Në një seri mbledhjesh në “Situation Room”, presidenti Donald Trump përballi instinktet e tij me shqetësimet e thella të zëvendëspresidentit dhe një vlerësim pesimist të inteligjencës.
“The New York Times” tregon se si ai mori një vendim me pasoja të mëdha për të gjithë botën.
Vendimi i presidentit për t’i dhënë dritën jeshile bashkimit me Izraelin në një sulm ndaj Iranit u ndikua nga një prezantim i kryeministrit Benjamin Netanyahu në shkurt, i cili hapi një seri diskutimesh brenda Shtëpisë së Bardhë gjatë ditëve dhe javëve në vijim.
Makina e zezë SUV që transportonte Netanyahun mbërriti në Shtëpinë e Bardhë pak para orës 11:00 të datës 11 shkurt. Lideri izraelit, që prej muajsh kishte ushtruar presion që SHBA të miratonte një ofensivë të madhe ndaj Iranit, u fut brenda pa shumë ceremoni, larg syve të mediave, për një nga momentet më të rëndësishme të karrierës së tij.
Fillimisht, zyrtarët amerikanë dhe izraelitë u mblodhën në dhomën e kabinetit, ngjitur me Zyrën Ovale. Më pas, Netanyahu zbriti në katin poshtë për ngjarjen kryesore: një prezantim tepër sekret mbi Iranin për Trump dhe ekipin e tij në “Situation Room”, një hapësirë që rrallë përdorej për takime të tilla me liderë të huaj.
Trump nuk u ul në vendin e zakonshëm në krye të tryezës. Ai zgjodhi një vend përballë ekraneve të mëdha në mur, ndërsa Netanyahu u vendos përballë tij. Në ekran u shfaq David Barnea, drejtori i Mossad-it, së bashku me zyrtarë ushtarakë izraelitë, duke krijuar imazhin e një lideri në kohë lufte të rrethuar nga ekipi i tij.
Në takim morën pjesë figura kyçe si Marco Rubio, Pete Hegseth, Dan Caine dhe John Ratcliffe. Mungonte zëvendëspresidenti JD Vance, i cili ndodhej në Azerbajxhan.
Prezantimi i Netanyahut, që zgjati rreth një orë, do të rezultonte vendimtar në vendosjen e SHBA-së dhe Izraelit në rrugën drejt një konflikti të madh në një nga rajonet më të paqëndrueshme të botës. Ai sugjeroi se Irani ishte “gati” për ndryshim regjimi dhe se një operacion i përbashkët mund t’i jepte fund Republikës Islamike.
Në një moment, izraelitët shfaqën një video me figura të mundshme që mund të merrnin drejtimin e vendit pas rrëzimit të regjimit, përfshirë Reza Pahlavi.
Sipas planit izraelit, programi i raketave balistike të Iranit mund të shkatërrohej brenda pak javësh. Regjimi do dobësohej aq shumë sa nuk do mund të bllokonte Ngushticën e Hormuzit dhe reagimi ndaj interesave amerikane do ishte minimal. Mossad besonte gjithashtu se protestat e brendshme do rindezeshin dhe mund të çonin në rrëzim të regjimit.
Trump reagoi pozitivisht. “Mua më duket mirë”, i tha ai Netanyahut, një sinjal i fortë se vendimi ishte pothuajse marrë.
Por një ditë më vonë, inteligjenca amerikane dha një vlerësim shumë më mosbesues. Në një tjetër mbledhje në “Situation Room”, John Ratcliffe e quajti skenarin e ndryshimit të regjimit “farsë”. Rubio e përmblodhi më drejtpërdrejt: “Pra, është budallallëk”.
Analiza amerikane ndante planin në katër objektiva: eliminimi i liderit suprem Ali Khamenei, dobësimi ushtarak i Iranit, një kryengritje popullore dhe ndryshim regjimi. Vetëm dy të parat konsideroheshin realiste.
Trump nuk u lëkund. Ai mbeti i fokusuar te objektivat ushtarake, duke lënë ndryshimin e regjimit si “problem të tyre”.
Gjenerali Dan Caine paralajmëroi për rreziqe serioze: mungesë armësh, vështirësi në sigurimin e Ngushticës së Hormuzit dhe pasoja të paparashikueshme. Por ai nuk dha një kundërshtim të drejtpërdrejtë.
Brenda kabinetit, qëndrimet ishin të ndara. Hegseth ishte mbështetësi më i fortë i luftës. Rubio ishte i pavendosur. Ndërsa Vance ishte kundërshtari më i fortë, duke paralajmëruar për kaos rajonal, kosto të larta dhe pasoja politike.
Vance argumentoi se një luftë do të ishte “shpërqendrim i madh” dhe “jashtëzakonisht e kushtueshme”. Ai paralajmëroi se Irani mund të reagojë në mënyrë të paparashikueshme dhe të bllokojë Hormuzin, duke shkaktuar krizë globale energjetike.
Megjithatë, askush nuk e sfidoi drejtpërdrejt presidentin.
Në fund të shkurtit, një informacion i ri inteligjence ndryshoi gjithçka: liderët iranianë do të mblidheshin në një vend të vetëm, një objektiv ideal për një sulm ajror.
Diplomacia vazhdoi paralelisht, por pa sukses. Irani refuzoi oferta kompromisi, duke i cilësuar ato si poshtëruese.
Më 26 shkurt, në një mbledhje të fundit, Trump kërkoi mendimin e të gjithëve. Vance tha: “Mendoj se është ide e keqe, por do të të mbështes”. Të tjerët lanë vendimin në dorën e presidentit.
Rubio e përmblodhi qartë: nëse synimi është ndryshim regjimi, nuk duhet bërë. Por shkatërrimi i kapaciteteve ushtarake ishte i realizueshëm.
Në fund, Trump vendosi. “Mendoj se duhet ta bëjmë”, tha ai.
Një ditë më pas, nga Air Force One, 22 minuta para afatit, ai dha urdhrin përfundimtar: “Operacioni Epic Fury është miratuar. Nuk ka anulim. Suksese”.
