Nga Edmond Liçaj
Duket sikur keto kohet e fundit po arrijme te kuptojme me shume rendesine qe ka te qenit i Sigurt dhe Privat ne jeten Virtuale. Te shumta jane rastet qe degjojme cdo dite per informacione te vjedhura, shperndarje dhe keqperdorim informacioni .
Si per te mos u mjaftuar me keto ,degjojme se se fundmi ka dale nje tjeter menyre e keqperdorimit te informacioneve te publikuara ne rrjetet sociale.
Nje menyre kjo e quajtur “Balena Blu”!
Qe nga emri na le te kuptojme dicka te madhe, ne thellesi,qe nuk na le te shohim paster. E quajne “Loje” kur ne fakt eshte nje “Kurth vrases”, i quajne “Administrator te lojes” nderkohe qe jane shantazhues,kercenues dhe perfitues.
Publiciteti qe i eshte bere ketij lajmi eshte teper i madh dhe pavaresisht se media po flet shume , ekspertet qe flasin jane shume pak.
Analizojme cdo dite raste politike nga me te rendomtat dhe nuk analizojme raste me ndikim kaq te larte social.
Interneti ofron shumellojshmeri lojerash, argetim, dhe mundesi pafund informimi. Rrjetet sociale, forumet, portalet informuese, lojerat, aplikacionet, jane me miljona, nderkohe qe ne si perdorues jemi mbi 3.7 miliard.
Mundesite qe nje aplikacion, loje apo cfaredo sherbimi ne internet te jete i suksesshem eshte shume i larte, sic eshte konkretisht rasti ne fjale “balena blu”.
Rrjete sociale si vk.com apo facebook.com kane qene porta kryesore qe kjo loje ka hyre. Menyra si u servir ishte ndryshe nga lojrat e tjera, nuk e kerkoje ti lojen, por te zgjidhte ajo ty si lojtar. Ne kete pike kemi nje problem te madh pasi arsyeja pse zgjidhej nje lojtar ishin informacionet personale qe individet, adoleshentet ne kete rast, i kishin publike ne rrjetet sociale.
Vlen te theksojme se jo cdo informacion duhet duhet bere publik ,per me teper jo cdo mendim dhe ndjenje qe kemi duhet shprehur per publikun e gjere e jetes virtual. Nese je merzitur nga nje shok/shoqe mos e shpreh ate ne internet , nese familja te ka ndeshkuar mos e trego , nese ke probleme me veten tende mos i thuaj askujt pasi kjo gje mund te keqperdoret edhe keqdashesit gjithmone kerkojne per pikat e dobeta dhe aty te sulmojne.
Mjaftojne te permendim studimin qe behet per te qene pjese e ketij kurthi, duke filluar qe nga adoleshtet edhe problemet me veten e tyre, familjen dhe ambjentin qe i rrethon, ky eshte preteksti per te te pikasur e per te qene pjese e kesaj loje.
Nese je adoleshent mundohu qe rrjetet sociale ti perdoresh ti ne funksionin tend dhe jo ato te te perdorin ty.
Perpara se te tregojme se si mund ta perdoresh do donim te tregonim cfare nuk duhet te besh ne nje rrjet social:
– Se pari duhet dhene sa me pak informacion rreth vetes (emer, mbiemer, datelindje ) mjaftohu me kaq pasi cdo informacion i shtuar do te te beje me publik.
– Kurre mos shkruaj gjera qe do ti realizosh ne nje te ardhme te afert apo te largert, shfaqi ato vetem pasi ti kesh bere dhe kete bejeni ne menyre sa me te permbledhur.
– Mos prano ne asnje moment persona te huaj ne shoqerine tende virtuale (jane nje kercenim per privatesine tende, pasi nuk dihet qellimi qe kane).
– Mos publiko foto provokuese (ne plazh, ne pishina, etj), foto nga jeta private ,me pjestaret e familjes, shoqerine qe te rrethon, etj.
– Mos trego se cfare po ben (nuk te ndihmon ta besh me mire).
– Ruaje me fanatizem jeten private.
– Mos shpenzo shume kohe në internet.
– Mos krijo varësi ne jeten virtuale, duke harruar qe ti vete po jeton nje jete reale. Mos e humb produktivitetin tend !
Ne lidhje me mundesite se si ta perdorim nje rrjet social mund te themi qe mundesite jane te shumta.
– Se pari hap nje profil te thjeshtë, emer, mbiemer, datelindje. Pastaj shto miqesi me ata qe i ke vertet miq ne jeten e perditshme.
Ndaj me ta informacione interesante, muzike, filma, evente etj.
– Perdore per te kontaktuar me persona qe deshiron ti takosh ne jeten reale (Persona Publik, Profesor te njohur, Familjar te larget etj).
– Formo grupe per projekte te ndryshme per shkolle, pune, zbavitje etj.
– Argetim si Lojra (Angry Bird, Pool, Chess etj).
– Krijo nje ngjarje (ditelindje, party etj) dhe fto miqte e tu per te marre pjese.
– Krijo nje aplikacion qe ta perdorin miqte e tu dhe jo vetem.
Mundesite jane te shumta qe nje rrjet social ta perdorim me se miri, te perfitojme prej tij dhe ta shfrytezojme zhvillimin teknologjik ne maksimum.
Ne si Komuniteti SPI kemi bere sa mundemi dhe do vazhdojme te kontribojme ne lidhje me deklaratat apo ndergjegjesimin e adoleshenteve, shoqerise, prinderve dhe institucioneve por nevojitet si fillim qe te gjithe ta ndjejme kete gje si problematike qe te gjithe se bashku ti japim zgjidhje !
#KomunitetiSPI
Autori i shkrimi nga SPI – “Siguria dhe Privatesia ne Internet”
