Nga Hermes Kafexhiu
U desh të kalonin më shumë se një shekull që të ndodhte kjo, një funksionar i lartë publik në Shqipëri, përballë një vendimi të papritur politik, të mos zgjedhë heshtjen, të mos zgjedhë viktimizimin, as dramën publike, por të zgjedhë institucionin.
Erion Veliaj e çoi në Gjykatën Kushtetuese vendimin e Këshillit të Ministrave për shkarkimin e tij nga detyra si Kryetar i Bashkisë së Tiranës, dhe bashkë me të, edhe dekretin e Presidentit për caktimin e datës së zgjedhjeve të pjesshme. Ky në një pikëpamje nuk është një veprim personal. Nuk është “inati” i një politikani të lënë jashtë. Ky është akt institucional.
Sepse ajo që ndodhi nuk ishte thjesht një “shkarkim”. Ishte një precedent që nuk u shoqërua me asnjë konsultim, asnjë analizë, asnjë proces të hapur.
Veliaj nuk bëri zhurmë. Ai zgjodhi rrugën që politika shqiptare e ka injoruar sistematikisht institucionalizimin.
Kjo është e re. Kjo është e fortë. Dhe kjo është e frikshme për ata që janë mësuar ta kenë shtetin si zgjatim të vetes.
Në një shoqëri ku pushteti lëviz nga një tavolinë te tjetra, ku zyrat janë më të rëndësishme se ligjet, ku çdo institucion është thjesht një dekor për vendime të paraprera, Erion Veliaj ka vendosur të thotë “jo” jo me zë, por me sistem.
Dhe më e rëndësishmja, nuk e ka bërë për të mbrojtur veten si individ, por për të mbrojtur institucionin që drejton. Nëse një kryebashkiak mund të shkarkohet me një vendim qeverie pa asnjë transparencë, atëherë asnjë pushtet vendor nuk ka më kuptim. Nëse një datë zgjedhjesh vendoset në ajër, pa u shqyrtuar legjitimiteti i vendimit që e provokon, atëherë ç’vlerë ka Kushtetuta?
Veliaj nuk po përballet me Ramën si person. Nuk është përplasje karakteresh. Është përplasje standardesh. Për herë të parë, një përfaqësues i një institucioni të madh vendor po vendos në diskutim themelet e funksionimit të vendimmarrjes qendrore, dhe po thotë: “Kjo nuk është çështje vullneti politik, kjo është çështje ligji”.
Që sigurisht Veliaj mbron dhe kauzën e tij politike dhe kjo nuk do shumë mend për ta kuptuar.
Po, mund të jetë shumë vonë për të korrigjuar mënyrën se si është ndërtuar ky sistem. Por nuk është vonë për të mos heshtur përballë rrënimit të plotë të funksionit publik. Nuk është vonë për të ngritur një mur, një qëndresë minimale, jo për të shpëtuar një karrige, por për të shpëtuar sensin e ligjshmërisë dhe trajtimit.
Ndaj po, kjo është një luftë institucionale, jo një krizë emocionale. Dhe nëse nuk e kuptojmë këtë sot, nesër çdo vendim që merret mbi ne qoftë ai për një qytet, për një drejtor, për një zyrtar, apo për një zgjedhje nuk do të ketë më nevojë as për procedurë, as për arsyetim. Mjafton të urdhërohet.
