Afrimi i momentit kur paketa e ligjeve të reformës do të marrë miratimit e Kuvendit të Shqipërisë, ka ngjallur mjaft interes për pasojat që do të krijojë ky start i ri në shkallët e ndryshme të gjyqësorit dhe prokurorisë shqiptare. Si do preken gjykatat nga vetingu? Sa do të ndryshojë qëndrimi i zyrtarëve të drejtësisë shqiptare ndaj fenomenit historik të korrupsionit, që ka uzurpuar të gjitha poret e shtetit shqiptar? Po gjyqtarët dhe prokurorët, si do t’i justifikojnë pasuritë e mëdha që përflitet se kanë vënë gjatë tranzicionit, vilat, makinat e luksit, kontot bankare të fryra dhe bizneset që ua kanë deleguar të afërmve në shumë raste?
Përtej dëshirës për të spekulluar me atë që pritet të ndodhë, por që ende nuk dihet mirë se ç’formë do të ketë, duhet thënë më së pari se reforma në drejtësi pritet të ketë një impakt të fortë mbi aparatin e drejtësisë shqiptare. Verifikimi rrënjësor që pritet të ndodhë, shqyrtimi i pastërtisë së gjyqtarëve e prokurorëve dhe më pas zëvendësimi i një pjese të tyre me figura të reja, ndoshta të ardhur nga jashtë vendit, roli i ndërkombëtarëve në këtë proces si garantët kryesorë të tij – të gjitha këto bëjnë të shpresohet se reforma do të ketë formën e një tërmeti, të cilit pritet t’i njihet magnituda. Pra fuqia e lëkundjeve.
Informacione të ndryshme, në formë pritshmërish, thonë sakaq se reforma pritet të shkaktojë lëkundje sidomos në disa shkallë të gjyqësorit dhe në disa pjesë të prokurorisë, ku edhe është përfolur më shumë se ka pasur fenomene dhënie ryshfetesh, korrupsion me dosjet e shqyrtuara, vonesa apo shtyrje të qëllimshme, vendime të pamotivuara etj. Ekspertët juridikë shprehen se mund të ketë kaos dhe largime sidomos nga gjykatat e apelit dhe nga sektorë të caktuar të prokurorisë. Apeli identifikohet ndërkaq si segmenti i gjyqësorit më i ekspozuar ndaj mundësisë së largimeve në formë dorëheqjesh. Por nga kjo epidemi nuk duken të imunizuara as gjykatat e shkallës së parë, apo edhe katet e larta, siç mund të jetë Gjykata e Lartë. Ekspertët nënvizojnë se një numër zyrtarësh të drejtësisë mund të shfrtëzojnë “amnistinë” e heshtur që ofron reforma, duke mos hetuar ata që largohen me vullnetin e tyre nga sistemi. Gjithsesi, thonë ata, goditja do ndjehet e fortë nëse vetingu dhe aspektet e tjera verifkuese e ndëshkimore të reformës, do të zbatohen me rigorozitet dhe jo në “stil shqiptar”, ku të gjithë dalin zakonisht të pafajshëm dhe të virgjër.
