Presidenti iranian Masoud Pezeshkian u nis këtë të martë, 22 shtator, drejt New York-ut, ku do të marrë pjesë në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara.
Para nisjes, Pezeshkian deklaroi se Irani do t’i mbrojë me vendosmëri qëndrimet e tij në arenën ndërkombëtare dhe do të përdorë këtë mundësi për t’i përcjellë botës situatën me të cilën po përballet vendi.
Pezeshkian pritet të mbajë fjalimin e tij në OKB të mërkurën. Ai është zyrtari më i lartë iranian që viziton Shtetet e Bashkuara që prej fillimit të luftës në Lindjen e Mesme.
“Mund të takohem me Pezeshkian”
Presidenti amerikan Donald Trump ka thënë se është “ndoshta” i gatshëm të takohet me Pezeshkian në kuadër të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së.
Trump ka deklaruar se po shqyrton disa mundësi për të ardhmen e konfliktit me Iranin, nga vazhdimi i presionit ekonomik dhe ushtarak deri te përpjekja për të arritur një marrëveshje të re.
Megjithatë, deri tani nuk është njoftuar për ndonjë takim të konfirmuar mes dy presidentëve.
Nga ana tjetër, ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi tha se Teherani nuk ka më besim te Kombet e Bashkuara në formën e tyre aktuale. Ai akuzoi vendet perëndimore dhe evropiane se nuk kanë dënuar mjaftueshëm veprimet që Irani i konsideron sulme ndaj tij, si dhe zhvillimet në Gaza, Bregun Perëndimor dhe Liban.
Ngushtica e Hormuzit, një nga pikat kryesore të konfliktit
Një nga çështjet më të rëndësishme në përplasjen mes SHBA-ve dhe Iranit mbetet Ngushtica e Hormuzit, një rrugë jetike për transportin ndërkombëtar të naftës dhe gazit.
Sipas agjencisë japoneze Kyodo, Irani ka ofruar të lejojë brenda një jave kalimin e anijeve tregtare përmes ngushticës, nëse Shtetet e Bashkuara heqin bllokadën detare ndaj porteve dhe anijeve iraniane.
Raporti nuk është konfirmuar zyrtarisht nga palët.
Ndërkohë, negociatori iranian Mohammad Bagher Ghalibaf tha se Teherani ia ka përcjellë Washingtonit, përmes ndërmjetësuesve, kushtet për rihapjen e plotë të Ngushticës së Hormuzit. Sipas zyrtarëve iranianë, këto kushte përfshijnë përfundimin e luftës në të gjitha frontet, lirimin e fondeve iraniane të ngrira dhe heqjen e bllokadës detare amerikane.
Çmimi i naftës vazhdon të bjerë
Ndërkohë, zhvillimet në Hormuz dhe lajmet për rikthimin e një linje të rëndësishme të naftës në Arabinë Saudite kanë ndikuar në tregjet globale.
Çmimi i naftës Brent ra përsëri nën 100 dollarë për fuçi, duke vijuar një tendencë rënëse prej disa ditësh.
Sipas Reuters, Arabia Saudite ka rikthyer në funksionim linjën kryesore të naftës East-West Crude Oil Pipeline. Përmes saj, nafta mund të transportohet drejt portit të Yanbu-së në Detin e Kuq dhe më pas të eksportohet.
Linja ishte dëmtuar nga sulme me dronë në fillim të muajit. Sipas burimeve të cituara nga Reuters, ajo ka nisur të transportojë naftë, megjithëse në sasi relativisht të ulëta.
Kompania shtetërore saudite Aramco nuk e kishte konfirmuar menjëherë informacionin.
Dy cisterna goditen në Ngushticën e Hormuzit
Pavarësisht sinjaleve për një ulje të tensioneve, situata në Hormuz mbetet e pasigurt.
Autoriteti britanik për operacionet detare, UKMTO, njoftoi se dy cisterna u goditën të hënën nga predha ose mbetje të shkaktuara nga predha të paidentifikuara.
Në incidentin e parë, një cisternë u godit nga një predhë e panjohur. Dy anëtarë të ekuipazhit pësuan dëmtime të lehta, ndërsa anija vijoi udhëtimin drejt portit të radhës.
Në një incident të dytë, një cisternë që transportonte gaz të lëngshëm u godit nga mbetje të një predhe të paidentifikuar. Nuk pati viktima.
Asnjë grup nuk ka marrë përgjegjësinë për këto incidente.
Arabia Saudite paralajmëron banorët pranë kufirit me Jemenin
Në Arabinë Saudite, autoritetet lëshuan të martën një paralajmërim për “rrezik të mundshëm” në provincën Najran, në jug të vendit, pranë kufirit me Jemenin.
Banorëve iu kërkua të qëndronin brenda dhe të shmangnin hapësirat e hapura. Paralajmërimi u hoq pak kohë më vonë.
