Ministria e Financave ka argumentuar në një relacion të posacëm arsyet me detaje se pse kanë rënë të ardhurat. Sipas dokumentit të financave që tashmë është në Kuvend, rreth 65.8 për qind të të ardhurave të përgjithshme të buxhetit e përbëjnë të ardhurat nga tatimet dhe doganat. Këto të ardhura janë reduktuar me 13.4 miliardë lekë, duke mbajtur edhe peshën kryesore të reduktimit të të ardhurave të përgjithshme të buxhetit. Vihet re se përveç të ardhurave nga tatimi mbi fitimin, të ardhurat tatimore e doganore nga të gjithë zërat e tjerë janë me mosrealizim.
Sipas llojit të të ardhurave tatimore e doganore, rezultojnë me mosrealizim në krahasim me nivelin e planifikuar të ardhurat nga TVSH me 2 miliardë lekë, akciza me 5.7 miliardë lekë, tatimi mbi të ardhurat personale me 3.9 miliardë lekë, taksat nacionale me 2.7 miliardë lekë dhe taksa doganore me 0.4 miliardë lekë. 4 Mosrealizimi i nivelit të planifikuar në tatime e dogana është influencuar nga këta faktorë kryesorë:
Parashikimi tejet optimist i të ardhurave. Ndikim të konsiderueshëm ka mosmarrja sa duhet në konsideratë, gjatë planifikimit të të ardhurave për vitin 2015, e mosrealizimit të planit nga tatimet dhe doganat për muajt nëntor dhe dhjetor 2014. Ky mosrealizim ul bazën e të ardhurave mbi të cilat llogariten të ardhurat nga tatimet dhe doganat për vitin 2015 me 7.6 miliardë lekë. Peshën më të madhe e kanë të ardhurat nga akciza, TVSH e brendshme dhe renta minerare për eksport.
Rritja ekonomike më e ulët se pritshmërinë. Ky faktor ndikon në reduktimin e të ardhurave me 3 miliardë lekë në krahasim me parashikimin.
Reduktimi i theksuar i të ardhurave nga akcizat, megjithëse akciza për cigaret u rrit, si në vitin 2014, ashtu edhe në vitin 2015. Faktorët kryesorë që ndikuan në këtë reduktim ishin:
-Përshpejtimi i importeve nga operatorët ekonomikë në fund të viteve 2013 dhe 2014, për shkak se pritej rritja e nivelit të akcizës në fillim të vitit të ardhshëm, duke krijuar stok për muajt e parë të vitit.
-Trendi në rënie i importit të cigareve. Sasia e cigareve të importuara, në 6 muajt e parë të vitit 2015, ka qenë sasia më e ulët e importuar në një periudhë 12 vjeçare. Një ndër faktorët është rritja e prodhimit të brendshëm të duhanit dhe përpunimit të tij, i cili shitet në treg me çmim më të ulët, duke qenë më i favorshëm për konsumatorët. Veç kësaj, transaksionet për duhanin e dredhur, aktualisht, janë jashtë kontrollit të tatimeve dhe doganave.
-Parashikimi i fryrë i të ardhurave nga karburantet, të cilat kanë pasur një rritje shumë më të vogël se ajo e parashikuar.
Rënia e të ardhurave personale, në kuadër të vendosjes së tatimit progresiv, i cili hyri në fuqi në fillim të vitit 2014. Zbatimi i tatimit progresiv solli rritjen e formalizimit të punonjësve, pasi u futën në skemën e kontributeve një numër i madh punonjësish, për shkak se ishin të përjashtuar nga tatimi progresiv. Megjithatë, të ardhurat personale janë reduktuar për shkak të deklarimeve fiktive të numrit të të punësuarve me pagë përkatësisht në kufijtë 30 mijë lekë dhe 130 mijë lekë.
Të ardhurat nga taksat nacionale janë reduktuar për shkak të: Ø Rënies së theksuar të të ardhurave nga renta në eksport, si rezultat i uljes së sasisë së naftës bruto për eksport dhe i uljes së çmimit të saj në tregjet ndërkombëtare. Ky trend parashikohet të vijojë gjatë gjithë vitit, rritja e tij mund të fillojë në fillim të vitit 2016; 5 Ø Rënia e përgjithshme e çmimeve të lëndëve të para, duke sjellë rënien e çmimit të mineraleve, ndërkohë që sasia është në të njëjtin nivel me vitin e mëparshëm;
Të ardhurat nga TVSH janë reduktuar për shkak të ndikimit të këtyre faktorëve:
-Rënia e sasisë së energjisë elektrike të importuar;
-Rënia e importit të cigareve;
-Disa të ardhura “one time” për vitin 2014;
-Rënia e vlerës së importeve për disa produkte, ndërkohë që rezulton rritje e sasive të importuara;
-Rënia e prodhimit të disa produkteve;
-Përjashtimet nga TVSH pas datës 1 janar 2015. TVSH për barnat u hoq, ndërkohë që më parë ishte 10 për qind. Gjithashtu, u përjashtua nga TVSH sigurimi i jojetës.
Të ardhurat nga taksa doganore janë reduktuar për shkak të uljes së të ardhurave nga TVSH dhe uljes së importeve.
Rënia e çmimeve të bursave ndërkombëtare dhe e normave të interesit./Monitor/
