Humbjet e mundshme në zgjedhje të kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu dhe presidentit amerikan Donald Trump nuk garantojnë përfundimin e luftës me Iranin. Përkundrazi, sipas analizave të ekspertëve, dobësimi i tyre politik mund t’i shtyjë drejt përshkallëzimit të mëtejshëm të konfliktit, në përpjekje për të arritur një fitore ushtarake.
Edhe pse në pamje të parë mund të duket se humbja në zgjedhje do t’i detyronte të dy liderët të tërhiqeshin, realiteti mund të jetë ndryshe. Llogaritjet politike, mungesa e një zgjidhjeje të qartë dhe dëshira për të mos dalë të mundur mund ta zgjasin edhe më shumë luftën.
Në Izrael, edhe nëse Netanyahu humbet zgjedhjet, ai mund të qëndrojë në detyrë për javë apo muaj, deri në formimin e qeverisë së re. Gjatë kësaj periudhe, ai do të vazhdonte të kishte kompetenca për të marrë vendime ushtarake.
Sipas analistit Danny Citrinowicz, nga Instituti Izraelit për Studime të Sigurisë Kombëtare, Netanyahu mund ta përdorë kërcënimin iranian për të bindur një pjesë të opozitës që të bashkohet me të në një qeveri të unitetit kombëtar. Ai paralajmëron se kryeministri mund t’i lidhë interesat e tij politike me zhvillime të reja ushtarake në Iran, duke i paraqitur ato si më serioze nga sa janë në të vërtetë.
Edhe një humbje e thellë në zgjedhje nuk do të thotë domosdoshmërisht se Netanyahu do të heqë dorë nga objektivi për të dobësuar Iranin. Përkundrazi, ai mund të përpiqet ta paraqesë këtë si misionin e tij më të rëndësishëm politik dhe si një trashëgimi historike.
Nga ana tjetër, edhe opozita izraelite ka kritikuar Netanyahun për faktin se nuk e ka përfunduar objektivin ushtarak ndaj Iranit, pavarësisht sulmeve të mëparshme, përfshirë luftën 12-ditore të qershorit 2025.
Në Shtetet e Bashkuara, situata është e ndryshme. Lufta me Iranin është jopopullore dhe kjo ka shtuar presionin ndaj Trumpit. Megjithatë, nëse republikanët humbasin shumicën në Dhomën e Përfaqësuesve ose në të dyja dhomat e Kongresit në zgjedhjet e mesit të mandatit, presidenti mund të përballet me një dobësim të ndjeshëm politik.
Sipas analizave, një rezultat i tillë mund ta shtyjë Trumpin të tregojë më shumë vendosmëri në politikën e jashtme, për të dëshmuar se vazhdon të ketë kontrollin e situatës. Kompetencat e tij si komandant i përgjithshëm i forcave të armatosura do të mbeteshin në fuqi edhe nëse humbet shumicën në Kongres.
Për më tepër, marrëdhëniet e Trumpit me Iranin janë të tensionuara prej dekadash. Kriza e pengjeve në ambasadën amerikane në Teheran, pas revolucionit të vitit 1979, mbetet një nga ngjarjet që kanë ndikuar në marrëdhëniet mes dy vendeve. Ndërsa në vitin 2020, vrasja e gjeneralit iranian Qassem Suleimani e bëri Trumpin një objektiv të mundshëm të hakmarrjes iraniane, sipas vlerësimeve të sigurisë amerikane.
Sipas raportimeve të mediave amerikane, në nivelet e larta të administratës janë shqyrtuar edhe plane të reja sulmesh ndaj Iranit. Objektivat e mundshëm përfshijnë infrastrukturën energjetike dhe struktura të tjera me rëndësi për ekonominë iraniane.
