Sipas The Guardian, shkencëtarët e quajtën zbulimin e ri “shumë shqetësues”, pasi një kolaps do të kishte pasoja katastrofike për Evropën, Afrikën dhe Amerikën.
Qarkullimi meridional i rrymave të Atlantikut (Amoc) është një pjesë e madhe e sistemit global të klimës dhe dihej tashmë se ishte në nivelin e tij më të dobët për 1,600 vjet si rezultat i krizës klimatike. Shkencëtarët vunë re shenja paralajmëruese të një pike kthese në vitin 2021 dhe e dinë se Amoc është shembur në të kaluarën e Tokës.
Shkencëtarët e klimës përdorin dhjetëra modele të ndryshme kompjuterike për të vlerësuar klimën e ardhshme. Megjithatë, për sistemin kompleks Amoc, këto prodhojnë rezultate shumë të ndryshme, duke filluar nga disa që tregojnë se nuk ka ngadalësim të mëtejshëm deri në vitin 2100 deri në ato që sugjerojnë një ngadalësim të madh prej rreth 65%, edhe kur emetimet e karbonit nga djegia e karburanteve fosile ulen gradualisht në zero.
Hulumtimi kombinoi vëzhgimet e oqeanit në botën reale me modelet për të përcaktuar më të besueshmet dhe kjo uli shumë përhapjen e pasigurisë. Ata gjetën një ngadalësim të vlerësuar prej 42% deri në 58% në vitin 2100, një nivel pothuajse i sigurt që do të përfundojë në kolaps.
Amoc është një pjesë e madhe e sistemit global të klimës dhe sjell ujë tropikal të ngrohur nga dielli në Evropë dhe Arktik, ku ftohet dhe fundoset për të formuar një rrymë të thellë kthimi. Një kolaps do të zhvendoste brezin e reshjeve tropikale në të cilin mbështeten shumë miliona njerëz për të rritur ushqimin e tyre, do ta zhyste Evropën Perëndimore në dimra ekstremë të ftohtë dhe thatësira verore, dhe do të shtonte 50-100 cm në nivelet tashmë në rritje të deteve rreth Atlantikut.
Dr Valentin Portmann, në Qendrën Inria de recherche Bordeaux Sud-Ouest në Francë dhe i cili udhëhoqi hulumtimin e ri, tha: “Ne zbuluam se Amoc do të bjerë më shumë se sa pritej krahasuar me mesataren e të gjitha modeleve të klimës. Kjo do të thotë që kemi një Amoc që është më afër një pike kthese.”
Profesori Stefan Rahmstorf, në Institutin e Potsdamit për Kërkime mbi Ndikimin e Klimës në Gjermani, tha: “Ky është një rezultat i rëndësishëm dhe shumë shqetësues. Ai tregon se modelet ‘pesimiste’, të cilat tregojnë një dobësim të fortë të Amoc deri në vitin 2100, janë, për fat të keq, ato realiste, në kuptimin që ato përputhen më mirë me të dhënat vëzhguese.”
“Tani jam gjithnjë e më i shqetësuar se mund ta kalojmë atë pikë kthese të mbylljes së Amoc, ku bëhet e pashmangshme, në mesin e këtij shekulli, e cila është mjaft afër”, shtoi ai.
Rahmstorf, i cili e ka studiuar Amoc për 35 vjet, ka thënë se një kolaps duhet të shmanget “me çdo kusht”.
“E argumentova këtë kur menduam se shansi i një mbylljeje të Amoc ishte ndoshta 5%, dhe edhe atëherë thoshim se rreziku është shumë i lartë, duke pasur parasysh ndikimet masive. Tani duket se është më shumë se 50%. Ndryshimet më dramatike dhe drastike të klimës që shohim në 100 mijë vitet e fundit të historisë së Tokës kanë qenë kur Amoc kaloi në një gjendje tjetër”, thotë Rahmstorf.
Amoc po ngadalësohet sepse temperaturat e ajrit po rriten me shpejtësi në Arktik për shkak të ngrohjes globale. Kjo do të thotë që oqeani ftohet më ngadalë atje. Uji më i ngrohtë është më pak i dendur dhe për këtë arsye zhytet në thellësi më ngadalë. Ky ngadalësim lejon që më shumë reshje shiu të grumbullohen në ujërat sipërfaqësore të kripura, duke e bërë atë gjithashtu më pak të dendur, dhe duke ngadalësuar më tej fundosjen dhe duke formuar një lak reagimi në Amoc.
Sistemi Amoc është shumë kompleks dhe i nënshtrohet variacioneve të rastësishme natyrore, duke i bërë parashikimet e sakta të pamundura. Megjithatë, një dobësim i madh pritet tani nga shkencëtarët dhe kjo mund të ketë ndikime serioze në dekadat që vijnë.
Hulumtimi i ri, i botuar në revistën Science Advances, eksploroi katër mënyra të ndryshme të përdorimit të vëzhgimeve të botës reale për të vlerësuar modelet. Ata zbuluan se një metodë e quajtur regresioni i kreshtës, e cila ishte përdorur pak në shkencën e klimës më parë, dha rezultatet më të mira.
“Amoc është i vështirë për t’u modeluar sepse drejtohet nga ndryshime delikate në dendësinë e ujit të shkaktuara nga ndryshimet e kripësisë në të gjithë Atlantikun. Ulja e pasigurisë në analizën e re rezulton nga identifikimi i modeleve që pasqyrojnë më mirë kripësinë sipërfaqësore në Atlantikun jugor, të cilën shkencëtarët tashmë e dinin se ishte e rëndësishme. Kjo e bën punën “shumë të besueshme”, tha Rahmstorf.
Rahmstorf tha se ngadalësimi i Amoc në vitin 2100 mund të jetë edhe më i madh se në vlerësimin e ri ‘pesimist’. Kjo për shkak se modelet kompjuterike nuk përfshijnë ujin e shkrirë nga kapaku i akullit të Groenlandës që po freskon gjithashtu ujërat e oqeanit: “Ky është një faktor shtesë që do të thotë se realiteti është ndoshta edhe më i keq.”
