Një raport i ri i OECD-së mbi “Tatimin e Pagave 2026” ka zbuluar pabarazi të theksuara në barrën tatimore që mbajnë punonjësit evropianë. Ndërsa Danimarka kryeson listën për taksat më të larta mbi të ardhurat personale, vende si Polonia dhe Sllovakia ofrojnë lehtësime domethënëse, veçanërisht për prindërit me fëmijë në varësi.
Beqarët pa fëmijë, Danimarka, “kampionia” e taksave
Për një person beqar që fiton një pagë mesatare, Danimarka mbetet vendi më i shtrenjtë për të jetuar, me një normë të tatimit mbi të ardhurat personale (TAP) prej 35.3%. Ajo ndiqet nga Islanda (27.1%) dhe Belgjika (25.6%). Në anën tjetër të spektrit, Polonia shënon normën më të ulët me vetëm 6.6%, e ndjekur nga Çekia me 9.7%.
Në ekonomitë e mëdha të Bashkimit Evropian, situata paraqitet më e balancuar:
Gjermania: 17.2% (barazon mesataren e BE-së).
Italia: 19.1%.
Franca: 16.7%.
Spanja: 17.1%.
Fëmijët si “mburojë” tatimore
Struktura familjare luan një rol përcaktues në atë që ekonomistët e quajnë “paga në shtëpi”. Në shumicën e vendeve evropiane, të kesh fëmijë në varësi do të thotë të paguash më pak taksa. Diferenca është më e dukshme në Sllovaki, ku një çift me dy fëmijë ka një normë tatimore prej -6.5%, që do të thotë se shteti rimburson taksat në vend që t’i zbresë ato.
Gjermania gjithashtu aplikon lehtësime të forta për familjet, duke e ulur normën në vetëm 0.7% për çiftet me një të ardhur dhe dy fëmijë. Ndryshimi mes një beqari dhe një prindi në Gjermani arrin në 16.5 pikë përqindjeje. Sipas Alex Mengden, ekonomist në Tax Foundation, ky hendek pasqyron bujarinë e përfitimeve për fëmijët që kanalizohen përmes kodit tatimor.
Pse ndryshojnë normat?
Ekspertët e OECD-së sqarojnë se tatimi mbi të ardhurat (TAP) nuk tregon të gjithë historinë. Vendet kanë qasje të ndryshme ndaj asaj që quhet “përzierje e taksave”.
Danimarka ka TAP-in më të lartë, por punonjësit pothuajse nuk paguajnë fare kontribute të sigurimeve shoqërore.
Franca ka një TAP nën mesataren e BE-së, por mban një pjesë shumë të lartë të pagës përmes kontributeve shoqërore.
“Vendet kanë qasje të ndryshme varësisht nga nevojat e tyre për të ardhura dhe struktura e ekonomisë,” thotë Edoardo Magalini, bashkautor i raportit të OECD. Ndërkohë, vende si Estonia, Norvegjia apo Mbretëria e Bashkuar nuk aplikojnë ndryshime të TAP-it bazuar te fëmijët brenda kodit tatimor, por ofrojnë mbështetje përmes transfertave direkte ose shërbimeve publike falas.
Në fund të ditës, barra totale mbi punën varet nga progresi i sistemit tatimor: vendet me taksa më të larta priren të jenë më progresive, duke taksuar më rëndë ata që fitojnë më shumë për të lehtësuar shtresat me të ardhura të ulëta.
