Nga Edison Ypi
Shqipëria është e imja, që jam fisnik, aristokrat, rilindas debabaden.
Ky dallim kolosal është arësyeja që heraherë nisem diku ku të humb.
Këtë herë, si vend të sigurtë për humbje dhe harrim, zgjodha malet mes dy grave të mia nga më të dashura, luginës së Drinit të Zi dhe Luginës së Matit.
Mjerë kush nuk ka kaluar përmes Luginës së Drinit të Zi, nëpër peisazhe ëndërrash mes aromave dehëse që janë farmacia falas më e madhe e planetit.
Lura me restoranta dhe hotele është vend i mirë për të ngrënë e për të fjetur, por jo për humbje dhe dehje.
Drejt Mirditës rruga është e paasfaltuar, por e mirë.
Pyjet, luginat, përrenjtë, shkëmbinjtë, flladi që gjithmonë e gjen rrugën për me tu fut në mish, t’i lun ment e kres.
Ik e ik, befas në mes të luginës së përroit pa emër çfaqen ca ngrehina fantazmagorike, misterioze, të pa deshifrueshme. Jo tamam fshat, as qëndër e banuar. Një si arkivol i madh, më saktë një multiarkivol me shumë vdekje brenda rras e plas mbi njëratjetrën.
I vetmi send i gjallë rretheqark është një human që po ecën me hapa të shpejtuar drejt një diçkaje gjithaq të paqartë që nuk kuptohet nëse është kolibe qeni, kotec pulash, kabinë roje, apo kioskë cigaresh. Nxitimi karakteristik i lirimit tëi rripit të mesit dhe zbërthimi i shpejtë i kopsave në pjesën e përparme të panatollonave, heqin çdo dyshim, zbërthejnë plotësisht tablonë: humani po nxiton drejt një haleje buzë përroit ku pastëria alpine dhe pisllëku njerëzor mpleksen si mos o Zot.
Aty u zura pisk. I vetmi frymor prej nga mund të pyes për atë vend sa të bukur dhe të shkretë, duke nxituar drejt hales, më zuri ngushtë.
E pamundur me e prit sa të dali nga haleja mirditorin që ha si lopë, dhe nuk ngrihet nga halja po s’lexoi edhe gërmën e fundit të copës së gazetës me të cilën pas pak do fshijë bythën.
E pamundur edhe mos me e prit me marr vesh prej mirditorit, ku, në cilin vend kam ardh me humb.
Për fat, mirditori nevojtar e ndjen që po vuaj, dhe ma zgjidh dilemën: Pasi hap derën e hales, nis e pshurr më këmbë.
Pasi marr frymë i lehtësuar, i thërras,
-Si quhet kjo shkretinë, kjo vorrezë, ky arkivol, ky arkëmort ?
Mirditori ndal shurrën. Kthehet. Afrohet. Dhe q’ashtu si i ka hije malësorit, me raK në dorë, nis e mban një fjalim:
-Ky vend ësht ë mesi i kurrkundit, thotë mirditori me raK në dorë. Ky arkivol quhet Kurbnesh. Roja i këtij arkivoli që ndodhet këtu në mesin e kurrkundit, thotë, dhe i kësaj vorreze bosh, jam unë me raK në dorë që s’e kam idenë çfarë ruaj dhe prej kujt e ruaj. Këto pallatet e zbrazura me nga 2 e 3 e 4 kate që sheh, dikur ishin plot me jetë. Kishte minierë bakri dhe floriri. Kishte ofiçinë, punishte, kovaç, marangoz, administratë, kafene plot me spiuna, mencë ku hanim dhe villnim lloj-lloj lëtyrash. Organizatë partie, rinie, pionieri, veterani. Zyrë të Rendit që të rrihte po të mos zbatoje urdhërat. Biruca të Sigurimit që të burgoste po të dëgjoje radio të huaja. Shkollë të mesme, minatorë, banorë lokalë, të internuar ose të burgosur që vrisnin veten dhe kufomat ua hidhnin në përrua ku sot e kësaj nate dëgjohen rënkimet. Siç e sheh zotrote, kjo vorrezë rrënqethëse ku jeta duket si e thithur me shiringë nga çdo zgëq, është vendi më bosh i planetit. Këtu s’gjen, jo frymë njeriu, por as mace, as qen, as breshka, as gjarpërinj as zhapikë. Këtu, mor zotni, ka bakër dhe flori, por nuk ka kush ta nxjerri nga nëntoka. Kanë ikur të gjithë me kuç me maç. Fajin për këtë ikje kriminale nuk e ka kurrkush tjetër përpos edepsizit dhe hajnit më të llaftarshëm të këtij vendi që nga koha e shpellave.
Ai që në vitet ’90 e la Kurbneshin të binte si kovë pusi që i këputet litari: Sali Sërbi. A ma plotëson një kërkesë ?
-Veç fol…
Mirditori, gjithmonë me raK në duar, lëshoi te këmbët e veta një pellg të madh me shurrë, dhe vazhdoi,
-Shko thuji Sali Zullumqarit se po pres veç rastin kët shurrë me ja derdh te këmbët për me i kallxu si e bëri Shqipërinë.
Ika.
Humbje dhe harrim kaq spektakolar sa ky i fjalimit të një mirditori me raK në dorë dhe pellg me shurrë s’kisha provuar kurrë.