Ky ishte alarmi i parë i tillë që prej sulmit të fundit të rebelëve Houthi ndaj Riadit.
Tensionet mes Arabisë Saudite dhe Houthive janë rritur ndjeshëm gjatë javëve të fundit. Rebelët, të mbështetur nga Irani, kanë kryer sulme me raketa dhe dronë ndaj territorit saudit dhe kanë kërcënuar trafikun detar në Detin e Kuq dhe ngushticën Bab el-Mandeb.
Britania do të ndihmojë Arabinë Saudite
Në këtë situatë, Britania e Madhe ka rënë dakord t’i ofrojë Arabisë Saudite mbështetje të kufizuar ushtarake.
Kryeministri britanik Andy Burnham tha se Forcat Ajrore Mbretërore do të ndihmojnë me furnizimin në ajër të avionëve sauditë me karburant. Marrëveshja do të jetë në fuqi për disa javë.
Britania ka deklaruar se synimi është mbështetja e sigurisë rajonale dhe mbajtja e hapur e rrugëve të rëndësishme të transportit të naftës.
Kriza në Jemen po përkeqësohet
Ndërkohë, konflikti në Jemen ka shkaktuar një valë të re zhvendosjesh.
Sipas Organizatës Ndërkombëtare për Migracionin (IOM), rreth 129 mijë persona janë detyruar të largohen nga shtëpitë e tyre për shkak të përshkallëzimit të luftimeve.
Vetëm brenda tre ditësh, numri i të zhvendosurve u rrit me më shumë se 11 mijë persona.
IOM paralajmëroi se këto janë familje që kanë humbur shtëpitë dhe burimet e të ardhurave dhe se komunitetet pritëse po përballen gjithashtu me vështirësi të mëdha.
Ndërkohë, më shumë se 3 mijë persona kanë kaluar Detin e Kuq nga Jemeni drejt Xhibutit që prej 20 shtatorit.
SHBA-të nuk kanë vendosur ende për sulmet ndaj Houthive
Presidenti Trump ka shqyrtuar mundësinë e sulmeve amerikane ndaj Houthive në Jemen, pas kërkesave për ndihmë nga Arabia Saudite.
Sipas burimeve të cituara nga CBS News, Trump i kishte kërkuar Pentagonit të përgatitej për sulme ajrore, por më vonë vendosi të mos ndërmerrte një veprim të tillë për momentin.
Ndërkohë, udhëheqësi i Këshillit Presidencial të Jemenit i ka kërkuar Trumpit mbështetje amerikane kundër Houthive.
Shtëpia e Bardhë nuk ka njoftuar për një vendim përfundimtar për ndërhyrje ushtarake.
Irani paralajmëron për një luftë të gjatë
Në Teheran, Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike ka deklaruar se është i përgatitur për një konflikt afatgjatë.
Zëdhënësi i Gardës, Hossein Mohebbi, tha se çdo sulm i ri amerikan do të sillte zgjerimin e konfliktit në zona të tjera.
“Lufta vazhdon dhe Garda Revolucionare është përgatitur për një luftë afatgjatë”, deklaroi ai, sipas mediave iraniane.
Teherani ka përsëritur gjithashtu se, në rast të një sulmi të ri amerikan, do të ndryshojë si armatimin, ashtu edhe shtrirjen gjeografike të konfliktit.
Presioni amerikan ndaj Iranit rritet
Në të njëjtën kohë, administrata amerikane po shton presionin ekonomik ndaj Iranit.
Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, deklaroi se kompanitë ajrore iraniane do të përballen me kufizime të mëtejshme për shkak të sanksioneve amerikane.
Sipas tij, nga 23 shtatori kompanitë që u ofrojnë shërbime këtyre linjave ajrore, përfshirë karburant dhe shërbime aeroportuale, mund të përballen me pasoja nga sistemi financiar amerikan.
Iraku ka njoftuar gjithashtu se do të pezullojë fluturimet e kompanive ajrore iraniane të sanksionuara nga SHBA-të.
Situata mbetet e paqartë
Ndërsa luftimet dhe tensionet vazhdojnë në disa fronte, sinjalet diplomatike janë shtuar në prag të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së.
Pezeshkian ndodhet në New York për të paraqitur qëndrimin e Iranit, ndërsa Trump ka lënë të hapur mundësinë e një takimi me të. Në të njëjtën kohë, çështja e Ngushticës së Hormuzit, sulmet ndaj anijeve dhe përshkallëzimi mes Arabisë Saudite dhe Houthive mbeten ndër pikat kryesore të krizës. Çdo zhvillim në këto zona mund të ndikojë jo vetëm në konfliktin rajonal, por edhe në furnizimin global me energji dhe në tregjet e naftës.
