Shoqata e Gazetarëve Profesionistë në SHBA (SPJ) ka propozuar ndryshime të rëndësishme në Kodin e saj të Etikës, duke iu përshtatur realitetit të ri të gazetarisë në epokën e inteligjencës artificiale.
Kjo është hera e parë në SHBA që propozohet një rishikim i standardit të njohur të etikës mediatike që prej vitit 2014. Një nga arsyet kryesore është rritja e shpejtë e përdorimit të inteligjencës artificiale në redaksi dhe shtimi i përmbajtjeve të gjeneruara nga AI.
Sipas një studimi të cituar nga komiteti i SPJ-së, 56% e gazetarëve përdorin tashmë mjete të inteligjencës artificiale të paktën një herë në javë. Paralelisht, mënyra se si publiku informohet ka ndryshuar: rreth 20% e amerikanëve marrin lajme dhe komente nga influencerë, krijues përmbajtjeje dhe persona të tjerë në platformat sociale.
Megjithëse inteligjenca artificiale është një nga arsyet kryesore të ndryshimeve, termi “AI” nuk është përfshirë drejtpërdrejt në Kodin e ri të propozuar. Komiteti argumenton se përdorimi i termit mund ta bëjë dokumentin të vjetrohet me zhvillimin e teknologjisë.
Një nga ndryshimet më të rëndësishme është shtimi i një parimi të ri: gazetarët duhet të identifikojnë keqinformimin dhe dezinformimin, të sfidojnë pretendimet që mund të provohen si të rreme dhe të shmangin përsëritjen e tyre pa verifikim.
Kodi i propozuar forcon gjithashtu kërkesën për verifikimin e materialeve që përdoren në lajme. Gazetarëve u kërkohet të kontrollojnë origjinën dhe autenticitetin e informacionit dhe të burimeve.
Kjo merr një rëndësi të veçantë në një kohë kur imazhet, videot dhe materialet e tjera të krijuara ose manipuluara me inteligjencë artificiale mund të shpërndahen me shpejtësi në internet dhe të paraqiten si reale.
Një tjetër rregull i propozuar është i drejtpërdrejtë: “Mos publikoni kurrë përmbajtje të fabrikuar që mund të ngatërrohet me realitetin.”
Sipas komitetit, përdorimi i fjalës “përmbajtje” synon të përfshijë në mënyrë më të qartë imazhet dhe grafikat e gjeneruara nga AI, si dhe keqpërdorimin e inteligjencës artificiale në prodhimin vizual.
Ndryshimet përcaktojnë gjithashtu se shpejtësia e publikimit, teknologjia apo platforma e përdorur nuk mund të shërbejnë si justifikim për pasaktësi ose trajtim të padrejtë të një çështjeje.
Por një nga parimet më të rëndësishme lidhet drejtpërdrejt me përgjegjësinë njerëzore: “Gazetarët janë etikisht përgjegjës për punën e tyre, pavarësisht mjeteve dhe teknologjive të përdorura.”
Në praktikë, kjo do të thotë se përdorimi i ChatGPT apo mjeteve të tjera të inteligjencës artificiale nuk e zhvendos përgjegjësinë nga gazetari te teknologjia. Gazetari mbetet përgjegjës për saktësinë, verifikimin dhe përmbajtjen që publikohet, edhe kur AI është përdorur për krijimin ose përpunimin e saj.
Propozimi është rezultat i një procesi rishikimi që ka zgjatur një vit. Anëtarët e SPJ-së do të kenë mundësi ta diskutojnë dhe komentojnë atë përpara konventës kombëtare të organizatës në tetor, kur pritet të zhvillohet votimi për Kodin e ri të Etikës.
