Çmimet e naftës bruto u rritën me rreth 3% të martën, ndërsa burimet e transportit thanë se ngarkesat e naftës bruto në qendrën e eksportit të Yanbu në Detin e Kuq të Arabisë Saudite u pezulluan dhe Riadi anuloi disa dërgesa për klientët evropianë, duke ngritur shqetësime se ndërprerjet në një arterie kritike energjetike mund të zgjasin me javë.
Rritja ishte më e fortë për naftën bruto të West Texas Intermediate (WTI) të SHBA-së, pasi investitorët iu drejtuan asaj si një alternativë, nga frika se problemet me prodhimin dhe eksportet e Arabisë Saudite po zgjeroheshin.
Nafta bruto Brent u rrit me 3.07 dollarë, ose 2.9%, duke u vendosur në 108.75 dollarë për fuçi, ndërsa nafta WTI fitoi 4.44 dollarë, ose 4.38%, duke u vendosur në 105.83 dollarë. Të dyja kontratat e mbyllën seancën në nivelet e tyre më të larta që nga 19 maji.
Yanbu bëhet një qendër kritike pas mbylljes së Hormuzit
Porti i Yanbusë ka fituar një rëndësi të veçantë në zinxhirin global të furnizimit me energji që nga lufta SHBA-Izrael me Iranin, e cila çoi në mbylljen e Ngushticës së Hormuzit, një rrugë strategjike detare përmes së cilës kalonin rreth një e pesta e furnizimeve botërore me naftë dhe LNG.
Konflikti e detyroi Arabinë Saudite të ridrejtonte eksportet e naftës bruto drejt perëndimit nëpërmjet Tubacionit Lindje-Perëndim 1,200 kilometra, i cili transporton naftë nga rajonet lindore të vendit në Yanbu në bregdetin e Detit të Kuq, duke u lejuar tankerëve të ngarkohen pa kaluar nëpër Ngushticë.
Por sulmet e rebelëve Huthi të Jemenit, të mbështetur nga Irani, ndaj tubacionit të premten e detyruan mbretërinë, eksportuesin më të madh të naftës bruto në botë, të mbyllte rrugën kritike të energjisë.
Shqetësimet për furnizimin u intensifikuan pas sulmeve të reja të Huthit ndaj Arabisë Saudite të hënën, ndërsa shtetet e Gjirit shtynë bisedimet e planifikuara me Iranin.
Burime të transportit detar i thanë Reuters se ngarkesat e naftës nga terminali Yanbu ishin pezulluar, ndërsa burime më parë thanë se Riadi u kishte thënë klientëve evropianë se disa ngarkesa të naftës bruto që pritej të dorëzoheshin në fund të shtatorit do të anuloheshin.
Andy Lipow, president i Lipow Oil Associates, tha se anulimet e ngarkesave saudite për në Evropë po nxisin spekulimet se rafineritë evropiane do të drejtohen më shumë drejt furnizimeve amerikane, gjë që po rrit çmimin e naftës WTI kundrejt naftës Brent.
Tregtarët po blejnë kontrata WTI duke vënë bast se ndërprerjet në eksportet saudite do të zgjasin më shumë se sa pritej. Lipow tha se për shkak se rafineritë amerikane mund të kalojnë lehtësisht midis llojeve të ndryshme të naftës së papërpunuar, kërkesa për naftë të lehtë dhe të ëmbël si WTI mund të rritet, duke mbështetur më tej çmimet.
Probleme të reja në Libi
Përveç krizës së Iranit, Libia po përballet gjithashtu me probleme prodhimi. Korporata Kombëtare e Naftës (NOC) në pronësi të shtetit tha se operacionet në tre fusha nafte u pezulluan pasi anëtarët e Gardës së Objekteve të Naftës mbyllën një valvul në tubacionin e eksportit të naftës bruto Hamada-Zawiya.
Forca e sigurisë paralajmëroi se ndërprerja mund të zgjatet nëse kërkesat e saj nuk plotësohen. NOC tha se mund të shpallë një gjendje force madhore nëse valvula mbetet e mbyllur ose nëse fusha të tjera detyrohen të mbyllen.
Ndërkohë, sulmet e vazhdueshme ndaj infrastrukturës energjetike në Rusi dhe Ukrainë i kanë çuar kontratat me afat të naftës dhe marzhet e rafinimit në SHBA në nivele rekord.
“Sulmet e reja të Huthëve ndaj Arabisë Saudite mund të ndikojnë në pritjet e investitorëve në lidhje me ashpërsinë dhe kohëzgjatjen e konfliktit”, tha Hamad Hussein, ekonomist i lartë i klimës dhe mallrave në Capital Economics.
Blerësit dhe tregtarët thonë se Arabia Saudite mund të mbetet pa naftë të eksportueshme brenda disa ditësh nëse tubacioni Lindje-Perëndim nuk rikthehet. Sulmi ndaj tubacionit kërcënon deri në 4% të furnizimit global me naftë.
Goldman Sachs tha në një raport se vlerësimet e fundit për riparime variojnë nga “shumë shpejt” deri në tetë javë.
Sekretari i Energjisë i SHBA-së, Chris Wright, i tha CNBC të martën se pret që nafta të fillojë të rrjedhë përsëri përmes tubacionit kritik të Arabisë Saudite në ditët në vijim.
Rreziqet për furnizimin global po rriten
Sulmet ndaj infrastrukturës energjetike shënojnë një përshkallëzim të ndjeshëm të konfliktit dhe rrisin gjasat që Brent të kalojë 120 dollarë për fuçi, sipas Goldman Sachs.
Firma e bazon skenarin e saj në vlerësimin se prodhimi mesatar i naftës në Gjirin Persik në vitin 2027 do të mbetet 4 milionë fuçi në ditë nën nivelet e para luftës.
Në të njëjtën kohë, trafiku i anijeve përmes Ngushticës së Hormuzit është ulur më tej. Të dhënat paraprake nga Kpler treguan se vetëm katër anije kaluan nëpër Ngushticë të hënën, krahasuar me dhjetë një ditë më parë.
Në frontin Rusi-Ukrainë, të dyja palët vazhduan sulmet ndaj objektivave energjetikë, pavarësisht njoftimit të Presidentit të SHBA-së Donald Trump se kishin rënë dakord të ndalonin.
Sipas llogaritjeve të Reuters, gjysma e gjashtë fabrikave më të mëdha të prodhimit të naftës në Rusi u detyruan të ulnin ndjeshëm prodhimin ose të ndalonin plotësisht funksionimin në shtator për shkak të dëmeve nga sulmet me dronë.
