Presidenti amerikan Donald Trump njoftoi në rrjetin e tij social Truth se Shtetet e Bashkuara po punojnë për një marrëveshje të madhe për blerjen e potasit nga Bjellorusia.
SHBA-të importojnë sasi të mëdha të këtyre kripërave të kaliumit, të cilat përdoren si pleh bujqësor.
Rreth 80% e importeve amerikane vijnë nga Kanadaja, e cila prodhon afërsisht një të tretën e të gjithë potasit që hidhet në tregun botëror.
“Çmimi do të jetë ndjeshëm më i ulët se ai që paguajmë aktualisht për Kanadanë dhe ky është një lajm shumë i mirë për fermerët dhe pronarët e fermave tona”, shkroi Trump.
Deklarata e presidentit amerikan duhet parë në kontekstin e “luftës” së tij, veçanërisht në planin tregtar, me Kanadanë, por edhe të përpjekjeve për të rihapur kanalet tregtare me Bjellorusinë e Aleksandër Lukashenkos, një prej aleatëve më të ngushtë të Vladimir Putinit.
I dërguari amerikan John Coale, i cili në të kaluarën kishte arritur të siguronte lirimin e disa të burgosurve politikë nga burgjet e Lukashenkos, javën e kaluar siguroi lirimin e 25 disidentëve të tjerë, në këmbim të heqjes së sanksioneve që SHBA-të kishin vendosur ndaj dy kompanive bjelloruse.
Megjithatë, Minsku kërkon edhe lëshime të tjera, mes tyre zhbllokimin e më shumë se 40 milionë dollarëve që kanë mbetur të ngrira në sistemin bankar amerikan.
Ndërkohë, Lukashenko, i cili më 11 shtator konfirmoi se Bjellorusia kishte rifilluar shitjen e potasit në SHBA, ka minimizuar rëndësinë e eksporteve të mundshme. Edhe nëse do të dëshironte të shiste sasi të mëdha në vendet perëndimore, Minsku nuk do të mund ta bënte këtë lehtësisht, pasi pjesën më të madhe të rezervave në dispozicion e kanë siguruar tashmë blerës të tjerë.
Problemet nuk mbarojnë këtu. Bjellorusia nuk ka dalje në det, ndërsa Bashkimi Europian ka vendosur sanksione ndaj tregtisë së Minskut për shkak të aleancës së tij me Putinin dhe represionit ndaj disidentëve politikë.
Për këtë arsye, potasi nuk mund të transportohet përmes portit lituanez të Klaipedës, i cili më parë ishte pika kryesore e eksportit të tij, dhe as përmes porteve të tjera të BE-së. Kjo do të detyronte Bjellorusinë dhe SHBA-të që transportin ta realizonin përmes porteve ruse, duke krijuar vështirësi të mëdha logjistike dhe duke e komplikuar edhe më tej situatën për shkak të rrjetit të sanksioneve.
Kjo, në praktikë, do ta bënte shumë më të vështirë uljen e ndjeshme të kostove për fermerët amerikanë, siç e ka paraqitur Trump në mënyrë optimiste në postimin e tij në Truth.
E pyetur për këtë çështje, liderja në mërgim e opozitës bjelloruse, Svetlana Tikhanovskaya, i tha AFP-së se “nuk është momenti për të pasur marrëdhënie tregtare me regjimin”, duke argumentuar se të ardhurat nga shitja e potasit përdoren për represionin dhe mbështetjen e makinerisë së luftës ruse.
Megjithatë, ajo shprehu besimin se amerikanët “e dinë se kush është Lukashenko” dhe se Trump është i vetëdijshëm për atë që po bën.
Përveç dilemës etike mbi forcimin e marrëdhënieve tregtare me atë që prej vitesh është cilësuar si “diktatori i fundit i Evropës”, ekzistojnë edhe pikëpyetje nga këndvështrimi ekonomik dhe tregtar.
Josh Linville, një analist i cituar nga Reuters, i cili ndjek sektorin e plehrave kimike për kompaninë financiare StoneX, nuk beson se potasi bjellorus do të luante një rol të rëndësishëm në furnizimin e fermerëve amerikanë apo në uljen e çmimeve të larta që ata paguajnë aktualisht.
“Kam frikë se ndikimi do të ishte i kufizuar”, tha ai. “Ne nuk kemi pasur kurrë probleme për të siguruar potas. Kemi më shumë se mjaftueshëm. Ajo për të cilën kemi nevojë për ndihmë janë plehrat me bazë azoti dhe fosfati.”
Sipas këtij këndvështrimi, problemi kryesor për fermerët amerikanë nuk lidhet me furnizimin me potas, por me mungesën e plehrave me bazë azoti dhe fosfati, e cila është përkeqësuar nga ndërprerja e tregtisë përmes Ngushticës së Hormuzit, si pasojë e konfliktit mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit.
