Artikull nga La Repubblica – Përshtatur në shqip
“Donald Trump ka mbërritur në takimin me Xi Jinping shumë më i dobët se homologu i tij kinez. I bllokuar në luftën në Lindjen e Mesme, nga e cila nuk di si të dalë. Dhe në rënie në sondazhe, i bërë jopopullor pikërisht nga rritja e çmimeve e shkaktuar nga lufta, së bashku me tarifat që ai vetë ka vendosur dhe përkeqësimin e gjendjes së tij mendore. Ndërkohë, Xi tashmë ka strategjinë ekonomike dhe ushtarake për ta përballuar.”
Francis Fukuyama është politologu i Stanfordit dhe autori i veprës së famshme Fundi i Historisë dhe Njeriu i Fundit: eseja e shkruar në vitin 1992, pas rënies së Bashkimit Sovjetik, ku ai argumentonte se liberalizmi demokratik nuk kishte më rivalë: Pika përfundimtare e evolucionit ideologjik të njerëzimit. Vetëm që, tridhjetë vjet më vonë, në librin Liberalizmi dhe kundërshtarët e tij, ai pranoi: Gjërat janë më të ndërlikuara.
Xi e priti Trumpin duke përmendur “kurthin e Tukididit”: një ftesë për të mos rënë në gabimin fatal të një lufte të pashmangshme.
“Ndoshta nuk do të ketë luftë; por është e vështirë të shmanget konkurrenca ekonomike dhe strategjike mes dy vendeve si Kina dhe Shtetet e Bashkuara, që kanë objektiva dhe sisteme politike kaq të ndryshme. Thelbi është tjetërkund: Xi e konsideron Amerikën në një fazë rënieje afatgjatë, për të cilën pjesërisht fajëson pikërisht Trumpin. Prandaj e ledhaton me gjeste simbolike, i thotë se janë partnerë dhe superfuqi të barabarta; por në realitet ai vetëm po pret që Amerika të dobësohet gjithnjë e më shumë.”
Megjithatë, strategjia e Xi-t nuk përbëhet vetëm nga pritja.
“Ai kërkon lëshime për Tajvanin. Dhe fatkeqësisht, ishulli është e vetmja gjë që sot Trump mund t’i ofrojë për të siguruar të paktën pamjen e një marrëveshjeje tregtare dhe një mbështetje simbolike për hapjen e Ngushticës së Hormuzit. Sipas meje, gjithçka sillet rreth kësaj.”
Amerikanët tashmë kanë bllokuar paketën e armëve prej 11 miliardë dollarësh të destinuar për Taipein.
“Xi kërkon anulimin e saj. Së shpejti do të shohim nëse pezullimi do të bëhet i përhershëm apo nëse amerikanët do ta mbajnë premtimin ndaj tajvanezëve. Do të më habiste të shihja paketën të mbërrinte në destinacion: amerikani duhet t’i japë Xi-t përshtypjen se samiti shkoi mirë. Në fund të fundit, Trumpit nuk i intereson mbështetja e demokracive në botë. Për të, Tajvani është një vend si çdo tjetër, edhe pse nuk është kështu për amerikanë të tjerë dhe aleatë të SHBA-së në rajon, si Koreja dhe Japonia. Por është e qartë se sot Amerika nuk ka ndërmend të hyjë në luftë për mbrojtjen e Tajvanit; edhe pse ushtria e saj përgatitet prej vitesh për këtë mundësi.”
A do të ushtrojë Pekini presion ndaj Iranit që të rihapë të paktën Hormuzin?
“Nuk ka aq shumë ndikim mbi Teheranin. Sigurisht që nuk do të ndërhyjë ushtarakisht për të rihapur Ngushticën. Më së shumti do të thotë diçka të përgjithshme mbi rëndësinë e lirisë së lundrimit dhe paqes. Nuk pres asgjë më shumë.”
Trump mbërriti në Kinë me një delegacion të nivelit të lartë të përbërë nga CEO industrialë: Elon Musk, Tim Cook, Jensen Huang…
“Besoj se synojnë kryesisht të mbrojnë investimet ekzistuese amerikane, më shumë sesa të shtyjnë Dragoin që të hapet ndaj kapitaleve të reja amerikane. Si Tesla ashtu edhe Apple kanë tashmë interesa të rëndësishme në Kinë dhe duan t’i mbrojnë ato. Trump po përpiqet, përkundrazi, ta shkëpusë ekonominë amerikane nga ajo kineze. Dhe dëshiron ta mbajë Pekinin jashtë sektorit të tyre teknologjik. Nuk shoh parathënie të një angazhimi të thellë ekonomik. Ndryshe është sektori bujqësor, produktet e të cilit janë eksporti kryesor amerikan drejt Kinës.”
Çfarë do të fitojnë dy liderët nga ky takim?
“Kina thjesht dëshiron të fitojë kohë: në pritje që Shtetet e Bashkuara të dëmtojnë më tej vetveten dhe të bien si superfuqi. Pastaj, sigurisht: Trump do të flasë për marrëveshjen më të madhe tregtare të arritur ndonjëherë në histori, edhe nëse bëhet fjalë vetëm për pak sojë. Por nga ky takim nuk do të dalë asgjë domethënëse në planin afatgjatë.”
Ju keni thënë disa herë se “fundi i Historisë” vetëm është shtyrë, sepse pavarësisht ngritjes së Kinës, mungesa e ekuilibrit të brendshëm të pushteteve e bën atë të cenueshme ndaj gabimeve katastrofike. A jeni ende i bindur për këtë tani që Amerika po bën të njëjtat gabime?
“Administrata e dytë Trump po përpiqet realisht të minojë mekanizmat e saj të kontrollit dhe balancës së pushtetit të brendshëm. Por jam i bindur se institucionet amerikane do të rezistojnë. Trump do të ndëshkohet në zgjedhjet e mesmandatit dhe kjo do të vendosë një kufi ndaj dëmeve që mund të shkaktojë. Sigurisht, ndërkohë ai ka bllokuar financimet për kërkimin shkencor. Dhe në planin afatgjatë, kjo do t’i dobësojë shumë Shtetet e Bashkuara përballë Kinës. Me pak fjalë, përparimi drejt ‘Fundit të Historisë’ nuk është ndalur, por sigurisht që përballet me pengesa të rëndësishme.”
