Diskutimet për Groenlandën po marrin formën e një gare financiare, kush ofron më shumë për ta marrë ose ruajtur ishullin. “Të jesh pronar i saj është shumë e rëndësishme”, deklaroi dje Donald Trump në një intervistë për New York Times.
“Besoj se është psikologjikisht e nevojshme për suksesin. Pronësia të jep diçka që nuk mund ta marrësh vetëm me një kontratë qiraje. Pronësia ofron elemente që nuk mund të fitohen thjesht duke firmosur një dokument.”
Në këtë kontekst, Shtetet e Bashkuara po shqyrtojnë mundësinë e ofrimit të pagesave të drejtpërdrejta për banorët e ishullit, për t’i bindur ata të ndahen nga Danimarka dhe të bëhen amerikanë. Sipas burimeve nga administrata Trump, shifrat që po diskutohen variojnë nga 10 mijë deri në 100 mijë dollarë për person.
Ndërkohë, edhe Europa po planifikon të rrisë investimet në Groenlandë, megjithëse jo në mënyrë të drejtpërdrejtë për secilin nga 50 mijë banorët. Bashkimi Evropian ka vendosur të rrisë më shumë se dyfish buxhetin për këtë territor autonom danez, duke shpenzuar 530 milionë euro gjatë shtatë viteve, duke nisur nga viti 2028.
Kjo “garë” me dollarë dhe euro është një nga opsionet që po shqyrtohen në nivelet diplomatike, pas sfidës së hedhur nga Shtëpia e Bardhë, e cila nuk përjashton përdorimin e forcës për t’ia marrë Groenlandën, por më realist duket se synon të bindë Danimarkën ta shesë. Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, do të diskutojë javën e ardhshme këtë çështje me zyrtarët e Kopenhagës. “Ajo që i them liderëve evropianë është: merrni seriozisht atë që thotë Donald Trump”, deklaroi zëvendëspresidenti J.D. Vance.
Nëse opsioni i parë janë paratë, i dyti është një kompromis: të jepet diçka që Trump mund ta prezantojë si fitore e tij, duke ruajtur njëkohësisht sovranitetin e Groenlandës. Si? Duke rritur investimet në mbrojtjen ushtarake të ishullit (çka BE-ja thotë se po e bën), duke lejuar SHBA të hapë baza të tjera ushtarake përveç atyre ekzistuese (sipas një traktati bilateral të vitit 1951) dhe duke nisur iniciativa të përbashkëta për shfrytëzimin minerar të territorit, i cili tërheq veçanërisht vëmendjen e presidentit amerikan.
Një opsion i tretë është “hakmarrja ekonomike”: i ashtuquajturi “bazooka ekonomike” që Brukseli kishte menduar të përdorë më parë ndaj kërcënimeve për rritje tarifash nga Trump. Opsioni i katërt është ai ushtarak, i cili duket më i papranueshëm, pasi fuqia amerikane është shumë më e madhe.
“Diçka është e sigurt: Europa duhet të jetë më e pranishme dhe aktive në zonën e Arktikut, dhe për këtë po rishikojmë strategjinë tonë për të përballuar kërcënime të reja gjeopolitike,” pranon zëdhënësja e Komisionit Evropian. Financial Times komenton: Derisa tani, qëndrimi evropian për Groenlandën ka qenë ‘të lutemi Trump’. Qartë, kjo nuk funksionon.
