Në një konferencë të nivelit të lartë për reformën territoriale, ku ishin të pranishëm përfaqësues të qeverisë, shumicës socialiste, trupit diplomatik dhe ekspertë të fushës, deputetja e Partisë Demokratike, Jorida Tabaku, paraqiti një qëndrim të qartë dhe të strukturuar për nevojën e rishikimit të thellë të reformës së vitit 2015.
“Ne sakrifikuam demokracinë për një efiçencë që nuk erdhi kurrë”
Në fjalën e saj, Tabaku theksoi se reforma territoriale u ndërmor në mënyrë të njëanshme, pa konsensus politik dhe pa përfshirjen reale të opozitës, duke e kthyer një proces kombëtar në një vendimmarrje partiake. Sipas saj, rezultati pas një dekade është i prekshëm:
• Njësi vendore më të mëdha në hartë, por më të dobëta në funksion.
• Centralizim i fuqisë financiare në Tiranë.
• Kryebashkiakë pa autonomi reale vendimmarrëse.
“Një bashki që varet 70% nga qeveria nuk është pushtet lokal – është degë e qeverisë,” u shpreh Tabaku, duke e cilësuar varësinë financiare si problemin themelor të sistemit aktual.
“Miti i Madhësisë ka rënë”
Duke iu referuar analizave teknike dhe raportit të Institutit të Studimeve Politike, ajo argumentoi se teza “më i madh do të thotë më i aftë” nuk rezultoi e vërtetë në praktikë.
Bashki si Këlcyra, Puka apo Bulqiza, megjithëse u zgjeruan territorialisht, përballen me mungesë kapacitetesh dhe me rrudhje të shërbimeve për qytetarët.
“Qytetari i zonave të thella sot ndihet më i braktisur se kurrë. Distanca mes halleve të tij dhe zyrës së kryetarit është bërë e pakalueshme,” theksoi ajo.
Sipas Tabakut, Shqipëria zgjodhi “rrugën e arrogancës aritmetike”: u vizatuan kufij në hartë, por u harruan njerëzit dhe funksionet.
Modeli i ri: nga numrat te funksionet
Në vend të një rishkrimi të hartës për interesa elektorale, Tabaku propozoi një model të ri decentralizimi, të bazuar në funksione dhe autonomi reale:
• Bashkëpunim funksional i detyruar mes bashkive për shërbime si mbetjet dhe transporti, pa cenuar përfaqësimin lokal.
• Decentralizim asimetrik, me status metropolitan për Tiranën dhe trajtim të diferencuar për bashkitë rurale.
• Autonomi financiare reale, me burime të garantuara për pushtetin vendor.
“Reforma territoriale nuk është pronë e asnjë partie,” u shpreh deputetja demokrate, duke theksuar se ajo është themeli i demokracisë vendore.
Në përmbyllje, si anëtare e Komisionit të Reformës Territoriale, Tabaku apeloi për konsensus politik dhe qasje shtetformuese, duke paralajmëruar se një proces i nxituar dhe i njëanshëm do të dëmtonte jo vetëm balancat politike, por edhe funksionalitetin evropian të Shqipërisë në dekadat e ardhshme.
“Koha për eksperimente ka mbaruar. Është koha për një pushtet lokal që i përket qytetarit, jo partisë,” përfundoi ajo.
