Huthët e Jemenit, të mbështetur nga Irani, kanë nisur një valë të re sulmesh ndaj Arabisë Saudite, ndërsa paralelisht po forcojnë pozicionet e tyre përgjatë bregut perëndimor të Jemenit në Detin e Kuq.
Sipas zyrtarëve jemenas, përparimi i shpejtë i grupit ka nxitur diskutime urgjente në Riad për mënyrën e reagimit ndaj ofensivës. Përshkallëzimi vjen në një moment veçanërisht të ndjeshëm për rajonin, ndërsa shtetet arabe të Gjirit kanë shtyrë bisedimet e planifikuara me Iranin dhe rritet frika për ndikimin e konfliktit në furnizimet globale me naftë.
Dhjetëra raketa dhe dronë drejt Arabisë Saudite
Huthët deklaruan të hënën se kishin lëshuar dhjetëra raketa dhe dronë drejt një baze ajrore ushtarake në Khamis Mushait, në jug të Arabisë Saudite.
Sipas grupit, në shënjestër ishin hangarët e avionëve, sistemet e radarëve, pistat dhe depot e municioneve. Huthët e cilësuan operacionin si hakmarrje ndaj bombardimeve ajrore saudite në Jemen.
Autoritetet saudite aktivizuan alarmet e emergjencës në Khamis Mushait dhe në tre qytete të tjera në jug të vendit. Koalicioni i udhëhequr nga Arabia Saudite deklaroi se të paktën 13 civilë u plagosën si pasojë e sulmeve.
Huthët zgjerojnë kontrollin në Detin e Kuq
Situata është tensionuar më tej pas përparimit të Huthëve përgjatë bregdetit jemenas dhe marrjes nën kontroll të ishullit Perim, në hyrje të Detit të Kuq. Zhvillimi po shton shqetësimet për sigurinë e eksporteve saudite të naftës.
Presioni mbi Riadin u rrit pasi një sulm ajror të enjten nxori jashtë funksionit një pjesë të rëndësishme të tubacionit saudit që lidh bregun e Gjirit Persik me Detin e Kuq. Arabia Saudite fajësoi për sulmin milicitë e mbështetura nga Irani në Irak.
Tubacioni, rreth 1,200 kilometra i gjatë, u ndërtua në vitet 1980 për t’i dhënë Arabisë Saudite një rrugë alternative për eksportimin e naftës, duke shmangur Ngushticën e Hormuzit në rast të një krize.
Tregtarët paralajmërojnë se një ndërprerje e zgjatur e funksionimit të tij mund të prekë deri në 4% të furnizimit global me naftë, në një kohë kur transporti përmes Hormuzit është pothuajse i bllokuar. Autoritetet saudite ende nuk kanë njoftuar se kur pritet rikthimi i plotë i funksionimit të tubacionit.
Arabia Saudite intensifikon bombardimet
Në përgjigje të ofensivës, forcat ajrore saudite dhe ato të qeverisë jemenase kanë intensifikuar bombardimet ndaj pozicioneve të Huthëve.
Sulmet janë përqendruar edhe në zonat pranë portit historik të Mocha-s, në bregun e Detit të Kuq. Pavarësisht bombardimeve, zyrtarë të qeverisë jemenase të njohur ndërkombëtarisht thonë se Huthët vazhdojnë të ushtrojnë kontroll efektiv mbi pothuajse të gjithë bregun perëndimor të vendit.
“Huthët po përballen me presion të madh. Në të njëjtën kohë, ata po shtojnë presionin ndaj sauditëve duke intensifikuar fushatën e sulmeve me raketa dhe dronë”, deklaroi një zyrtar jemenas.
SHBA nuk angazhohet drejtpërdrejt
Përshkallëzimi në Jemen përbën një tjetër sfidë për administratën e presidentit amerikan Donald Trump. Sipas burimeve të Reuters, Uashingtoni deri tani ka refuzuar kërkesat saudite për një ndërhyrje të drejtpërdrejtë ushtarake, përtej mbështetjes në fushën e inteligjencës.
Trump deklaroi gjatë fundjavës se kishte biseduar me princin saudit të kurorës, ndërsa tha se edhe Huthët kishin komunikuar me Uashingtonin duke kërkuar që SHBA-ja të mos përfshihej në konflikt.
Mediat shtetërore saudite raportuan ndërkohë se princi i kurorës Mohammed bin Salman u takua të hënën në Xhedë me admiralin amerikan Brad Cooper, komandant për rajonin.
Arabia Saudite ka udhëhequr një koalicion kundër Huthëve që prej vitit 2015. Konflikti ishte qetësuar ndjeshëm gjatë viteve të fundit falë një armëpushimi, por luftimet janë rikthyer këtë muaj.
Kriza godet edhe diplomacinë
Përshkallëzimi ushtarak ka ndikuar edhe në përpjekjet diplomatike. Omani pritej të organizonte të hënën një takim mes Iranit dhe vendeve të Gjirit për të diskutuar negociatat që synojnë rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, por takimi u shty.
Teherani deklaroi se shtyrja ishte kërkuar nga Arabia Saudite.
Presidenti Trump përsëriti të hënën pretendimin se Irani kërkon arritjen e shpejtë të një marrëveshjeje. Mohsen Rezaei, sekretari i Këshillit të Lartë të Sigurisë Kombëtare të Iranit, e hodhi poshtë këtë qëndrim, duke deklaruar se nuk do të ketë negociata pa u plotësuar kushtet e Teheranit.
Nafta rritet mes frikës për furnizimet
Pas zhvillimeve të fundit, çmimet e naftës së papërpunuar u rritën me më shumë se 4% gjatë së hënës, përpara se të reduktonin fitimet dhe të stabilizoheshin në një rritje prej rreth 1%.
Situata e transportit detar mbetet gjithashtu e paqartë. Garda Revolucionare e Iranit pretendoi se tankeri me flamur panamez “El Gaia” ishte goditur nga mina detare ndërsa kalonte në një zonë të ndaluar në jug të Ngushticës së Hormuzit.
Komanda Qendrore e ushtrisë amerikane e kundërshtoi këtë version, duke deklaruar se anija ishte goditur nga një raketë iraniane muajin e kaluar dhe ishte nxjerrë jashtë funksionit.
Organizata Ndërkombëtare Detare e OKB-së konfirmoi se “El Gaia” ishte dëmtuar të shtunën, por nuk dha hollësi mbi shkakun. Dy anëtarë të ekuipazhit rezultojnë të zhdukur.
Hormuzi në qendër të krizës
Ngushtica e Hormuzit, një nga arteriet më të rëndësishme të tregtisë botërore të energjisë, ka qenë kryesisht e mbyllur që prej fillimit të luftës më 28 shkurt. Përpara konfliktit, përmes saj kalonte rreth 20% e eksporteve globale të naftës.
Irani ka kërcënuar anijet që kalojnë në këtë rrugë detare pa autorizimin e tij. “Marina e Gardës Revolucionare e shpall qartë se Ngushtica e Hormuzit është e mbyllur dhe mbetet nën kontrollin tonë”, deklaroi Garda Revolucionare iraniane.
Përshkallëzimi i luftimeve në Jemen, tensionet mes Iranit dhe vendeve të Gjirit dhe pasiguria në Ngushticën e Hormuzit po shtojnë frikën për një zgjerim të konfliktit në rajon, me pasoja potencialisht të mëdha për transportin detar dhe tregjet globale të energjisë.
