Nga Prof. Dr. Skënder Asani
Ngjarja e tentimit për djegien e objektit të Bashkësisë Hebraike në Maqedoni përbën një akt thellësisht shqetësues dhe të papranueshëm, i cili tejkalon kufijtë e një incidenti të izoluar dhe prek drejtpërdrejt themelet normative mbi të cilat ndërtohet një shoqëri demokratike. Ky akt antisemitizmi nuk është vetëm një sulm ndaj një objekti fetar, por edhe një përpjekje për të cenuar bashkëjetesën, dinjitetin dhe kulturën e respektit të ndërsjellë që përbëjnë shtyllën e rendit qytetar. Pikërisht për këtë arsye, është e domosdoshme të veprohet në mënyrë parandaluese, përmes identifikimit të hershëm dhe parandalimit të dukurive të urrejtjes dhe radikalizimit në shoqëri.
Në një kohë kur tensionet globale, veçanërisht ato në Lindjen e Mesme, bartin rrezikun e reflektimeve emocionale dhe ideologjike në hapësira të tjera shoqërore, detyrë e elitave intelektuale dhe e vetë shoqërisë është të ruajnë qetësinë, racionalitetin dhe përgjegjësinë publike. Transferimi i konflikteve të largëta në realitetin tonë shoqëror përbën një kërcënim serioz për kohezionin social dhe stabilitetin demokratik të shtetit. Në këtë drejtim, veprimi parandalues duhet të jetë instrument kyç, përmes edukimit, koordinimit institucional dhe forcimit të vetëdijes publike.
Në këtë kontekst, përgjigjja jonë duhet të jetë e qartë, e vendosur dhe e paekuivok: dënim i ashpër i çdo forme të antisemitizmit dhe i çdo shfaqjeje të urrejtjes apo dhunës mbi baza etnike apo fetare. Nuk duhet të lejojmë që shoqëria jonë të përfshihet nga spirale ekstremizmi dhe manipulimesh që shpesh burojnë nga grupe informale dhe diskurse të papërgjegjshme. Përkundrazi, nevojitet një mobilizim i gjerë qytetar dhe institucional për mbrojtjen e vlerave të bashkëjetesës dhe për parandalimin e çdo përpjekjeje për destabilizim shoqëror, ku parandalimi duhet të jetë linja e parë e mbrojtjes.
Njëkohësisht, kjo ngjarje kërkon reagim të menjëhershëm dhe efikas nga institucionet shtetërore. Organet kompetente duhet të veprojnë me urgjencë të plotë për ta hetuar në mënyrë të thelluar rastin dhe për t’i identifikuar autorët, në mënyrë që ata pa vonesë të dalin përpara drejtësisë. Paralelisht, institucionet duhet të vendosin mekanizma afatgjatë parandalues që do të pengojnë përsëritjen e incidenteve të tilla në të ardhmen. Mosndëshkueshmëria në raste të tilla jo vetëm që minon besimin në institucione, por krijon hapësirë për përsëritjen e veprave të ngjashme.
Në këtë frymë, solidariteti me bashkësinë hebraike nuk është vetëm një akt etik, por edhe një detyrim qytetar. Kontakti im me kryetarin e bashkësisë, Pepo Levi, ishte një shprehje e drejtpërdrejtë e këtij angazhimi moral dhe intelektual. Shprehja e shqetësimit dhe mbështetjes në këto momente të vështira nuk është vetëm një gjest simbolik, por një konfirmim i qëndrimit tonë të palëkundur kundër çdo forme urrejtjeje dhe ndarjeje, si dhe një thirrje për veprim parandalues në të ardhmen.
Në përfundim, kjo ngjarje duhet të shërbejë si një thirrje për reflektim kolektiv dhe për forcimin e mekanizmave mbrojtës të shoqërisë sonë. Vetëm përmes vigjilencës, solidaritetit dhe përkushtimit ndaj vlerave universale, së bashku me një qasje të fortë parandaluese, mund të sigurojmë që akte të tilla të mos gjejnë vend në realitetin tonë dhe që e keqja të mos marrë formë mes nesh. Në këto momente, qëndrimi ynë krah bashkësisë hebraike është dëshmi e qartë se shoqëria jonë zgjedh bashkëjetesën përpara urrejtjes.
Shkup, 13.04.2026
