Thatësira e pazakontë që ka përfshirë Evropën këtë verë ka ulur ndjeshëm nivelin e lumit Danub, duke nxjerrë në sipërfaqe një pjesë të historisë së errët të Luftës së Dytë Botërore.
Në Serbi, pranë portit të Prahovës, dhjetëra anije luftarake naziste, të fundosura rrreth 80 vite më parë, janë bërë të dukshme nga brigjet e lumit.
Historianët vlerësojnë se deri në 200 anije gjermane u fundosën në grykën e Danubit, pranë Prahovës, në përpjekje për të pengguar përparimin e Ushtrisë së Kuqe. Sot, të paktën 20 prej këtyre mbetjeve janë të dukshme me sy të lirë.
Një trup i ndryshkur anijeje dhe një direk i thyer, ku dikur valëvitej flamuriri nazist, kanë dalë mbi sipërfaqen e ujit.
Disa prej anijeve dyshohet se mbajnë ende armë dhe eksplozivë, çka ka bërë që pjesa më e madhe e tyre të mbetet e paprekur për dekada.
Autoritetet serbe, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian, kanë tentuar prej vitesh të zgjidhin problemin e këtyre mbetjeve në lumë.
Disa prej tyre u hoqën gjatë periudhës së ish-Jugosllavisë, por shumica kanë mbetur për shkak të rrezikut që paraqesin nga municionet e pashpërthyera që gjenden ende në to.
Por rënia rekord e nivelit të Danubit nuk është vetëm një çështje historike. Ajo po krijon një krizë të re për vendet përgjatë lumit, veçanërisht për sektorin energjetik.
Në Rumani, autoritetet kanë nisur ndërtimin e një dige të përkohshme për të devijuar ujin drejt centralit bërthamor të Cernavodës, i cili përdor ujin e Danubit për sistemin e ftohjes.
Njëri prej dy reaktorëve të centralit u mbyll disa ditë më pare për shkak të rënies së nivelit të ujit.
Ndërkohë, në Hungari, situata pranë centralit bërthamor të Paksit është bërë kritike. Tre nga katër reaktorët e tij janë fikur, duke e lënë impiantin me pak më shumë se 10% të kapacitetit të zakonshëm.
Kryeministri hungarez Peter Magyar tha se vendi ishte vetëm pak milimetra larg mbylljes së plotë të centralit, përpara se niveli i ujit të ndalonte rënien dhe të rritej me rreth 1.5 centimetra.
Në Rumani, autoritetet po ndërhyjnë me masa emergjente. Inxhinierët planifikojnë të vendosin katër maune të mbushura me gurë në një degë të Danubit për të drejtuar më shumë ujë drejt centralit të Cernavodës.
Ndërkohë, marina rumune ka shpërthyer një dalje shkëmbore për të lehtësuar qarkullimin e ujit.
Ministri serb i Bujqësisë, Dragan Glamoçiç, paralajmëroi se parashikimet nuk janë optimiste dhe se niveli i Danubit pritet të vazhdojë të ulet gjatë muajve të ardhshëm.
“Fatkeqësisht, parashikimet nuk janë premtuese. Ne po hyjmë në periudhën kur Danubi pritet të tërhiqet edhe më tej gjatë dy deri në tre muajve të ardhshëm. Kur kjo vepër u projektua, ajo ishte ndërtuar për të funksionuar deri në një nivel uji minus 100, por në këto kushte makineritë nuk mund të punojnë më. Do të bëjmë gjithçka për të thelluar kanalin dhe për të sjellë më shumë ujë, por në këto nivele është thjesht e pamundur që stacioni të funksionojë”, tha Glamoçiç.
Qeveritë e Hungarisë dhe Rumanisë u kanë kërkuar qytetarëve dhe bizneseve të kufizojnë përdorimin e energjisë, ndërsa më shumë se 300 kompani kanë reduktuar vullnetarisht konsumin për të lehtësuar presionin mbi rrjetet kombëtare.
Ndërsa temperaturat e larta vijojnë, Danubi zbulon një të kaluar të harruar, por njëkohësisht po paralajmëron për një sfidë të re të Evropës: mungesën e ujit dhe pasojat e saj mbi energjinë, ekonominë dhe sigurinë.
