Presidenti rus, Vladimir Putin është shprehur se lideri i fundit sovjetik Mikhail Gorbachev, i cili ndërroi jetë të martën, pati një “ndikim të madh në rrjedhën e historisë”.
“Ai e kishte kuptuar se reformat ishin të nevojshme”, tha Putin. Zëdhënësi i presidentit rus, megjithatë, theksoi se Gorbachev kishte gabuar duke besuar në “romancën e përjetshme” me Perëndimin.
Gorbachev mori pushtetin në vitin 1985, përpara se Bashkimi Sovjetik të shpërbëhej në vitin 1991. Ai paraqiti reforma, por nuk ishte në gjendje të parandalonte rënien e ngadaltë të bashkimit dhe shumë rusë e fajësuan atë për vitet e trazirave që pasuan.
Në mesazhin e tij, Presidenti Putin tha: “Ai e kuptonte thellësisht se reformat ishin të nevojshme, ai u përpoq të ofronte zgjidhjet e tij për problemet urgjente.”
Putin dhe Gorbachev patën një marrëdhënie të tensionuar. Takimi i tyre i fundit thuhet se ishte në vitin 2006.
Së fundmi, Gorbachev u tha se ishte i pakënaqur me vendimin e Putin për të pushtuar Ukrainën edhe pse kishte mbështetur aneksimin e Krimesë në 2014.
Zëdhënësi i liderit rus, Dmitry Peskov, tha se Gorbachev “kishte dashur të besonte se Lufta e Ftohtë do të përfundonte dhe se ajo do të sillte një periudhë romantike të përjetshme midis një Bashkimi të ri Sovjetik dhe botës, Perëndimit. Ky romanticitet rezultoi të ishte gabim”.
Peskov më pas qortoi vendet perëndimore që kanë kundërshtuar pushtimin e Ukrainës, kanë vendosur sanksione ndaj Rusisë dhe kanë ofruar armë për Kievin.
Në homazhin e tij, kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar, Boris Johnson tha se ai admironte guximin dhe integritetin e Gorbachev, duke shtuar: “Në një kohë të agresionit të Putin në Ukrainë, angazhimi i tij i palodhshëm për hapjen e shoqërisë sovjetike mbetet një shembull për të gjithë ne”.
Presidenti i SHBA Joe Biden e quajti atë një “udhëheqës të rrallë”, ndërsa Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së António Guterres tha: “Bota ka humbur një udhëheqës të madh global, një avokat të përkushtuar multilateral dhe të palodhur për paqen”.
Spitali në Moskë ku vdiq Gorbachev tha se ai vuante nga një sëmundje e gjatë dhe e rëndë.
Vitet e fundit, shëndeti i tij ishte në rënie dhe ishte shtruar disa herë në spital. Në qershor, mediat ndërkombëtare raportuan se ai vuante nga një sëmundje e veshkave, por shkaku i vdekjes së tij nuk është bërë i ditur.
Ai do të prehet në varrezat Novodevichy të Moskës, banesa e fundit e shumë rusëve të shquar. Nuk është e qartë nëse ai do të zhvillohet një funeral shtetëror.
Gorbachev u bë Sekretar i Përgjithshëm i Partisë Komuniste Sovjetike dhe udhëheqës de fakto i vendit, në 1985.
Në atë kohë, ai ishte 54 vjeç, anëtari më i ri i këshillit qeverisës i njohur si Byroja Politike. Paraardhësi i tij, Konstantin Chernenko, ndërroi jetë në moshën 73-vjeçare pas pak më shumë se një viti në detyrë.
Pak liderë kanë pasur një ndikim kaq të thellë në rendin global, por Gorbachev nuk erdhi në pushtet duke kërkuar t’i jepte fund kontrollit sovjetik mbi Evropën Lindore. Përkundrazi, ai shpresonte të rigjallëronte shoqërinë e saj.
Ekonomia sovjetike kishte vite që po luftonte për të vazhduar me SHBA-në dhe politika e tij e perestrojkës u përpoq të bënte disa reforma të ngjashme me tregun në sistemin e drejtuar nga shteti.
Ndërkombëtarisht ai arriti marrëveshje për kontrollin e armëve me SHBA-në, refuzoi të ndërhynte kur kombet e Evropës Lindore u ngritën kundër sundimtarëve të tyre komunistë dhe i dha fund luftës së përgjakshme sovjetike në Afganistan që ishte ndezur që nga viti 1979.
Ndërkohë, politika e tij e glasnostit, ose hapjes, i lejoi njerëzit të kritikonin qeverinë në një mënyrë që më parë kishte qenë e paimagjinueshme.
Por ajo gjithashtu shpalosi ndjenjat nacionaliste në shumë pjesë të Bashkimit Sovjetik, të cilat përfundimisht minuan stabilitetin dhe përshpejtuan kolapsin e tij.
Në vitin 1991, pasi dështoi një grusht shteti i organizuar, Gorbachev pranoi të shpërbënte Bashkimin Sovjetik dhe u largua nga detyra.
Ai shihet në Perëndim si një arkitekt i reformave që krijoi kushtet për përfundimin e Luftës së Ftohtë në 1991, një kohë e tensioneve të thella midis Bashkimit Sovjetik dhe vendeve perëndimore.
Ai u nderua me Çmimin Nobel për Paqen në vitin 1990 “për rolin kryesor që luajti në ndryshimet rrënjësore në marrëdhëniet Lindje-Perëndim”.
Por në Rusinë e re që u shfaq pas vitit 1991, ai u fokusua në projekte arsimore dhe humanitare.
Gorbachev bëri një përpjekje për t’u kthyer në jetën politike në vitin 1996, duke marrë vetëm 0.5% të votave në zgjedhjet presidenciale.
Henry Kissinger, i cili shërbeu si Sekretar i Shtetit i SHBA nën Presidentin Richard Nixon, tha për programin Newsnight të BBC-së se Gorbachev do të “mbahej mend në histori si një njeri që filloi transformimet historike që ishin në dobi të njerëzimit dhe popullit rus”.
Vladimir Rogov, një zyrtar i emëruar nga Rusia në Ukrainën e pushtuar, tha se Gorbachev “e kishte çuar qëllimisht Bashkimin [Sovjetik] drejt rënies së tij” dhe e quajti atë tradhtar.
/e.d
