Një vendim i fundit i drejtësisë britanike mund të ndryshojë mënyrën se si autoritetet e Mbretërisë së Bashkuar trajtojnë rastet e shqiptarëve të identifikuar si viktima të trafikimit. Gjykata ka paralajmëruar se kthimi i disa prej tyre në Shqipëri mund t’i ekspozojë ndaj rrezikut të dhunës, ri-trafikimit dhe shfrytëzimit nga rrjetet kriminale.
Shqiptarët janë ndër kombësitë më të prekura nga dëbimet në Britani gjatë viteve të fundit. Në të njëjtën kohë, të dhënat tregojnë një rritje të fortë të numrit të meshkujve shqiptarë të identifikuar si viktima trafikimi.
Në vitin 2022, rreth 4,017 meshkuj shqiptarë iu referuan shërbimeve britanike për dyshime mbi trafikimin, krahas 502 femrave. Një vit më vonë, u regjistruan 3,463 meshkuj dhe 588 femra.
Ndryshimi i profilit të viktimave është një nga elementet që ka marrë vëmendje në këtë çështje. Në të kaluarën, viktimat shqiptare ishin kryesisht gra të trafikuara për shfrytëzim seksual. Sot, një pjesë e konsiderueshme e rasteve lidhet me djem dhe të rinj që detyrohen të punojnë në trafikun e drogës apo në kultivimin e kanabisit.
Rasti që mbërriti në gjykatë
Çështja u ngrit nga një 21-vjeçar shqiptar, i cili ishte trafikuar që në moshën 16-vjeçare. I riu kishte udhëtuar drejt Belgjikës me të atin, ku përfundoi nën kontrollin e një grupi kriminal shqiptar. Më pas, ai iu shit një tjetër rrjeti, i cili e çoi në Britani dhe e detyroi të punonte në kultivimin e kanabisit.
Pas arratisjes, i riu u njoh zyrtarisht nga autoritetet britanike si viktimë e trafikimit.
Rasti i tij ka shtyrë gjykatën të vendosë udhëzime të reja mbi mënyrën se si duhet vlerësuar situata në Shqipëri përpara se Home Office të marrë vendime për kthimin e viktimave meshkuj.
Shqetësimi kryesor: ri-trafikimi
Në vlerësimin e saj, gjykata ka evidentuar disa probleme që mund ta bëjnë kthimin e viktimave veçanërisht të rrezikshëm. Mes tyre përmendet mungesa e strehimoreve të posaçme për burrat e rritur që kanë qenë viktima të trafikimit.
Gjykata ka ngritur gjithashtu shqetësimin se personat e trafikuar mund të bien sërish në duart e rrjeteve kriminale pas kthimit në Shqipëri. Edhe pse vendi ka bërë përparim në luftën kundër korrupsionit, gjykata vlerëson se ky fenomen mbetet i përhapur.
Për disa prej viktimave, kërcënimi nuk përfundon me arratisjen nga trafikantët. Organizatat që trajtojnë këto raste kanë raportuar përdorimin e dhunës fizike, kërcënimeve dhe shantazhit për të ruajtur kontrollin mbi të rinjtë.
Në rastet e të miturve, trafikantët thuhet se kanë përdorur edhe video të abuzimit seksual si mjet kërcënimi, duke paralajmëruar publikimin e tyre në rrjetet sociale. Në raste të tjera, viktimave u janë treguar video ose materiale që lidhen me familjarët e tyre në Shqipëri, për t’u bërë të qartë se trafikantët dinë ku ndodhen dhe kush janë të afërmit e tyre.
Raportohen gjithashtu raste të dhunës së rëndë fizike ndaj të miturve dhe të rinjve, përfshirë dëmtime serioze dhe thyerje kockash.
Vendimi i gjykatës nuk nënkupton ndalimin automatik të deportimeve, por vendos një standard të ri vlerësimi për rastet e viktimave meshkuj të trafikimit. Për Home Office, çdo vendim për kthimin e tyre duhet të marrë parasysh jo vetëm statusin e viktimës, por edhe rrezikun konkret që mund ta presë atë pas kthimit në Shqipëri.
