Në sfidën më vendimtare të kohëve tona, teknologjike, ekonomike dhe ushtarake, pra garën për epërsinë në Inteligjencën Artificiale, rikuperimi i Kinës ndaj Shteteve të Bashkuara duket se është tashmë shumë pranë përfundimit.
Është një diagnozë që është dëgjuar edhe më parë, me tone që variojnë nga fatalizmi te alarmizmi, shpesh edhe me përgjithësime të tepruara. Por këtë herë ajo vjen nga një prej vëzhguesve më autoritarë të revolucionit të algoritmeve: raporti vjetor AI Index i publikuar nga Universiteti i Stanfordit, një shtyllë akademike e Silicon Valley.
Viti 2025 nisi me zbulimin e DeepSeek, modelit kinez me kosto të ulët që arriti të sfidojë gjigantët amerikanë të teknologjisë.
Ky nuk ishte një sukses i izoluar, por shenjë e një ekosistemi teknologjik kinez të përbërë nga kompani të mëdha, startup-e dhe miliona programues, të orientuar nga shteti dhe të mbështetur me financime publike.
Që atëherë, gara mes modeleve më të avancuara të IA-së është kthyer në një duel mes SHBA-ve (OpenAI, Anthropic, Google, X) dhe Kinës (Alibaba, ByteDance, DeepSeek), ku amerikanët ruajnë një avantazh të lehtë prej 2,7% në indeksin më të përdorur të performancës.
Fuqi llogaritëse dhe investime
A është afër parakalimi?
Nga disa këndvështrime kjo duket ende e vështirë ose e parakohshme.
SHBA-të vazhdojnë të prodhojnë më shumë modele të nivelit të lartë dhe të regjistrojnë më shumë patenta kyçe, si dhe të tërheqin investime private 23 herë më të mëdha dhe të ndërtojnë qendra të mëdha të dhënash me ritme të papara.
Megjithatë, në Kinë investimet shtetërore shpesh kalojnë përmes kanaleve të ndryshme dhe nuk pasqyrohen plotësisht në statistika. Ndërkohë, Pekini ka epërsi në disa fusha si numri i publikimeve shkencore dhe aplikimi i IA-së në robotikë dhe botën fizike.
Efekti Trump
Fjala kyçe në këtë garë mbetet “thuajse”, një avantazh që mund të zhduket ose të zgjerohet sërish.
Shumë do të varet nga aftësia e dy fuqive për të arritur inteligjencën superiore artificiale, si dhe nga shpejtësia e përhapjes së IA-së në ekonomitë e tyre. Po ashtu, rol të rëndësishëm luan edhe aftësia e SHBA-VE për të ruajtur avantazhin e mbetur.
Sipas analizave, politikat e Donald Trump kanë dëmtuar këtë pozicion, duke dobësuar kufizimet ndaj shitjes së çipave të avancuar në Kinë dhe duke ulur ndjeshëm, deri në 80%, ardhjen e talenteve teknologjike nga bota drejt SHBA-VE.
Shumë prej këtyre specialistëve ishin kinezë, dhe një pjesë e tyre tani po qëndron në vendin e origjinës.
Sipas shifrave, në këtë garë globale, Evropa po bëhet gjithnjë e më e parëndësishme, thekson La Repubblica.
