Pothuajse prej 17 vitesh, K.T. jeton me një sekret. Në vitin 1999, gjatë luftës në Kosovë, ajo është përdhunuar në grup nga forcat serbe. Ajo tregon se kur i biri i saj kishte marrë vesh, ai e kishte pyetur atë: “Përse nuk iu ke thënë që të të vrasin, më mirë?”.
Po të kishte qenë ky reagimi i familjes së saj, çfarë do të thoshin fqinjët? Duke iu tutur turpërimit, ajo ka vuajtur në heshtje. Ajo thotë se ka provuar të bëjë vetëvrasje. Kur flet për atë ditë, ajo ende nganjëherë mendon se më mirë do të kishte qenë po ta kishin vrarë.
Mijëra persona që i kanë mbijetuar dhunës seksuale gjatë luftës në Kosovë ende vuajnë nga stigma, sikurse K.T. Prandaj ka qenë i rëndësishëm vendimi i Parlamentit të vendit në vitin 2014 për t’i njohur ato si viktima të luftës, duke iu dhënë të drejtën për të marrë pension shtetëror, pasi i kishte refuzuar shumë vjet. Gati dy vjet më vonë, Qeveria pritet që së shpejti të formojë një komision që do të fillojë pranimin e aplikacioneve.
Vendi synon të shmang shumë prej pengesave që kanë vonuar ligje të ngjashme në Bosnjë-Hercegovinën e afërt, ku përmbajtja dhe zbatimi i dobët i tyre ka bërë që vetëm një pjesë e vogël e viktimave të njiheshin dhe të kompensoheshin.
Zyrtarëve kosovarë u është dashur më shumë se një vit për të krijuar një proces të aplikimit dhe verifikimit që është – në teori – konfidencial, i ndjeshëm dhe i qasshëm. Ata janë këshilluar me të mbijetuara, me organizata lokale që punojnë me viktima, me ekspertë ndërkombëtarë, dhe me përfaqësues nga Bosnja. Rezultati i punës së tyre është lavdëruar nga mbështetësit lokalë që punojnë me të mbijetuarat.
Por, kjo ende mund të mos jetë e mjaftueshme. Turpi që shoqëria Kosovare ua vë viktimave bën që shumë prej tyre të frikësohen për të aplikuar për ndihma, për të mos e ekspozuar sekretin e tyre. Pjesëtarët e minoritetit etnik serb në Kosovë thonë se ata janë përjashtuar nga procesi. Dhe, mbështetësit thonë se ka shenja se Qeveria mund të caktojë beneficione shumë më të vogla se që ata kishin shpresuar, mbase përgjysmë më të vogla. Një pension i ultë jo vetëm që minimizon vuajtjet e të mbijetuarave, thonë ata, por rrit gjasat që shumë pak femra të aplikojnë, për shkak se nuk vlen barra qiranë.
K.T., që ka kërkuar të identifikohet vetëm me inicialet e saj, ka thënë se planifikon të aplikojë, e frymëzuar nga Qendra për Promovimin e të Drejtave të Grave në qytetin e Drenasit, ku ajo takon të mbijetuara të tjera dhe merr terapi.
Me një shami koke ngjyrë rozë, të lidhur nën mjekër, dhe një fund me ngjyrë të kaltër të mbyllët, ajo duket pak si një gjyshe e butë rurale, siç edhe është. Mbështetja që ajo merr këtu i ka ndihmuar asaj të kalojë depresionin, dhe tani ajo përpiqet të inkurajojë të mbijetuarat e tjerë të mos e pranojnë fajin që ua vë shoqëria. Por, ajo thotë se shumë prej tyre nuk janë as të gatshme të vijnë në qendër, e lëre më të aplikojnë për pension.
“Unë po përpiqem t’i bind femrat e tjera që janë përdhunuar që të regjistrohen, por shumë pak e bëjnë këtë”, ka thënë ajo.
“Ato frikësohen se një gjë e tillë do t’u shkaktonte probleme me familjet e tyre – shumë kanë frikë se bashkëshortët e tyre do t’i ndaheshin prej tyre dhe do t’i linin. Ato thonë se kanë kaluar 17 vjet dhe s’kemi marrë asgjë, prandaj pse duhet të regjistrohemi tani. Rreziku është shumë i madh”, thotë K.T./Telegrafi
