Tirana vazhdon të mbetet në qendër të një debati të ndezur politik dhe social, ndërsa vala e protestave qytetare duket se po përballet me një rënie të pashmangshme të entuziazmit të saj fillestar.
Sipas analistit Andoni, problemi thelbësor qëndron te natyra krejtësisht horizontale e lëvizjes. Protestuesve u mungon një bosht vertikal drejtues dhe një strategji e qartë me objektiva afatshkurtra, afatmesme dhe afatgjata. Motoja e përdorur rëndom ‘Ik, ik, ik’ konsiderohet nga ekspertët si një mantër e huazuar që nuk përputhet me mentalitetin dhe nevojat reale për ndryshim strukturor në Shqipëri. Ky vakum lidershipi po e shndërron atë që nisi si një zgjim qytetar në një platformë për individë me prirje mitomane, të cilët riciklojnë teori konspirative në vend që të ofrojnë zgjidhje të zbatueshme politike dhe ekonomike. Nga ana tjetër, qeveria e kryeministrit Edi Rama duket se po e vëzhgon këtë shpërbërje me një qetësi të frikshme, duke dëshmuar një konsolidim të tipareve autokratike ku çdo institucion varet drejtpërdrejt nga vullneti i një individi të vetëm.
Një nga dimensionet më kritike të kësaj pakënaqësie popullore lidhet me dështimin e shtetit në garantimin e të drejtave të pronësisë, një çështje e trajtuar me detaje nga avokati Edmond Petrai. Sistemi i rënduar i Kadastrës, i cili karakterizohet nga mbivendosjet e hartave, burokracia e pafundme dhe korrupsioni galopant, ka paralizuar zhvillimin ekonomik dhe investimet strategjike në vend. Petrai thekson se kërkesat e qytetarëve për zbatimin e rregulloreve si ‘Paketa e Maleve’ apo zgjidhjen e nyjeve gordiane të krijuara nga Ligji 7501 mbeten pezull në një sistem ku korrupsioni arrin deri në kërkesa absurde prej 3000 eurosh ryshfet për legalizimin e një dynymi tokë. Kjo situatë ka gjeneruar një shtresë të re nepërkëse në administratë, shpesh të rinj pa ideale, të cilët e shohin shtetin thjesht si një mjet për përfitim personal, duke shuar çdo shpresë për një shërbim publik evropian.
Kapja e protestës nga faktorët tradicionalë politikë, në veçanti Partia Demokratike, përbën një tjetër faktor shkatërrues për kauzën e qytetarëve. Siç u vu në dukje gjatë diskutimeve, figurat politike shpeshherë ‘zhveshin kostumin e tyre’ gjatë ditës për t’u rishfaqur si qytetarë të thjeshtë në mbrëmje, duke u përpjekur të kapitalizojnë mbi një zemërim që në fakt drejtohet edhe ndaj tyre. Identifikimi i grupeve të gatshme të opozitës dhe dalja e kërkesave të paramenduara në shesh dëshmojnë një tentativë të dëshpëruar për të mbajtur me oksigjen një klasë politike që ka humbur lidhjen me realitetin e përditshëm të shqiptarëve. Kjo hipokrizi e bën edhe më të vështirë për intelektualët dhe profesionistët e vërtetë, juristë, ekonomistë dhe sociologë, që të dalin në ballë dhe të drejtojnë kërkesat drejt institucioneve. Në rrafshin ndërkombëtar, paqëndrueshmëria dhe ngërçi i brendshëm mbartin rreziqe të jashtëzakonshme për rrugëtimin integrues të Shqipërisë.
Në një kohë kur aktorë si Irani gjejnë hapësira për të ushqyer narrativat e tyre kundër kundërshtarëve politikë të strehuar në Shqipëri, dhe dezinformimi arrin deri në fletët e ‘Financial Times’ lidhur me investimet e huaja në projekte si Zvërneci apo Sazani, vendi rrezikon të humbasë një dritare historike për anëtarësimin në Bashkimin Evropian. Me Serbinë që po luan lojëra të dyfishta me Moskën dhe Perëndimin, dhe me Malin e Zi që po e mban me dhëmbë ekuilibrin e tij të brendshëm përballë influencave pro-serbe, Shqipëria nuk e ka luksin e destabilizimit pa shkak. Është koha që energjia e protestës të kanalizohet në platforma të vërteta institucionale, me kërkesa të qarta për drejtësi, ulje të kostos së jetesës dhe reforma reale pronësore, para se ky vrull të shuhet përfundimisht në zhgënjim dhe dëshpërim total./dritare.net
