Amerikanët i duan vezët, veçanërisht për mëngjes. Kjo është arsyeja pse rritja e çmimeve të vezëve në SHBA muajt e fundit ka bërë bujë në rrjetet sociale. Me shpërthimin e gripit të shpendëve dhe mungesën e vezëve që pasoi atë, një kuti me vezë tashmë është rritur në më shumë se 10 dollarë në javët e fundit.
Kjo është një rritje prej 159% krahasuar me çmimin e produktit një vit më parë dhe disa dyqane madje kanë vendosur kufizime se sa vezë mund të blejë çdo konsumator.
Që nga fillimi i vitit 2022 dhe shpërthimi i llojit të gripit të shpendëve H5N1 , janë vrarë më shumë se 166 milionë zogj të egër dhe shtëpiak. Departamenti Amerikan i Bujqësisë (USDA) raportoi ditët e fundit se më shumë se 30 milionë pula janë vrarë që nga fillimi i këtij viti – domethënë 12.3% e zogjve të mbyllur në kafaz në SHBA dhe rreth 8% e pulave që jetojnë të lira.
Autoritetet amerikane u janë drejtuar vendeve të ndryshme evropiane për ndihmë në adresimin e mungesave – pavarësisht nga përshkallëzimi i luftës tregtare me tarifat midis BE-së dhe administratës Trump. Përveç kësaj, në të kaluarën Uashingtoni kishte vendosur kufizime në importin e vezëve nga shumica e vendeve evropiane.
Gjatë tre viteve të fundit edhe Evropa është përballur me një shpërthim të gripit të shpendëve, i cili ka shkaktuar mungesa në të gjithë kontinentin. Problemet më të mëdha janë hasur në Poloni, Hungari dhe Francë, ndërsa masa të rrepta janë marrë edhe në Portugali e Mbretërinë e Bashkuar. Prandaj, shumica e vendeve evropiane deklarojnë se kanë aftësi të kufizuara për eksportin e vezëve.
Përsa i përket Gjermanisë në veçanti, vendi ka siguruar që kërkesa e saj për vezë të mbulohet në kuadër të stinës së Pashkëve, ndërsa ka edhe një stok shtesë për eksport. Ekspertët, megjithatë, po i dekurajojnë konsumatorët që të bëjnë blerje masive paraprake të vezëve mes shqetësimeve të mungesës dhe në vend të kësaj po u kërkojnë atyre që të vazhdojnë të konsumojnë vezë me normën e tyre të zakonshme për të shmangur çdo problem furnizimi.
Në të njëjtën kohë, eksportimi i vezëve nga Evropa në SHBA është një ndërmarrje e vështirë, edhe për shkak të problemeve logjistike që janë të pashmangshme në eksportet transatlantike të mallrave të brishta. Dhe në të njëjtën kohë, transporti ajror kushton shumë, ndërsa eksporti me rrugë detare, nga ana tjetër, kërkon shumë kohë.
Kush ka potencial për furnizime shtesë me vezë?
Muajin e kaluar, Reuters raportoi se Turqia do të rriste eksportet e vezëve në SHBA, pas një marrëveshjeje me Uashingtonin për të eksportuar 15,000 ton vezë shtesë.
Sipas Ibrahim Afyon, president i Shoqatës Qendrore të Prodhuesve të Vezëve të Turqisë, deri në korrik vendi do të furnizojë SHBA-të me rreth 240 milionë vezë, një sasi kjo gjashtë herë më e lartë se eksportet e të gjithë vitit të kaluar. Në këmbim, Turqia do të marrë rreth 26 milionë dollarë.
Siç raportoi Bloomberg, SHBA po planifikon të lëshojë licenca të reja për eksportet e vezëve nga Holanda, që është vendi me eksportet më të mëdha të vezëve në botë.
Kur do të përfundojnë kriza e vezëve?
Pas një rënie të dukshme të kërkesës dhe përmirësimit të ofertës, çmimet e vezëve në SHBA ranë disi në shkurt.
Megjithatë, do të duhet pak kohë që lehtësimi i presionit të çmimeve të arrijë tek konsumatorët fundorë dhe në të njëjtën kohë, rreziku i një shpërthimi të ri të gripit të shpendëve dhe një rritje e re e kërkesës ende është në dukje.
Zëvendësimi i pulave që u vranë kërkon rreth katër deri në pesë muaj. Dhe edhe kur pulat e reja të arrijnë një moshë ku mund të prodhojnë vezë, sasia e tyre fillimisht do të jetë e kufizuar.
Fermat e shpendëve kërkojnë gjithashtu një kohë të gjatë për të rritur pula të reja sepse ka rregulla strikte të higjienës dhe biosigurisë, që do të thotë se duhet edhe më shumë kohë për të kompensuar mungesat.
Kësaj i shtohet edhe hezitimi i shumë prodhuesve për të rritur më shumë zogj, si rezultat i shqetësimit të përgjithshëm për shpërthimin e ri të gripit të shpendëve. Kështu, ka shumë gjasa që çmimet e vezëve të mbeten të larta për mjaft kohë dhe se mungesat do të vazhdojnë deri në fund të vitit.
