardh e zi të vitit 1964 deri në vitin 2026, rrudhat, martesat, ndarjet, karrierat, dështimet, fëmijët, nipërit, mbesat dhe humbjet e tyre janë kthyer edhe në një pasqyrë unike të transformimeve të shoqërisë britanike.
Tani, kur protagonistët kanë mbushur 70 vjeç, fëmijët e filmuar për herë të parë në moshën shtatëvjeçare do t’i japin fund paraqitjeve të tyre në ekran, duke mbyllur një histori televizive 62-vjeçare.