Ndërkohë, edhe nga Teherani kanë ardhur deklarata të ashpra dhe paralajmërime për sulme të reja. Shërbimet amerikane të inteligjencës kanë mbledhur gjithashtu të dhëna që, sipas raportimeve, tregojnë se Irani mund të jetë duke përgatitur sulme të synuara ndaj zyrtarëve amerikanë, përfshirë edhe jashtë vendit.
Një përshkallëzim i tillë do të rriste rrezikun e një përgjigjeje të fortë nga SHBA-të dhe Izraeli, duke e çuar konfliktin në një fazë edhe më të rrezikshme.
Ekspertët paralajmërojnë se një luftë e re mund të prekë jo vetëm objektivat ushtarake, por edhe infrastrukturën energjetike dhe atë të komunikimit në rajonin e Gjirit Persik. Irani mund të sulmojë objektet energjetike, të dëmtojë rrjetet e komunikimit dhe të ndërpresë linjat e internetit që kalojnë nën Ngushticën e Hormuzit.
Sipas disa vlerësimeve, Teherani mund të shqyrtojë edhe sulme të kufizuara në vende si Kuvajti dhe Bahreini, ku ndodhen baza ushtarake amerikane.
Një nga mjetet kryesore të presionit të Iranit është Ngushtica e Hormuzit, një korridor detar me rëndësi jetike për transportin ndërkombëtar të naftës. Rritja e tensioneve dhe sulmet ndaj anijeve mund të ndikojnë drejtpërdrejt në furnizimin global me energji dhe të shkaktojnë rritje të mëtejshme të çmimeve.
Një raport i organizatës Critical Threats Project, në bashkëpunim me Institutin për Studimin e Luftës, vlerëson se sulmet iraniane ndaj anijeve synojnë t’i bëjnë presion Uashingtonit për të pranuar kërkesat e Teheranit, përfshirë kontrollin mbi Ngushticën e Hormuzit.
Pas muajsh përballjeje me SHBA-të dhe Izraelin, udhëheqja iraniane duket se vazhdon të këmbëngulë në kërkesat e saj për përfundimin e luftës, heqjen e sanksioneve dhe kontrollin mbi këtë korridor strategjik.
Karim Sadjadpour, ekspert për Iranin në Carnegie Endowment for International Peace, shprehet se nuk është e qartë se çfarë synon konkretisht të arrijë Trumpi përmes fushatës ushtarake. Sipas tij, një tjetër sulm i fuqishëm nuk ka gjasa ta detyrojë Iranin të pranojë një marrëveshje ose të dorëzohet.
Ai vlerëson se një zgjidhje mund të bëhet e mundur vetëm nëse presioni ekonomik ndaj Iranit shoqërohet me një rrugë të qartë diplomatike. Në të kundërt, nëse Teheranit i kërkohet të ndryshojë plotësisht mënyrën se si e sheh dhe e përkufizon veten, kompromisi do të jetë shumë i vështirë.
Edhe analisti Gideon Rachman vlerëson se Trumpi dhe Netanyahu mund ta kenë të vështirë të pranojnë dështimin e fushatës ushtarake. Sipas tij, të dy mund të shpresojnë se një tjetër goditje e rëndë do ta detyrojë Iranin të tërhiqet, të rihapë Ngushticën e Hormuzit pa kushte dhe të dorëzojë rezervat e uraniumit të pasuruar në nivele të larta.
Megjithatë, deri tani nuk ka shenja të qarta se një zgjidhje vendimtare ushtarake është pranë. Përkundrazi, një humbje e mundshme në zgjedhje mund t’i shtyjë të dy liderët të provojnë sërish forcën ushtarake, në vend që të kërkojnë një marrëveshje.
Ndërkohë, tensionet po mbajnë nën presion edhe tregjet ndërkombëtare. Sipas artikullit, çmimi i naftës arriti javën e kaluar në 117 dollarë për fuçi, një tregues i shqetësimeve për një përshkallëzim të ri të konfliktit dhe pasojat që ai mund të ketë për ekonominë botërore.
