Kryeministri Edi Rama është shprehur se duhej që Presidenti rus Vladimir Putin të niste agresionin në Ukrainë, në mënyrë që Europa të ‘zgjohej’ dhe të kujtohej për vendet që aspirojnë prej vitesh që të bëhen pjesë e unionit.
Komentet Rama i bëri gjatë fjalës në panelin hapës të Konferencës ‘Lennart Meri’ në Estoni, një nga forumet më të rëndësishme ndërkombëtare për sigurinë, diplomacinë dhe të ardhmen e Europës.
Rama përmendi gjithashtu ardhjen e Presidentit amerikan Donald Trump në pushtet në SHBA, si një faktor që Europa të rishikojë politikat e saj të mbrojtjes.
Kryeministri deklaroi gjithashtu se shtetet e Europës, anëtare të NATO-s, duhet jo vetëm të rrisin buxhetet e tyre të mbrojtjes, por duhet edhe një koordimin më i mirë politik mes këtyre vendeve, në mënyrë që kontinenti i vjetër të arrijë ‘të mbijetojë’.
Pjesë nga fjala e Ramës:
Dua të them se kur Trump u zgjodh tha se Zoti kishte një plan dhe donte ta sillte në Shtëpinë e Bardhë për të shpëtuar Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Dhe në fakt asokohe thashë se ai tha vetëm gjysmën e së vërtetës, sepse plani i Zotit përmes shpëtimit të Trump ishte që të zgjonte Europën. Nuk e kuptoj vërtetë kur europianët harxhojnë kohë me çfarë tha Trump. Unë besoj më shumë miqtë amerikanë kur thonë ‘merreni Presidentin Trump seriozisht, por jo fjalë për fjalë’. Pra pjesa serioze është që Trump ka bërë që Europa ta shohë veten me të gjitha dobësitë e saj. Duke folur si kryeministër i Shqipërisë, një vend që po kërkon të hyjë në BE dhe tashmë një veteran mes liderëve, kam dëgjuar shumë herë ‘iu duam në Europë’, por kurrë nuk ndodhte që të hidhej një hap. Na duhej Vladimir Putin që ata të zgjohedhin dhe të thoshin ‘kërcënimi gjeopolitik qenka i vërtetë’.
Nga njëra anë Putin ndihmoi Europën të zgjohej dhe të përshpejtonte procesin për ne dhe nga ana tjetër, Trump e ndihmoi Europën të kuptonte që duhet të mblidhte veten. Ajo që shoh si problem është shkëputja tërësore në diskutimin tonë midis asaj që duhet të bëjmë në pikëpamjen ushtarake dhe çfarë duhet të bëjmë në të gjithë pjesën tjetër. Por këto janë të ndërlidhura. Unë kam shumë frikë se nëse këto shpenzime të mbrojtjes mbeten në këto përqindje abstrakte dhe nuk lidhen me produktivitetin industrial dhe konkurrueshmërinë në Europë dhe me integrimin e prokurimeve, që është një tjetër problem i madh dhe më pas me novacionin në përgjithëse, plus me legjitimitetin demokratik për Europën, jo vetëm për qeveritë e zgjedhura, atëherë ka shumë gjasë që Europa do të ketë më shumë armë, por do të jetë më e dobët.
Përmasa politike është kaq e rëndësishme, sepse nga ana tjetër është edhe një alternativë që gjithë kjo angështi për sigurinë të ringjallë forcat e errëta që kanë qenë prej kohësh në Europë dhe këtu duhet të bëhemi shumë serioz. Sepse nëse riarmatimi dhe të gjitha këto shpenzime do të ndodhin, pra recensioni ekonomik, pabarazia, paniku për migracionin, besimi në rënie te partitë politike të qendrës, atëherë Europa do të haset me një të djathtë ekstreme shumë të fortë dhe neofashizmi mund të shfaqet me ngjyrat e veta të vërteta. Pra sfida e Europës nuk është thjeshtë si të armatoset, por duhet të sigurohet që armatimi të mos bëhet një mjet për destabilizimin demokratik. Ne e kemi admiruar dhe adhuruar Europën dhe BE-në si një fuqi e madhe për paqen dhe sigurinë. Befas përballemi me një dilemë të madhe strategjike. Problemi më i madh është si zgjidhen këto probleme, kur bëhet fjalë për aspektin konkurrues dhe sigurinë energjitike.
