Pas dekadash të tëra legjendash, spekulimesh dhe kërkimesh të pafundme, studiuesit polakë mund të jenë më afër se kurrë zbulimit të “Trenit të Artë” të Hitlerit – një konvoj misterioz që besohet të jetë i mbushur me ar, gurë të çmuar dhe objekte të çmuara historike si Dhoma enigmatike e Qelibarit, me një vlerë që mund të kapë shifrën marramendëse prej 250 milionë paundësh.
Që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore në vitin 1945, zona të tëra të Polonisë veriore janë eksploruar nga koleksionistë, arkeologë, madje edhe forca ushtarake, në një përpjekje për të gjetur gjurmë të këtij thesari nazist, shkruajnë mediat e huaja.
Tani, Zyra e Mbrojtjes së Monumenteve të Gdanskut ka dhënë dritën jeshile për rifillimin e gërmimeve në një zonë të izoluar të Dziemiany, në distriktin Kościerzyna – pikërisht aty ku mendohet se ndodhet i fshehur treni i artë.
Sipas autoriteteve dhe ekspertëve lokalë, kërkimet aktuale janë të përqendruara në një bunker të ndërtuar nga nazistët gjatë luftës, i cili ndodhet pranë një liqeni dhe në një kodër ku dikur ndodheshin kazermat e SS-së.
Marcin Tymiński, zëdhënës i Kuratorit të Monumenteve të Voivodeshipit Pomeranez, deklaroi: “Disa spekulojnë se mund të jetë edhe Dhoma e humbur e Qelibarit. Kjo është një mundësi që nuk mund të përjashtohet.”
Jan Delingowski, një ish-oficer radioje me përvojë 10-vjeçare në ndjekjen e këtij misteri, beson se kjo zonë është lidhur me nazistin famëkeq Erich Koch, i cili pas luftës u dënua në Poloni për krime lufte. Dosje të deklasifikuara tregojnë se Koch ishte vënë nën presion nga KGB-ja për të zbuluar vendndodhjen e trenit të arit.
Një dëshmi befasuese vjen edhe nga një i burgosur i viteve 1980, që pretendon se Koch kishte përmendur se konvoji ishte devijuar në drejtim të lumit Oder, dhe ishte strehuar në një bunker të maskuar “në një kodër, pranë një liqeni”.
Gërmimet e mëparshme kanë çuar në zbulimin e një strukture të ndërtuar me tulla në këtë zonë, por studiuesit tani janë të bindur se kjo është vetëm maja e ajsbergut. Leja e fundit nga autoritetet u jep atyre të drejtën për të kryer studime të plota arkeologjike dhe gërmime të thelluara.
Nëse konfirmohet, ky do të ishte një nga zbulimet më të mëdha arkeologjike të shekullit, me pasoja të jashtëzakonshme për historinë evropiane dhe kujtesën kolektive të Luftës së Dytë Botërore. Polonia tashmë po përgatitet për mundësinë që zona të klasifikohet si monument historik.
